Giterna - średniowieczny instrument muzyczny, uważany za przodka dzisiejszej mandoliny. Tylko trzy egzemplarze tego instrumentu zachowały się do dnia dzisiejszego, jeden w Metropolitan Museum of Art, drugi w Muzeum Zamkowym w Wartburgu, trzeci odkryto podczas wykopalisk archeologicznych na terenie Starego Miasta w Elblągu.

Historia

Najdawniejsze przedstawienia Giterny pochodzą z XIII wieku. Instrument ten przybył prawdopodobnie do Europy, z arabskiej Hiszpanii i uważa się go za miniaturową wersję lutni, choć niewykluczone, że pochodzi od arabskiego instrumentu (również odmiany lutni) zwanej gabusi Giterna cieszyła się największą popularnością w czasach średniowiecza, jednak w XV wieku została całkowicie niemal zdominowana przez lutnię i z czasem zapomniana. Giterna była wzmiankowana w literaturze jako instrument do akompaniowania pieśni (często śpiewanych w tawernach). W ikonografii możemy znaleźć przykłady używania plektronu do gry na tym instrumencie. Uważa się, że Giterna dała początek instrumentowi o nazwie Mandora, jednakże oba te instrumenty posiadają pewne, istotne różnice w budowie.

Budowa

Giterna przypomina wyglądem małą lutnię. Posiada wypukłe pudło rezonansowe, jednakże w przeciwieństwie do klasycznej lutni, czy mandory, nie jest ono zbudowane z oddzielnych, klejonych ze sobą listewek, lecz dłubane z jednego kawałka drewna. Giterna posiada drewnianą płytę wierzchnią, otwór rezonansowy przykryty ozdobną rozetą, wykonywaną oddzielnie z drewna lub pergaminu i montowaną do płyty, oraz krótki gryf o kształcie mocno zwężającym się w stronę główki i kilkoma jelitowymi progami wiązanymi wokół gryfu. Główka giterny jest mocno wygięta i przypomina kształtem literę C. Giterna posiadała trzy lub cztery chóry (pary strun) wykonane z jelit. Struny naciągano na drewniane kołki.

Zobacz też

Przypisy