Gmina Liszki – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krakowskim. Gmina położona jest bezpośrednio przy zachodniej granicy miasta Krakowa.

Siedziba gminy to Liszki.

Według danych z 30 czerwca 2008 gminę zamieszkiwało 16 058 osób. Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego. Sieć rzeczną tworzy Wisła i Sanka. Gmina Liszki leży na terenie krainy geograficznej Brama Krakowska, na części Bielańko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego oraz Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego.

Komunikacja

Przez teren gminy przebiega autostrada A4E40 wraz z IV obwodnicą Krakowa (7E77 ) ze Stopniem Wodnym Kościuszko na Wiśle, droga wojewódzka 780 łącząca Kraków z GOP oraz droga wojewódzka 774 Kryspinów-Balice-Zabierzów. W pobliżu znajduje się port lotniczy Kraków Airport im. Jana Pawła II. Teren gminy pod względem komunikacyjnym obsługuje MPK w Krakowie. Linie 209, 229, 239, 249, 259, 269 łączą obszar gminy z os. Salwator; linie 279, 289 z Salwatorem, oraz pętlą przy Hotelu Cracovia; linie 226, 258 z os. Bronowice Nowe, natomiast linia 292 oraz nocna 902 z Dworcem Głównym PKP. Oprócz MPK teren gminy obsługiwany jest przez PKS oraz liczne prywatne linie mikrobusowe. W planach jest budowa dwóch stacji kolejowych, w ramach projektu krakowska kolej miejska. Linia kolejowa miałaby połączyć lotnisko z pobliską Skawiną.

Zabytki

Liszki:

neoromański, trójnawowy kościół św. Mikołaja z 1873 roku, konsekrowany w 1888 roku przez biskupa krakowskiego kardynała Albina Dunajewskiego.

W bocznych ołtarzach znajdują się obrazy z XVIII wieku, natomiast w ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z XVII wieku, w srebrnych sukienkach,

kapliczka z 1 poł. XIX wieku,

bank, funkcjonujący od 1898 roku, wywodzi się od kasy dr Franciszka Stefczyka, był wówczas drugą w Polsce tego typu instytucją (obecna nazwa: Krakowski Bank Spółdzielczy)

Morawica:

barokowy kościół św. Bartłomieja z 1743 roku, zbudowany według projektu Francesco Placidiego,

dzwonnica w kształcie łuku triumfalnego z 1 poł. XVIII wieku,

plebania przebudowana w 1666 roku, z dawnego zamku obronnego z XIII wieku.

Kryspinów:

pałac z 1 poł. XIX wieku, wraz z przyległym parkiem.

Piekary:

XIX-wieczny, neogotycki zespół pałacowo-parkowy wraz z zabudowaniami dworskimi.

Ściejowice:

dwór klasycystyczny z 1 poł. XIX wieku, wokół pozostałości dawnego parku o charakterze romantycznym założonego około 1850 roku.

Turystyka

Gmina Liszki wchodzi obok gmin: Alwernia, Babice, Czernichów, Jerzmanowice-Przeginia, Krzeszowice, Wielka Wieś oraz Zabierzów w skład tzw. "Pierścienia Jurajskiego" – trasy samochodowej biegnącej z Krakowa przez najciekawsze tereny południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Znajdujące się wzdłuż południowej granicy gminy Liszki wały wiślane stanowią miejsce do wypoczynku i rekreacji. Od 2000 roku sąsiednia gmina Czernichów organizuje Ogólnopolski Spływ Kajakarski na trasie Czernichów – Kraków. Impreza ta organizowana jest corocznie w czerwcu w dniu przesilenia letniego, czyli w dniu św. Jana i poprzedza Krakowskie Wianki.

Zalew "Kryspinów" Dwa zbiorniki wodne o piaszczystych plażach. Zaletą tego miejsca jest bliskość do wielu parkingów, oraz dobra komunikacja (MPK, linie 209, 229, 239, 269, 279 oraz nieco bardziej odległa lina 292; PKS, Mal Bus, Super Bus, Aran Bus). Na terenie ośrodka istnieją kąpieliska strzeżone, wypożyczalnia sprzętu wodnego, zjeżdżalnia wodna, boiska do koszykówki i siatkówki plażowej oraz plac zabaw dla dzieci. Wokół także jest wiele punktów gastronomicznych i klimatycznych restauracyjek, gdzie można się posilić. Zalew jest położony około 12 km na zachód od centrum Krakowa. W upalne dni liczba wypoczywających przekracza 30 000. Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy Tenczyński Park Krajobrazowy Dolina Brzoskwinki Dolina Mnikowska wąwóz krasowy o powierzchni 20,43 ha, obejmuje 2 km przełomowy odcinek doliny Sanki o oryginalnych w kształtach skałach zboczowych i niezwykle zróżnicowanej szacie roślinnej. Ściany wąwozu tworzą wapienne skałki, w których występuje kilka jaskiń. Zróżnicowaną szatę roślinna rezerwatu tworzą zespoły leśne, w skład których wchodzą: łęg olszowy, grąd, buczyna naskalna oraz las mieszany. Ponadto występują murawy kserotermiczne, zbiorowiska cieniolubnych mszaków oraz łąki porastające dno doliny. W dolinie występuje 17 gatunków chronionych, m.in. buławnika, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, naparstnica zwyczajna oraz konwalia majowa. W skalnym zakolu zwanym cyrkiem widnieje namalowany na skale w 1863 roku przez Walerego Eljasza Radzikowskiego obraz Matki Boskiej Skalskiej, do którego prowadzą stacje drogi krzyżowej. Również tam znajduje się jaskinia o długości 82 m. W rezerwacie spotkać można liczne nietoperze chroniące się w jaskiniach. Ptaki reprezentowane są przez pustułki, ortolany i słowiki rdzawe. Brzegi doliny porastają buki, dęby i jawory. Na skałach rosną m.in.: koniczyna długowłosa, oman szorstki, fiołek kosmaty, parzydło leśne i kozłek trójlistkowy. Rezerwat jest przystosowany do zwiedzania przez osoby niepełnosprawne. Rezerwat przyrody nieożywionej Zimny Dół Powierzchnia 2,2 ha obejmuje fragment prawego zbocza Doliny Zimny Dół z niezwykle rzadko spotykanymi formami skalnymi (skalne grzyby, bloki z rozwiniętymi u ich podnóży okapami oraz skalne przesmyki). Jedną z niewątpliwych atrakcji jest poprowadzona ścieżka edukacyjna, która kluczy między olbrzymimi blokami skalnymi rozsianymi gęsto po lesie. Turysta ma wrażenie bliskiego kontaktu ze skałami w mrocznym skalnym labiryncie. Formy te zostały ukształtowane w wyniku procesów krasowych i zboczowych. W otoczeniu las grądowy. Obok rezerwatu unikalne źródło krasowe wypływające wprost z jaskini. W górnej części doliny (przy szlaku czerwonym) charakterystyczne formy krasu współczesnego: leje krasowe, półślepa dolinka, oraz pomnik przyrody: okresowo występujący staw. Zespół Sportowo Rekreacyjny i Centrum Edukacyjne Ośrodek w którym znajduje się jeden z najnowocześniejszych obiektów basenowych w Polsce (2 baseny, zjeżdżalnia wodna, zespół saun, hydromasaże).

czytaj dalej: [2], [3]