Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Film z narodzin gwiazdy
Nowe, niezwykłe zdjęcia z kosmicznego teleskopu podczerwonego Herschel Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) pokazują gwiazdy na różnych etapach formowania się. Naukowcy przewidują, że w ciągu kolejnych mniej więcej 100.000...
 
Zrób film i wygraj 10 tysięcy
Ruszyła druga edycja konkursu filmowego „Matematyka nie kończy się w szkole”. W rywalizacji może wziąć udział każdy, kto przygotuje krótkie nagranie promujące tę dziedzinę nauki. Autor najciekawszej pracy otrzyma nagr...
 
Zmiksuj i zmontuj własny film
Nowy zestaw narzędzi opracowany przez zespół dofinansowywanych ze środków unijnych naukowców zapewnia artystom i pracownikom telewizji środki do tworzenia wysokiej jakości animacji audio-wizualnych przy znikomych nakładach czasu ...
 
Powstaje film promujący archeologię lotniczą
W połowie czerwca rozpoczną się zdjęcia do filmu pt. "Czy leci z nami archeolog?", popularyzującego metodę prospekcji lotniczej. Ujęcia zostaną zrealizowane z pokładu samolotu 3Xtrim, pilotowanego przez Krzysztofa Wieczorka - mistrza ...
 
Powstaje film o prof. Kazimierzu Michałowskim
Reżyser Władysław Jurkow nakręci dokumentalno-historyczny film poświęcony założycielowi polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej - prof. Kazimierzowi Michałowskiemu. "Film będzie miał charakter dokumentu biograficznego, adresowanego d...

Reklama:


Gladiator

Czy wiesz że...?
Secutor - gladiator walczący najczęściej z retiariusem. Był uzbrojony w miecz gladius i drewnianą tarczę przypominającą tarcze legionisty rzymskiego. Jego uzbrojenie ochronne składało się z osłony ramienia trzymającego miecz, zamkniętego hełmu bez wystających elementów (aby sieciarzowi trudniej było zarzucić na przeciwnika sieć) i nagolennic.

Venatio (polowanie) było formą rozrywki organizowanej w rzymskich amfiteatrach polegającej na polowaniu i zabijaniu dzikich zwierząt. Dzikie drapieżniki sprowadzano do Rzymu z głębi Cesarstwa rzymskiego. Venatio odbywały się w godzinach porannych przed główną atrakcją dnia – popołudniowymi pojedynkami gladiatorów. Organizowano je na Forum Romanum, Saepta Julia i w Circus Maximus, chociaż żadne z tych miejsc nie mogło zapewnić tłumom widzów ochrony przed wystawianymi dzikimi zwierzętami.

Kolczuga – często bardzo mylnie zwana pancerzem kolczym. Jest to zbroja, która według jednych źródeł historycznych została wynaleziona przez Celtów ok. V w. p.n.e., inne źródła przyjmują, iż pochodzi ze Wschodu. Niewykluczone jest, że powstała niezależnie w obu tych miejscach.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gladiatora zapaśnika. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa gladiator.
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło gladiator w Wikisłowniku
Wizja walk gladiatorów -Pollice Verso Jean-Léon Gérôme 1872
Commons in image icon.svg

Gladiator (łac. gladiatores, od gladius – miecz) – niewolnik toczący walkę na arenie w starożytnym Rzymie.

Herodot z Halikarnasu (Ἡερόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie (w czasach rzymskich Peronium, obecnie Bodrum w Turcji), zm. ok. 426 p.n.e. prawdopodobnie w Turioj lub w Atenach, zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2).

Laquearius - gladiator przypominający bardzo retiariusa. W przeciwieństwie do niego używał jednak sznura z pętlą, podobnego do lassa. Ponadto walczył włócznią i w potrzebie mógł użyć sztyletu.

Zwyczaj walk gladiatorów Rzymianie przejęli od Etrusków i Samnitów. Wywodził się on z rytualnych ofiar z ludzi, składanych podczas uroczystości pogrzebowych. Herodot wskazywał na Scytów, jako prekursorów tych krwawych rytuałów. W Etrurii oprócz walk między wojownikami popularne były walki gladiatorów ze zwierzętami i walki zwierząt. W Rzymie pierwsze walki gladiatorów (munus) odbyły się w III wieku p.n.e., w okresie wojen punickich. Początkowo, do czasu powstania Koloseum, głównym ośrodkiem walk gladiatorskich była położona w Kampanii Kapua, w której istniały najsławniejsze szkoły gladiatorskie i największe areny. W 105 p.n.e. odbyły się pierwsze zawody gladiatorskie, zorganizowane przez konsulów. Gladiatorzy zazwyczaj wywodzili się z jeńców wojennych, głównie z Traków, Galów i Germanów. W 73 p.n.e. wybuchł w Kapui największy bunt gladiatorów, któremu przewodził Trak Spartakus. Walki gladiatorów były jedną z najpopularniejszych rzymskich rozrywek. Wielu bogatych Rzymian miało swoich gladiatorów i płaciło fortuny za ich szkolenie. Z tego powodu gladiatorzy nie ginęli na arenie tak często, jak dziś się sądzi. Najlepsi z nich stawali się często bardzo sławni (podobnie jak dzisiaj sportowcy).

Eques (łac. jeździec) – gladiator walczący konno. Ochraniany był przez płaski hełm z wizjerem, lekki pancerz pod krótką tuniką oraz małą, okrągłą tarczę. Ramię, którym walczył, chronił bandażami. Dopóki dosiadał konia, walczył głównie włócznią, pieszo używał także miecza.

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

Przed wejściem na arenę gladiatorzy składali przysięgę, że nie będą oszczędzali się w walce. Walki często toczyły się na śmierć i życie – pokonany przeciwnik mógł prosić o łaskę podnosząc do góry palec wskazujący, na co obserwujący walkę tłum odpowiadał wyciągnięciem w górę kciuka (co oznaczało darowanie życia), lub skierowaniem go w dół (śmierć). Jest to jednak kwestia sporna (zobacz: pollice verso)

Lasso (także: arkan) to broń w postaci sztywnej liny sformowanej w pętlę, która jest zarzucana na cel, a następnie zaciskana. Używana m.in. na Dzikim Zachodzie i przez Tatarów.

Dimachaerus - gladiator walczący dwoma sztyletami. Na sobie miał gąbczasty kaftan, ramiona i nogi chronił bandażami a czasem i nagolennicami. Cechą charakterystyczną był brak hełmu.

Typy gladiatorów

Charakter walk oraz stosowane uzbrojenia było urozmaicone. Rzymianie wyróżniali następujące typy gladiatorów:

  • Andabata – ubrany w kolczugę, walczył pieszo lub konno w hełmie z zasłoną bez otworów na oczy.
  • Bestiarius – był wyposażony jedynie w sztylet lub włócznię i walczył z dzikimi zwierzętami (w walkach zwanych venatio) często ponosząc śmierć.
  • Dimachaerus – walczył bez hełmu, używał dwóch sztyletów.
  • Eques – walczył konno mieczem i włócznią, miał okrągłą tarczę.
  • Eques
  • Essedarius – walczył na rydwanie zaprzężonym w dwa konie (essedum) powożonym przez woźnicę.
  • Gal – ciężkozbrojny gladiator - nosił okrągły lub grzebieniasty hełm, długą lub owalną tarczę, uzbrojony w miecz i sztylet.
  • Laquearius – używał sznura z pętlą, podobnego do lassa.
  • Myrmilo (murmillo) – osłaniał głowę hełmem przypominającym głowę ryby mormylos; dodatkowo był wyposażony w osłonę ramienia, miecz oraz podłużną tarczę.
  • Provocator lub Secutor – najczęściej wystawiany był przeciw Samnicie; jego rynsztunek i uzbrojenie różniły się w zależności od rodzaju walki.
  • Retiarius (sieciarz) – walczył trójzębem lub harpunem zrobionym z ości tuńczyka, sztyletem oraz siecią, bez hełmu;
  • Samnita najstarszy typ ciężkozbrojnego gladiatora; nosił hełm z zasłoną i pióropuszem, uzbrojony w owalną tarczę, miecz i włócznię, na jednej łydce nosił nagolennicę, a na prawym ramieniu skórzaną ochronę.
  • Trak uzbrojony w długi zakrzywiony nóż (sica), osłonę stanowiła mała kwadratowa lub owalna tarcza (parma)
  • W okresie późnego cesarstwa państwo utrzymywało własnych gladiatorów – byli oni wykorzystywani przez niektórych cesarzy obok wojsk regularnych w okresach wojen domowych.

    Andabata - gladiator walczący w kolczudze, najprawdopodobniej dwoma mieczami oraz na koniu. Walczył w hełmie pozbawionym otworów na oczy, przez co atakował na ślepo. Ta forma gladiatorów popularna była za czasów Cycerona.

    Pollice verso albo verso pollice – w starożytnym Rzymie gest skazujący pokonanego gladiatora na śmierć. Wbrew obiegowym opiniom oraz obrazowi rozpowszechnianemu przez współczesną kinematografię nie ma pewności, czy w starożytnym Rzymie gest ów był rzeczywiście w postaci kciuka skierowanego w dół.

    Zobacz też

  • powstanie Spartakusa
  • Spartakus
  • Film Gladiator
  • Film Gladiatorzy
  • venatio
  • Przypisy






    Czy wiesz że...? beta

    Powstanie Spartakusa (73-71 p.n.e.) było największym powstaniem przeciwko Rzymowi w I w. p.n.e. W ciągu dwóch lat siły Spartakusa, składające się z tysięcy niewolników, gladiatorów i biednych wieśniaków, wznieciły powstanie na terenie niemalże całej Italii. Kres powstaniu położyły nieporozumienia w szeregach przywódców powstania oraz krwawa bitwa nad rzeką Silarus, w której zginął Spartakus.
    Mirmillo - zwany także murmillo. Gladiator walczący boso. Jego hełm miał kształt ryby mormylos - uważa się, że w charakterze ozdoby. Osłaniał się dużą, owalną tarczą oraz naramiennikiem. Do dyspozycji miał prosty miecz.
    Etruria (gr. Τυρρηνία Tyrrhenia, łac. Etruria lub Tuscia, od czego pochodzi wł. Toscana) to kraina historyczna w starożytnej Italii, znajdująca się w środkowej części Półwyspu Apenińskiego nad Morzem Tyrreńskim, pokrywająca się ze współczesną Toskanią i północnym Lacjum. Kraina ta otoczona jest na północy i północnym wschodzie łańcuchem Apeninów, na południu i wschodzie Tybrem. Główna rzeka Arnus (Arno). Kraj na ogół górzysty, na południu zaś ślady pochodzenia wulkanicznego. Liczne jeziora: Trazymeńskie, Sabatyńskie i in. wypełniają wygasłe i zapadłe kratery. Wybrzeże morskie posiadało w starożytności gęste zaludnienie i uprawne grunta. Apeniny zapewniały wspaniały budulec na mieszkania i okręty. Wyspa Ilva, dzisiejsza Elba, dostarczała żelaza; w Etrurii znajdowano również miedź i ołów. W wielu miejscach pozostały potężne ruiny murów, świadczące o rozległości ówczesnych miast. Od około 1000 p.n.e. Etruria była zamieszkana przez Etrusków. Od III w. p.n.e. pod panowaniem Rzymian.
    Germanie, inaczej Germanowie - odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej Europie, na północ od ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi. W epoce brązu zamieszkiwali tereny Skandynawii, Jutlandii i części Niemiec. Wg Tacyta (I w. n.e.) Germanie dzielili się na Ingewonów, Hermionów i Istewonów, wymienia też Swebów (Swewów), Wandalów, Chattów, Fryzów, Chauków i Cherusków, Semnonów (prawdopodobnie należących do Swebów) i Longobardów (również należących do Swebów), Anglów, Hermundurów, Markomanów, Kwadów, Bastarnów, Gotów, Gepidów, Swinonów i Sytonów.
    Samnici, łacińskie Samnites, oskijskie Safinim – jeden z ludów italskich zamieszkujących Samnium, część środkowej Italii, leżącą na wschód od Lacjum. W okresie walk o panowanie nad Italią w IV wieku p.n.e. utworzyli Związek Samnicki, który obejmował większy obszar niż podporządkowany Rzymowi Związek Latyński. Rywalizacja ta doprowadziła do trzech wojen samnickich, z których, mimo wielu zwycięstw Samnici ostatecznie wyszli pokonani i podporządkowali się Rzymowi uzyskując ograniczone obywatelstwo, bez prawa głosu.
    Trójząb - rodzaj broni białej, używanej niegdyś przez rybaków do polowania na większe ryby i ośmiornice, składa się z drzewca i osadzonych na nim trzech metalowych zębów, zakończonych hakami.
    Spartakus (zm. 71 p.n.e.) – niewolnik, gladiator rzymski, z pochodzenia prawdopodobnie Trak. Przywódca największego i najbardziej groźnego w historii Rzymu powstania niewolników.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.