Gmina Jaworze - Polski Serwis Naukowy

Gmina Jaworze to gmina wiejska w południowej części województwa śląskiego, w południowo-zachodniej części powiatu bielskiego, na granicy z powiatem cieszyńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bielskim.

Gmina położona jest w krainie historycznej Śląska Cieszyńskiego i przynależy do euroregionu Śląsk Cieszyński.

Jaworze znajduje się w strefie obejmującej zurbanizowanym obszar Aglomeracja bielska i graniczy z jej śródmiejską częścią tj. miastem Bielsko-Biała.

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.
Beskidy Zachodnie (513.4-5, słow. Západné Beskydy) – makroregion położony w obrębie Zewnętrznych Karpat Zachodnich, którego średnie wysokości nad poziomem morza oscylują pomiędzy 600 a 1400 m (wyjątek to masyw Pilska i masyw Babiej Góry, które przekraczają 1500 m n.p.m.).

Siedzibą i jedyną miejscowością gminy jest licząca sobie ponad 700 lat podgórska osada rolniczo–turystyczna Jaworze, które obejmuje swym zasięgiem cztery przysiółki:

Jaworze Średnie,

Jaworze Górne,

Jaworze Nałęże,

Jaworze Dolne.

Według danych z 31 grudnia 2010 gminę zamieszkiwały 6955 osoby.

Geografia

Gmina Jaworze położona jest w obrębie Pogórza Cieszyńskiego u północnego progu Beskidu Śląskiego w rozgałęzieniu ułożonych południkowo ramion górskich łączących się w masywie Błotnego (917 m n.p.m.) znanego jako Błatnia. Głęboko wcięte doliny oraz stromo opadające zalesione stoki Bucznika (679 m), Ostrego (659 m), Borowiny (718 m) i Wysokiego (756 m) tworzą urocze tło dla położonej na pagórkach gminy. Przez miejscowość Jaworze przepływają potoki Szeroki i Wysoki natomiast przez Jaworze Nałęże przepływa potok Jasienica zwana również potocznie Jesionka.

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.
Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.

Gmina znana jest z walorów uzdrowiskowych, na tym terenie w XIX wieku odkryto źródła wody bogate w sole jodo–bromowe. Corocznie przybywa tutaj wiele osób ze schorzeniami dróg oddechowych. Na terenie Jaworza funkcjonują obiekty wczasowo-rekreacyjne, liczne ścieżki rowerowe i narciarskie.

Wg podziału na jednostki fizycznogeograficzne (Jerzy Kondracki, 1978) klasyfikacja obszaru gminy przedstawia się następująco:

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
Powiat cieszyński – powiat w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Cieszyn.

prowincja: Karpaty i Podkarpacie

podprowincja: Zewnętrzne Karpaty Zachodnie

makroregion: Beskidy Zachodnie

mezoregion: Beskid Śląski

makroregion: Pogórze Zachodniobeskidzkie

mezoregion: Pogórze Śląskie

Pod względem podziału geobotanicznwgo (Szafer, Zarzycki, 1977) gmina Jaworze należy do:

prowincja: Górska Środkowoeuropejska

podprowincja: Karpacka

dział: Karpaty Zachodnie

okręg: Beskidy

podokręg: Śląsko-Babiogórski

podokręg: Pogórze Wapienne

Gmina Jasienica – gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie bielskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bielskim. Gmina należy do euroregionu Śląsk Cieszyński. W aktualnej strukturze i na obecnym obszarze gmina funkcjonuje od roku 1991, kiedy to z jednej gminy powstały dwie odrębne wspólnoty samorządowe, tj. gmina Jasienica oraz gmina Jaworze.
Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Jerzy Aleksander Kondracki (ur. 1 listopada 1908 w Warszawie, zm. 13 kwietnia 1998 koło Villach w Austrii) – polski geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor najbardziej znanej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski.

Aglomeracja bielska – rozwijająca się monocentryczna aglomeracja, której centralnym punktem jest miasto Bielsko-Biała, będące również miastem węzłowym strefy transgranicznej. W ścisłych, śródmiejskich, granicach aglomeracji znajduje się także miasto Czechowice-Dziedzice [1].

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Pogórze Śląskie (513.32) – pogórze w południowej Polsce, fragment Pogórza Zachodniobeskidzkiego, ograniczony dolinami Olzy na zachodzie i Skawy na wschodzie, oddzielony od Beskidu Śląskiego i Małego na południu, przechodzący w Kotlinę Oświęcimską i Ostrawską na północy. Jest porozcinane dolinami rzek: Olzy, górnej Wisły, Białej, Soły, Wieprzówki, Kleczanki i Skawy.

Jasienica (Jasieniczanka, Potok Jasienicki) – potok o długości ok. 21 km w powiecie bielskim, prawy dopływ Iłownicy. W swym górnym biegu znana jest pod nazwą Jasionka. Jej źródła znajdują się na stokach Błatniej w Beskidzie Śląskim na wysokości ok. 730 m n.p.m. W jej górskiej części rozłożona jest osada Nałęże w gminie Jaworze. Następnie płynie przez Pogórze Śląskie i miejscowości Biery, potem Jasienicę, gdzie przyjmuje jeden ze swych głównych prawobrzeżnych dopływów – Potok Szeroki. Po opuszczeniu Jasienicy przepływa przez Międzyrzecze Górne, Międzyrzecze Dolne i Ligotę, gdzie poprzez Kanał Ligocki połączony jest z rzeką Wapienicą. Uchodzi do rzeki Iłownicy w Kotlinie Oświęcimskiej na granicy Ligoty i Zabrzegu. Średni spadek wynosi 23 m/km, a w części górskiej od 60 do 80 m/km. Potok odwadnia liczne znajdujące się wzdłuż niego stawy.

Szeroki Potok – potok na północnym skraju Beskidu Śląskiego. Źródła leżą na wysokości 700–720 m n.p.m., w głębokim, ku północy otwartym kotle między Wielką Polaną, Przykrą i grzbietem Wysokiego. Spływa w kierunku północnym przez Jaworze, po czym w Jasienicy łączy się z Jasionką, tworząc rzeczkę Jasienicę. Górna, górska część doliny Szerokiego Potoku nosi nazwę Szalinowej Doliny.