Giennadij Striekałow - Polski Serwis Naukowy

Giennadij Michajłowicz Striekałow

Giennadij Michajłowicz Striekałow ros. Геннадий Михайлович Стрекалов (ur. 28 października 1940 w Mytiszczi, obwód moskiewski, zm. 25 grudnia 2004 w Moskwie), inżynier-mechanik, kosmonauta radziecki i rosyjski, Lotnik Kosmonauta ZSRR.

Wykształcenie i praca zawodowa

1957 – ukończył 10-klasową szkołę średnią w Kaliningradzie w obwodzie moskiewskim.

1957-1960 – pracował w Zjednoczeniu Naukowo-Produkcyjnym „Energia” (НПО "Энергия" - научно-производственное объединение "Энергия"). Uczestniczył m.in. w przygotowaniu korpusu pierwszego sztucznego satelity.

1964 – w trakcie studiów rozpoczął pracę w biurze konstrukcyjnym Siergieja Korolowa (OKB-1).

1965-1973 – w 1965 został absolwentem Wyższej Szkoły Technicznej im. N. E. Baumana i otrzymał tytuł magistra inżyniera mechanika. Po studiach kontynuował na różnych stanowiskach pracę w OKB-1, później przemianowanym na Centralne Biuro Konstrukcyjne Eksperymentalnej Budowy Maszyn (ЦКБЭМ). Brał udział w przygotowaniu dokumentacji technicznej na potrzeby radzieckiego załogowego programu księżycowego: rakiety nośnej N-1 (Н-1), statku księżycowego ŁK (ЛК), księżycowego statku orbitalnego ŁOK (ЛОК). Brał również udział w testach wspomnianych konstrukcji. Pracował też nad statkami typu Sojuz: o przeznaczeniu wojskowym – Sojuz WI oraz serii 7K-OK.

1985 – otrzymał stopień kandydata nauk technicznych po tym jak obronił pracę w Centralnym Naukowo-Badawczym Instytucie Budowy maszyn (ЦНИИмаш - Центральный научно-исследовательский институт машиностроения)

Kariera kosmonauty

1973 – 27 marca został wybrany do grupy kosmonautów - inżynierów biura konstrukcyjnego „Energia”. Razem z nim przyjęci wówczas zostali również: Władimir Aksjonow, Aleksandr Iwanczenkow oraz Walerij Riumin.

1974-1976 – jako inżynier pokładowy wspólnie z Jurijem Małyszewem trenował do doświadczalnego lotu na statku kosmicznym typu Sojuz 7K-S. We wrześniu 1976 obaj byli dublerami podstawowej załogi statku Sojuz 22.

1978-1979 – przechodził szkolenie do pierwszej załogowej misji statku typu Sojuz T. Razem z Wasilijem Łazariewem tworzyli trzecią, zapasową załogę. Pod koniec 1979 obaj otrzymali przydział do pierwszej załogi misji Sojuza T-3. Załogę uzupełniono lekarzem Walerijem Polakowem. Program lotu miał być poświęcony badaniom medycznym.

1980 – w maju awarii uległy systemy pokładowe Saluta 6 i zaszła konieczność wysłania tam ekipy remontowej i załoga Striekałowa została ekipą dublerów. W październiku Striekałowa przeniesiono jednak do podstawowego składu. Zastąpił w nim Konstantina Fieoktistowa. W grudniu odbył swój pierwszy lot na pokładzie statku Sojuz T-3.

1981-1983 – od września 1981 do maja 1982 wspólnie z Władimirem Titowem byli dublerami załogi Sojuza T-5, którego załoga była pierwszą stałą ekipą pracującą na stacji Salut 7. Kilka miesięcy później powierzono mu funkcję inżyniera pokładowego pierwszej załogi Sojuza T-8. Do wiosny 1983 trenował z Władimirem Titowem i Iriną Poroniną. Na około miesiąc przed startem zrezygnowano z udziału w misji kolejnej kosmonautki i Poronina została zastąpiona przez Aleksandra Sieriebrowa. W kwietniu 1983 Striekałow uczestniczył w zakończonym przedwcześnie locie Sojuza T-8. Krótko po powrocie na Ziemię rozpoczął przygotowania do kolejnej misji. Ponownie z Władimirem Titowem początkowo byli dublerami załogi Sojuza T-9 (czerwiec 1983), a później wyznaczono ich jako pierwszą załogę Sojuza T-10 i trzecią stałą załogę stacji Salut 7. 26 września 1983 podczas startu doszło do pożaru rakiety nośnej i życie kosmonautów uratował awaryjny system ratunkowy. Ta nieudana misja znana jest też pod oznaczeniem Sojuz T-10-1.

1984 – w lutym trafił do radziecko-indyjskiej załogi Sojuza T-11 w miejsce wycofanego z powodów zdrowotnych kosmonauty. 8-dniowy lot odbył się w kwietniu.

1985 – razem z Aleksandrem Wiktorienką i Jewgienijem Salejem trenował w załodze dublującej ekipę Sojuza T-14.

1985-1988 - przeszedł szkolenie w ramach programu Buran. W grupie kosmonautów-badaczy znaleźli się zarówno kosmonauci obecnego RKK Energia oraz Lotniczego Instytutu Doświadczalnego m.in.: Walentin Lebiediew, Aleksandr Iwanczenkow, Aleksandr Bałandin, Aleksandr Ławiejkin, Musa Manarow, Siergiej Krikalow, Igor Wołk i Anatolij Lewczenko. Striekałow był wyznaczony do jednej z czterech pierwszych załóg. Początkowo w parze z Rimantasem Stankjawiciusem, a później z Anatolijem Lewczenką. Przerwanie programu spowodowało rozformowanie wszystkich przygotowywanych załóg.

1989-1990 – od sierpnia 1989 wspólnie z Giennadijem Manakowem przygotowywał się do lotu na stację orbitalną Mir. Początkowo w załodze trenował jeszcze Wiktor Zabłocki z programu Buran. W lutym 1990 był dublerem inżyniera pokładowego Sojuza TM-9. W sierpniu 1990 wystartował na pokładzie Sojuza TM-10 w kierunku stacji Mir. Przebywał na niej do grudnia 1990.

1993-1995 – od kwietnia 1993 razem z innymi kosmonautami ponownie rozpoczął przygotowania do lotu na stację Mir. Początkowo miał polecieć w składzie 16 stałej załogi Mira razem z Jurijem Malenczenką oraz oraz Tałgatem Musabajewem ale ostatecznie zatwierdzono go do składu załogi Sojuza TM-21 – pierwszego rosyjsko-amerykańskiego lotu w ramach programu NASA-Mir. Dowódcą misji był Nikołaj Dieżurow a kosmonautą-badaczem Norman Thagard ze Stanów Zjednoczonych.

1995 - 17 stycznia formalnie opuścił korpus kosmonautów w związku z przejściem na emeryturę i powierzeniem mu funkcji naczelnika jednego z wydziałów RKK Energia. Pozostał jednak na specjalnym kontrakcie do 7 lipca 1995 aby uczestniczyć w kolejnej wyprawie. W swój ostatni lot w kosmos wystartował w marcu 1995 na rosyjskim Sojuzie. Powrócił w lipcu na pokładzie wahadłowca Atlantis realizującego misję STS-71.

Atlantis – czwarty wahadłowiec NASA, który odbył lot kosmiczny. Jest on jednym z sześciu zbudowanych w USA orbiterów wielorazowego użytku przeznaczonych do transportu ludzi oraz sprzętu na orbitę oraz z powrotem.
Jurij Iwanowicz Malenczenko ros. Юрий Иванович Маленченко (ur. 22 grudnia 1961 w Switłowodsku, obwód kirowohradzki (obecnie Ukraina), pułkownik lotnictwa, kosmonauta radziecki i rosyjski.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)