Gmina Kłomnice (do 1947 gmina Rzeki) - gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie częstochowskim. Siedzibą gminy jest wieś Kłomnice.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Kłomnice ma obszar 147,85 km², w tym:

Z ogólnej powierzchni obejmującej 14.785 ha, użytki rolne zajmują 10.714 ha, co stanowi 72,4% całego obszaru gminy. W gminie Kłomnice tereny sadownicze są jednymi z największych w woj. śląskim (208 ha). W gminie Kłomnice lasy zajmują 2.501 ha (17% całej powierzchni).

Gmina stanowi 9,73% powierzchni powiatu, oraz 2,4% powierzchni województwa śląskiego. Plasuje to gminę Kłomnice na 4 miejscu wśród 54 gmin w województwie. Spośród 746 sołectw w województwie, 23 leżą na terenie gminy Kłomnice.

Demografia i dane statystyczne

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 13 885 osób.

Dane z 30 czerwca 2004:

Liczba mieszkańców na dzień 31.12.2004 wynosiła 13 861 osób, co stanowi 3,9% ogółu ludności wiejskiej woj. śląskiego. Bardziej zaludnioną gminą w województwie jest tylko gmina Wręczyca Wielka. Gęstość zaludnienia wynosi 93,6 osób na km², przy średniej gęstości zaludnienia w regionie 127 osób na km². Od dłuższego czasu obserwuje się przewagę kobiet nad mężczyznami i obecnie wynosi ona ok. 104 kobiety na 100 mężczyzn.

Historia

Miejscowość i gmina Kłomnice leżą w północno-wschodniej części województwa śląskiego, nad rzekami Wartą i Wiercicą. Nazwa Kłomnic, pochodzi od słowa kłomnia (kłoma, kloma) oznaczającego sieć, lub pułapkę na ryby używaną w strumieniach i rzekach. Kłomnice powstały prawdopodobnie już w XIII w. i były gniazdem rodowym rodziny Kłomnickich herbu Oksza w obrębie ośrodka osadniczego w Borownie. Już wtedy były siedzibą bardzo rozległej parafii katolickiej.

Pierwsze wzmianki o parafii Kłomnice pochodzą z 1404 r., gdzie mówi się o należących do niej 11 wsiach (co praktycznie pokrywa się to z terenem dzisiejszej gminy). W dokumentach z 1405, 1406 i 1415 r. pojawiają się wydarzenia i postacie (Pietrasz, pleban Maciej i Sławnik), które wskazują historię dłuższą niż ta udokumentowana. Wydane w 1521 r. przez arcybiskupa Jana Łaskiego Liber Beneficiorum opisuje parafię obejmującą oprócz Kłomnic również następujące wsie: Rzerzęczyce, Rzeki, Pacierzów, Karczewice, Garnek, Konary, Zawada, Lipicze oraz Bartkowice. Większość informacji historycznych z późniejszych czasów, aż do końca XVIII w. dotyczy właśnie parafii i jej kościoła.

Mapa Gminy Kłomnice

Same Kłomnice nie były dawniej wielką miejscowością. Przewyższały je pobliskie Konary, Zawada, Garnek, jak również Pławnie, Gidlach czy Mstowie. Były położone z dala od ówczesnych szlaków handlowych i komunikacyjnych i dlatego nie rozwijały się. Dopiero budowa kolei warszawsko-wiedeńskiej (1846) i związana z tym lokalizacja stacji (przedtem przystanku) dała impuls do szybkiego rozwoju i już pod koniec XIX w. zaczęły rywalizować z sąsiednimi miejscowościami. Dlatego też, gdy w wyniku reformy administracyjnej w 1866 r. utworzono gubernie i powiaty (Kłomnice należały do powiatu Radomsko w guberni piotrkowskiej).

W Kłomnicach umieszczono Sąd Gminny obejmujący swoim zasięgiem, oprócz Kruszyny (z Kłomnicami) również gminy: Garnek, Rzeki i Konary (dzisiejsza gmina prawie pokrywa się z tym obszarem). Funkcjonował on w Kłomnicach (dzisiejsza ulica Sądowa) aż do 1929 r. kiedy już jako Sąd Grodzki został przeniesiony do Pławna. W Kłomnicach umieszczony był od dawna (jeszcze w XIX w. ) Urząd Pocztowy. Zapoczątkowany został rozwój gospodarczy. W 1888 r. wybudowana została przez Francuzów Fabryka Cykorii (produkowała cykorię w laskach jako dodatek do kawy), która funkcjonuje do tej pory jako Herbapol. W 1908 r. powstaje Spółdzielnia, funkcjonująca dzisiaj jako Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska, powstaje tartak, zaczyna pracę filia fabryki maszyn rolniczych Sucheniego z Gidel, pracowała też odlewnia A. Bugaja z Kłomnic (do dziś można znaleźć sieczkarnie z odpowiednim napisem). Dodatkowym impulsem gospodarczym było wybudowanie w 1937 r. szosy asfaltowej łączącej Radomsko z Częstochową. Reszta miejscowości gminy to dawne wsie szlacheckie oprócz Konar i Zawady, które były królewszczyzną i wchodziły w skład Starostwa Konarskiego. Pod koniec XIX w. wiele majątków w okolicy Kłomnic wykupiła słynna na Zachodzie rodzina Reszków: Jana, Edwarda i Józefiny - śpiewaków operowych. Po nich zostały dwory i majątki w Skrzydlowie, Garnku, Chorzenicach, Witkowicach i Borownie. Dziełem Jana Reszke była też Stadnina Koni w Skrzydlowie, funkcjonująca do dziś i obejmująca obecnie hodowlę w Widzowie - pozostałość Stadniny księcia Lubomirskiego. Z dawnych majątków ziemskich ostały się jeszcze tylko Nieznanice (po Wunsche) obecnie jako Hodowla Roślin SA.

Wybuch II wojny światowej zahamował rozwój nie tylko Kłomnic. Szczególnie tragicznym wydarzeniem było bombardowanie zatłoczonego uchodźcami centrum w dniach 1-5 września 1939 r. Po uwolnieniu od hitlerowców 17 stycznia 1945 r. mieszkańcy przystąpili do odbudowy i na nowo podjęli działalność gospodarczą. Wznowiła pracę większość zakładów, z tym, że właściciele pozbawieni przez komunistyczny rząd swoich praw już do nich nie wrócili. Niektórzy z nich, jak właściciele majątku w Garnku, mieli tylko dwie godziny na opuszczenie swego domu i wyjazd. Gospodarstwa rolne w większości funkcjonowały potem w ramach PGR-ów lub RSP aż do lat 90. Gmina Kłomnice w obecnym kształcie powstała w roku 1974 r.

Z 20 na 21 lipca 2007 przez gminę przeszła trąba powietrzna niszcząc kilkadziesiąt zabudowań gospodarskich w Hubach, Adamowie i Skrzydlowie.

czytaj dalej: [2], [3]