Gmina Święta Katarzyna - Polski Serwis Naukowy

Gmina Święta Katarzyna (od 1 stycznia 2010 gmina Siechnice) – dawna gmina wiejska (1945-1996), a następnie gmina miejsko-wiejska (1997-2009) istniejąca w latach 1945-2009 w woj. wrocławskim (w obu postaciach) i dolnośląskim. Siedzibą władz gminy była wieś Święta Katarzyna.

Siechnice (niem. pierwotnie Tschechnitz, hitl. Kraftborn) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Siechnice, położone nad Oławą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wrocławskiego.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Historia

Historia osadnictwa na terenie gminy sięga 4200 lat p.n.e. W końcowym okresie wczesnego średniowiecza pojawiają się w dokumentach pierwsze wzmianki o miejscowościach dzisiejszej gminy.

Pierwsze wzmianki o Świętej Katarzynie (łac. Santa Katherine) pochodzą z 1257, zaś o Siechnicach (łac. Sechenice) z 1253. Od średniowiecza wiele wsi należało do wrocławskich zakonów czy kościołów, później również do rady miejskiej i mieszczan wrocławskich. W dobie podziału dzielnicowego Śląska teren gminy należał do księstwa wrocławskiego.

Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce.

Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.

Dokumenty historyczne nie odnotowują zniszczeń wojennych, aż do wojny trzydziestoletniej - kiedy to zniszczeniu uległa sama Święta Katarzyna.

Przełom XIX i XX wieku to szybki rozwój przemysłowy północnej części gminy i budowa w Siechnicach huty stali chromowej Czechnica, elektrociepłowni i instytutu doświadczalnego. Huta i zakład doświadczalny już nie istnieją. Pozostałością po hucie jest wielka hałda w Siechnicach, usypana z popiołów i odpadów produkcyjnych zakładu. Materiał ten zawiera duże ilości metali ciężkich, a znajduje się w odległości 300 metrów od terenów wodonośnych Wrocławia. Huta została zamknięta w wyniku protestów mieszkańców Wrocławia w połowie lat 90. XX wieku. Obecnie gmina jest częstym miejscem osiedlania się ludności z Wrocławia.W roku 2006 w gminie zamieszkały 444 nowe osoby.

Wójt (niem. Vogt, łac. advocatus) – urzędnik, pełniący funkcję organu wykonawczego gminy obok burmistrza i prezydenta miasta, wykonujący uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa.

Gmina Żórawina to gmina wiejska w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie wrocławskim.

Gmina Święta Katarzyna w Polsce powojennej zaczęła funkcjonować po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. II okręg administracyjny – Dolny Śląsk). 28 czerwca 1946 gmina – jako jednostka administracyjna powiatu wrocławskiego – weszła w skład nowo utworzonego woj. wrocławskiego.

Stal – stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,06%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla cementyt, występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.

Województwo wrocławskie, jednostka terytorialna wyższego szczebla, jedno z siedemnastu istniejących do reformy administracyjnej w 1975 oraz jedno z czterdziestu dziewięciu w okresie od 1975 do kolejnej reformy w 1998, położone w południowo-zachodnim rejonie Polski, ze stolicą we Wrocławiu.

Według stanu z 1 lipca 1952 gmina składała się z 15 gromad: Iwiny, Karwiany, Kotowice, Mokry Dwór, Ozorzyce, Radwanice, Rzeplin, Siechnice, Suchy Dwór, Sulimów, Ślęza i Św. Katarzyna. Gmina została zniesiona 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.

Powiat wrocławski - powiat w Polsce (województwo dolnośląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wrocław. Obejmuje obszar wokół Wrocławia, na wschód i południe od miasta. Zaś sam Wrocław jest oddzielnym powiatem grodzkim.

Gmina Nowe Skalmierzyce (1934-54 gmina Skalmierzyce Nowe) - gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie kaliskim.

Jednostkę przywrócono 1 stycznia 1973 wraz z kolejną reformą reaktywującą gminy. 1 czerwca 1975 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego mniejszego woj. wrocławskiego.

W związku z otrzymaniem praw miejskich przez znajdującą się na obszarze gminy miejscowość Siechnice z dniem 1 stycznia 1997 roku, jednostka została przekształcona w gminę miejsko-wiejską, siedziba gminy pozostała jednak w Świętej Katarzynie i nazwa gminy została niezmieniona. Przez to Święta Katarzyna była jedną z dwóch gmin miejsko-wiejskich w Polsce, której siedzibą nie było miasto; drugą gminą tego typu była (i jest nadal) Nowe Skalmierzyce (porównaj też z gminą Silnowo w latach 1993-94). Było to także jedyna gmina miejsko-wiejska w Polsce posiadająca wójta, a nie burmistrza. 1 stycznia 1999 roku gmina powróciła do powiatu wrocławskiego w nowo utworzonym woj. dolnośląskim.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich do osłabienia potęgi Habsburgów.

W październiku 2008 roku przeprowadzono konsultacje w sprawie przeniesienia siedziby władz gminy do miasta Siechnice, w którym 65% głosujących opowiedziało się za przeniesieniem siedziby (głosowało 20% uprawnionych). Rada Ministrów przygotowała projekt rozporządzenia, zgodnie z którym siedziba władz gminy Święta Katarzyna miała zostać przeniesiona do Siechnic, a sama gmina zmienić nazwę na gmina Siechnice. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 stycznia 2010.

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Prawa miejskie - zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Położenie

Gmina Święta Katarzyna graniczyła bezpośrednio z Wrocławiem, w jego południowo-wschodniej części. Od północy ograniczała ją rzeka Odra. Na obszarze gminy znajdowało się 24 miejscowości, które zamieszkiwało blisko 14.000 mieszkańców. Dobrą komunikację zapewniał rozbudowany układ dróg krajowych i wojewódzkich, łączących gminę z Wrocławiem, Opolem i Strzelinem. Dodatkowym atutem była możliwość szybkiego dotarcia do autostrady A4. Uzupełnienie dla transportu kołowego stanowiły 3 linie kolejowe ze stacjami w Siechnicach, Świętej Katarzynie, Kotowicach i Żernikach Wrocławskich.

Gmina Domaniów – gmina wiejska we wschodniej części województwa dolnośląskiego, w powiecie oławskim. W latach 1975-1998 gmina administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Ziemie Odzyskane – termin powstały po zbrojnej aneksji Zaolzia, dokonanej przez wojska polskie w październiku 1938 roku. Pierwszy raz użyty oficjalnie w Dekrecie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 października 1938 r. "o zjednoczeniu Odzyskanych Ziem Śląska Cieszyńskiego z Rzecząpospolitą Polską"[1]. Po II wojnie światowej określający ziemie zachodnie i północne współczesnej Polski, które zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej poddano polskiej jurysdykcji. Używany często przez propagandę PRL.

Adres urzędu gminy Święta Katarzyna: 55-010 Święta Katarzyna; ul. Żernicka 17; tel. 71 311-63-55; faks 71 311-43-70

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Święta Katarzyna miała obszar 98,57 km², w tym:

użytki rolne: 68%

użytki leśne: 10%

Gmina stanowiła 8,83% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2008:

Święta Katarzyna (niem. Kattern) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, 9 kilometrów na południowy wschód od centrum Wrocławia, w gminie Siechnice, do 31.12.2009 siedziba gminy Święta Katarzyna.

Chrom (Cr, łac. chromium) - pierwiastek chemiczny, metal przejściowy z bloku d układu okresowego. Posiada 13 izotopów, od 45Cr do 57Cr, z czego trwałe są izotopy 50, 52, 53 i 54. Został odkryty w roku 1797 przez Louisa Nicolasa Vauqellina.

Nagrody i wyróżnienia

Gmina Święta Katarzyna otrzymała liczne nagrody i wyróżnienia, uzyskane w konkursach i plebiscytach oceniających rozwój ekonomiczno-społeczny jednostek samorządowych. Wspomniane nagrody to m.in.: trzykrotny tytuł laureata konkursu "Gmina Fair Play - Certyfikowana Lokalizacja inwestycji" (w latach 2003, 2004 i 2005), tytułu "Złotej Lokalizacji Inwestycji" przyznany przez kapitułę nagrody "Gmina Fair Play” z uwagi na trzykrotne otrzymanie nagrody „Gmina Fair Play” siedmiokrotne zajęcie wysokiego miejsca na liście "Złotej Setki Samorządów w Polsce", publikowanej przez Centrum Badań Regionalnych oraz gazetę Rzeczpospolita (w 2007 roku 11 lokata).

Gmina Oława to gmina wiejska w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim. W latach 1975-1998 gmina administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Gmina Silnowo (do 1954 gmina Krągi, od 1994 gmina Borne Sulinowo) – dawna gmina wiejska (w latach 1993-1994 miejsko-wiejska) istniejąca w latach 1973-1994 w woj. koszalińskim (dzisiejsze woj. zachodniopomorskie). Siedzibą władz gminy było Silnowo.

Sąsiednie gminy (2008)

Przypisy

Od 1946 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. wrocławskiego
↑ Dz. U. z 2009 r. Nr 120, poz. 1000
Do 31 grudnia 2009
Dz. U. z 1946 r. Nr 28, poz. 177
Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych (Dz. U. z 1944 r. Nr 5, poz. 22) oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1944 r. Nr 14, poz. 74)
Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191
Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
Dz. U. z 1996 r. Nr 155, poz. 760
Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652
Zbiorcze zestawienie wyników konsultacji w sprawie przeniesienia siedziby władz gminy do miasta Siechnice
Projekt Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia, ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].

Linki zewnętrzne

Strona internetowa Urzędu Gminy w Świętej Katarzynie (archiwalna wersja w Internet Archive)

Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Święta Katarzyna

Retrotek@ - historia gminy