Gierkówka - Polski Serwis Naukowy

Korek na odcinku wyjazdowym z Warszawy przed długim weekendem

Gierkówka — popularna nazwa zbudowanej w latach 70 XX wieku drogi szybkiego ruchu łączącej Warszawę z Katowicami.

Historia

W 1972 Prezydium Rządu zdecydowało o budowie "autostrady" na trasie łączącej Warszawę z Katowicami. W następnych latach:

przebudowano drogę łączącą Warszawę z Piotrkowem Trybunalskim,

zbudowano północno-zachodnią obwodnicę Piotrkowa Trybunalskiego,

zbudowano po nowym śladzie drogę łączącą Piotrków Trybunalski z Częstochową,

przebudowano drogę łączącą Częstochowę z Będzinem.

Całość tych prac zakończono w 1976. Uroczyste otwarcie Gierkówki odbyło się 8 października.

Kórnik – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, nad Jeziorem Kórnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kórnik. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Położone 20 km na południowy wschód od Poznania przy drodze krajowej nr 11.

Droga ekspresowa S8 – planowana droga ekspresowa przebiegająca od Wrocławia do Białegostoku. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Wrocław – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Maz. to polski odcinek trasy Via Baltica.

Początkowo trasa ta nie dochodziła do samych Katowic. Dopiero w latach 1978-1984 zbudowano trasę S86 łączącą Będzin z Katowicami.

Kontynuacja Gierkówki

W następnych latach rozpoczęto/kontynuowano budowę kolejnych dróg, które często są traktowane jako część Gierkówki:

Wschodnia obwodnica GOP (budowa 1978-1983),

droga Katowice — Tychy — Pszczyna — Bielsko-Biała — Skoczów — Cieszyn (budowę przerwano 6 km przed Skoczowem, wznowiono dopiero w XXI w),

droga Katowice — Skoczów — Ustroń.

Drogi te łączy kilka faktów:

Droga krajowa nr 8 (DK8) – droga krajowa o długości 721,484 km prowadząca od przejścia granicznego do Czech w Kudowie-Zdroju do przejścia granicznego na Litwę w Budzisku. Stanowi polski odcinek międzynarodowej trasy E67. Przebiega przez obszar pięciu województw: podlaskiego, mazowieckiego, łódzkiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego. Jest najdłuższą drogą krajową w Polsce.

Podwarpie – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Siewierz. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

ich budowę rozpoczęto w podobnym okresie (druga połowa lat 70. XX wieku),

łączyły się w pewien sposób z osobą Edwarda Gierka,

stanowiły w naturalny sposób kontynuację Gierkówki.

Czasami do Gierkówki dołączane są:

wybudowany w 1978-1989 fragment autostrady A1 z Tuszyna do Piotrkowa Trybunalskiego

dwujezdniowa droga Tuszyn - Łódź.

Parametry drogi

Droga miała na całej długości dwie jezdnie, na modernizowanych fragmentach zbudowano obwodnice większości miast. Nowowytyczony fragment między Piotrkowem Trybunalskim a Częstochową zaprojektowano tak jak autostradę (łagodne łuki, omijanie miejscowości), ale wszystkie skrzyżowania były kolizyjne.

Spała – wieś wczasowa w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Inowłódz. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 48 relacji Tomaszów Mazowiecki – Kozienice – Dęblin – Kock.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Poszkodowanym miastem przy budowie Gierkówki została Częstochowa. Jest jedynym tak dużym miastem, przez które droga przechodzi. Przy wielu znacznie mniejszych miastach powstały obwodnice.

Kontynuacje drogi wykonano podobnie. Jedynie na większym odcinku wschodniej obwodnicy GOP (od Dąbrowy Górniczej do Tychów) zbudowano wszystkie potrzebne wiadukty i skrzyżowania bezkolizyjne.

Geneza nazwy

Nazwa drogi (i jej kontynuacji) wzięła się od osoby Edwarda Gierka, I sekretarza KC PZPR, który:

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.

był zleceniodawcą budowy drogi

urodził się we wsi Porąbka w 1913, dziś dzielnicy Sosnowca,

mieszkał w Katowicach,

miał willę w Ustroniu.

Stan obecny

Fragmenty Gierkówki stanowią obecnie części następujących dróg:

Warszawa — Mszczonów: DK8

Mszczonów — Piotrków Trybunalski-Północ: DK8 przebudowywana na S8 (do września 2012 r.)

Piotrków Trybunalski-Północ — Częstochowa: DK1, istniejąca/planowana A1

Częstochowa — Podwarpie: DK1, planowana DK91

Podwarpie — Sosnowiec: DK86

Sosnowiec — Katowice: S86

Drogi będące kontynuacją Gierkówki:

Jezdnia – część drogi kołowej przeznaczonej dla ruchu pojazdów. Może składać się z jednego lub kilku pasów ruchu. Częścią jezdni nie są wydzielone torowiska.

Droga krajowa nr 91 (DK91) – droga krajowa łącząca Rusocin z Nowymi Marzami oraz Głuchów z Częstochową. Przebiega przez województwa pomorskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie i śląskie.

Wschodnia obwodnica GOP (DK1/S1)

Port lotniczy Katowice-Pyrzowice — Podwarpie: jednojezdniowa S1 do lotniska i A1 z 2006,

Podwarpie — Dąbrowa Górnicza: DK1, planowana S1

Dąbrowa Górnicza — Tychy: S1

droga Katowice — Tychy — Bielsko-Biała — Skoczów — Cieszyn (DK86 + DK1/S1)

Katowice — Tychy: DK86

Tychy — Bielsko-Biała: DK1

Bielsko-Biała — Cieszyn: S1

droga Katowice — Skoczów — Ustroń (DK81 + DW941)

Katowice — Skoczów: DK81

Skoczów — Ustroń: DW941

połączenie Gierkówki z Łodzią

Tuszyn — Piotrków Trybunalski: A1

Inne Gierkówki

Niektórzy jako Gierkówkę określają każdą drogę:

Korek drogowy - czasowe zatrzymanie lub znaczne spowolnienie ruchu (zator) na drodze, które spowodowane jest najczęściej przez awarię, wypadek czy nadmierny ruch drogowy.

Droga krajowa nr 1 – droga krajowa o długości 640 km łącząca północ Polski (Gdańsk) z południem (Cieszyn). Jest jedną z głównych tras w Polsce o przebiegu południkowym. Stanowi polską część międzynarodowego szlaku komunikacyjnego E75 Helsinki – Gdańsk – Łódź – Katowice – Budapeszt – Ateny. Biegnie przez województwa: pomorskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie i śląskie. Na północy rozpoczyna się w porcie w Gdańsku (aktualnie brak połączenia promowego　z Helsinek) a kończy na granicy z Czechami w Cieszynie. Na odcinku Piotrków Trybunalski-Katowice stanowi fragment tak zwanej Gierkówki. Docelowo autostrada A1 ma prowadzić równolegle do pierwotnego przebiegu "jedynki". Trasa aż czterokrotnie przekracza Wisłę.

modernizowaną w latach 70. XX wieku,

o szerokości 11 m (pobocze 2 m + 2 pasy ruchu 3,5 m + pobocze 2 m) (lub szerszą),

z obwodnicami wokół większości miast.

Nieco węższa definicja obejmuje kilkunasto- kilkudziesięciokilometrowe dwujezdniowe odcinki dróg wylotowych z większych miast, wybudowane w latach 70. XX w. (większość wyjazdów z Warszawy, DK92 na odcinku Tarnowo Podgórne — Września, DK11 na odcinku Poznań — Kórnik itp.).

Droga ekspresowa S86 − zbudowany w latach 1978−1986 odcinek drogi krajowej nr 86 o długości 6,8 km łączący Katowice (węzeł Roździeńskiego) i Sosnowiec (węzeł Pogoń). Pomimo oznakowania jako droga ekspresowa nie występuje w rządowym programie budowy sieci autostrad i dróg ekspresowych. Jako główny kanał komunikacyjny łączący Zagłębie Dąbrowskie ze Śląskiem droga S86 jest drogą o wysokim natężeniu ruchu, na której często występują korki. W Katowicach nosi nazwę aleja Walentego Roździeńskiego.

Sosnowiec – miasto położone na południu Polski, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Najludniejsze miasto Zagłębia Dąbrowskiego.

Gierkówką określa się także drogę wiodącą obok Tomaszowa Mazowieckiego odchodzącą od właściwej Gierkówki (DK8) w lesie pomiędzy Studziankami, a Nowym Olszowcem do miejscowości Konewka (w stronę Spały) do Ośrodka Wczasowego zwanego również "Gierkówką".