Gmina Świętochłowice - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dawnej gminy wiejskiej. Zapoznaj się również z: Świętochłowice – współczesna gmina miejska.

Gmina Świętochłowice – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1946 w woj. śląskim (dzisiejsze woj. śląskie). Siedzibą władz gminy była wieś Świętochłowice (od 1947 samodzielne miasto).

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Instytut Śląski w Katowicach to społeczna placówka naukowa, która zajmowała się wszelkim dziedzinami związanym z Śląskiem. Instytut ten funkcjonował w latach 1934-1939 i następnie 1945-1949 w Katowicach. W czasie II wojny światowej działały jego konspiracyjne komórki w Warszawie, Krakowie i Lwowie.

Gmina zbiorowa (o charakterze jednostkowym) Świętochłowice powstała w grudniu 1945 w powiecie katowickim w woj. śląskim (śląsko-dąbrowskim).

Według stanu z 1 stycznia 1946 gmina składała się z samej siedziby i przez to nie była podzielona na gromady. Jako gmina wiejska jednostka przestała istnieć z dniem 1 stycznia 1947 wraz z nadaniem Świętochłowicom praw miejskich i przekształceniem jednostki w gminę miejską. W związku z likwidacją powiatu katowickiego 1 kwietnia 1951 Świętochłowice zostały powiatem grodzkim.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Powiat grodzki – jednostka samorządu terytorialnego w Polsce, w okresie międzywojennym. Powiaty grodzkie (wówczas nazywane "miejskimi") istniały w Polsce także po II wojnie światowej. Szczebel powiatów zniesiono w ramach reformy administracyjnej przeprowadzonej w 1975 r.

Przypisy

Od 1 grudnia 1945 do 31 grudnia 1946.
Jako gmina jednostkowa gmina Świętochłowice funkcjonowała także za II Rzeczypospolitej w autonomicznym woj. śląskim: w latach 1922-1939 w powiecie świętochłowickim (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43) a od 1939 w powiecie katowickim, kiedy to do jej obszaru włączono część zniesionej gminy Hajduki Wielkie oraz dokonano wymiany części obszarów z miastem Chorzowem (Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6, poz. 15); terytorialnie była to de facto ta sama jednostka (przed reformą gminną).
Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 (Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki, Nr. 34, Kat, dnia 22 grudnia 1945 r.).
Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych (Dz. U. z 1944 r. Nr 5, poz. 22) oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1944 r. Nr 14, poz. 74).
Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad (według stanu z dnia 1 stycznia 1946). Katowice, Wrocław: Instytut Śląski, 1947.
Zarządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 13 lutego 1947 r. w sprawie wykonania ustawy śląskiej z dnia 10 lipca 1939 r. o nadaniu ustroju miejskiego gminom wiejskim: Nowy Bytom, Ruda, Szopienice i Świętochłowice powiatu katowickiego oraz gminie Piekary Śląskie powiatu tarnogórskiego.
Dz. U. z 1951 r. Nr 18, poz. 147

Źródła

Liczba mieszkańców i powierzchnia wg informacji zawartych w artykule Powiat katowicki (1873-1951) - materiały źródłowe