Gleboznawstwo leśne - Polski Serwis Naukowy

Gleboznawstwo leśne – pedologia (od łac. gleba – grudka ziemi) – nauka zajmująca się badaniem gleb leśnych, ich genezą, budową, właściwościami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, systematyką oraz możliwościami ich użytkowania, a także rozmieszczeniem na terenie kraju.

Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe [uwaga 1] katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji [1].

Gleba - biologicznie czynna powierzchniowa warstwa litosfery, powstała ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych (głównie organizmów żywych, klimatu i wody) i podlegająca stałym przemianom. Gleba składa się z trzech faz:

Gleba jest nieodłączną częścią ekosystemu leśnego i stanowi ważny czynnik umożliwiający i warunkujący sprawne funkcjonowanie tak bardzo złożonego systemu i jakakolwiek jej degradacja prowadzi zawsze do zaburzenia jej precyzyjnej organizacji.

Gleba pełni rolę bardzo złożonego i skomplikowanego laboratorium biochemicznego, gdzie przy współudziale mikroorganizmów bierze udział w obiegu różnych składników mineralnych jak węgla, azotu, fosforu, siarki, wody.

Gleba zaopatruje wszystkie żywe organizmy danej biocenozy w niezbędne składniki abiotyczne, głównie w postaci kationów powstałych na skutek rozkładu różnych minerałów skały macierzystej. Gleba dostarcza roślinom oprócz składników mineralnych również wodę, tlen, enzymy, hormony i witaminy.

Hjalmar Fryderyk Uggla, (ur. 17 marca 1908 w Warszawie, zm. 13 marca 1983 w Olsztynie) – gleboznawca; od 1958 profesor Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie, gdzie zorganizował katedrę gleboznawstwa i przez wiele lat nią kierował.

Hormon (od gr. ὁρμάω hormao - rzucam się naprzód, pędzę) – związek chemiczny, który jest wydzielany przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego. Funkcją hormonu jest regulacja czynności i modyfikacja cech strukturalnych tkanek leżących w pobliżu miejsca jego wydzielania lub oddalonych, do których dociera poprzez krew (wyjątkiem są tzw. hormony lokalne). Istnieją także takie hormony, które wywierają wpływ na funkcjonowanie wszystkich tkanek organizmu.

Gleba spełnia również niezmiernie ważną funkcję pozaprodukcyjną, gdyż dzięki specyficznym właściwościom fizycznym i zawartości koloidów mineralnych i organicznych jest niezastąpionym regulatorem obiegu wody w przyrodzie, gromadzi bowiem duże jej ilości w powierzchniowych warstwach próchnicznych.

Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych. Do minerałów zalicza się także:

Biocenoza (gr. bios życie i koinós wspólny) – zespół populacji organizmów roślinnych (fitocenoza), zwierzęcych (zoocenoza) i mikroorganizmów danego środowiska (biotopu), należących do różnych gatunków, ale powiązanych ze sobą różnorodnymi czynnikami ekologicznymi i zależnościami pokarmowymi, tworzących całość, która pozostaje w przyrodzie w stanie homeostazy (czyli dynamicznej równowagi). Biocenoza oraz biotop, czyli środowisko fizyczne (nieożywione) tworzą ekosystem.

W skład gleboznawsta leśnego wchodzą następujące zagadnienia:

warunki powstawania skał i minerałów,

ogólne wiadomości o minerałach,

charakterystyka i podział skał,

powstawanie gleb,

morfologia gleb,

gleba jako środowisko fizyczne,

gleba jako środowisko chemiczne,

gleba jako środowisko biologiczne,

żyzność i nawożenie gleb leśnych,

ochrona środowiska glebowego,

systematyka i charakterystyka gleb leśnych Polski.

Bibliografia

Hjalmar Uggla, Zofia Uggla Gleboznawstwo leśne, podręcznik dla studentów wydziałów leśnych akademii rolniczych, Warszawa 1979