Gmina Mickuny - Polski Serwis Naukowy

Gmina Mickuny – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku na obszarze Ziemi Wileńskiej/woj. wileńskiego (obecnie na Litwie). Siedzibą gminy były Mickuny (Mickūnai).

Gmina mickuńska jest położona na wschód od Wilna, niedaleko od Nowej Wilejki, przy Trakcie Połockim. Jej powierzchnia wynosi 54 km kw., liczy ponad 5 tys. mieszkańców, z których około 78 proc. stanowią Polacy, 7 proc. Litwini, reszta – inne narodowości. Centrum gminy – miasteczko Mickuny – zamieszkuje 1500 osób. Znajduje się tu kościół pw. Wniebowzięcia NM Panny, konsekrowany w 1826 r., gruntownie odremontowany i rozbudowany w roku 2000, a także lokalne urzędy oraz polsko-litewsko-rosyjska szkoła średnia. Do większych osiedli gminy należą wsie: Gałgi, Skajstery, Osinniki.

Litwa Środkowa – niezależny formalnie organizm państwowy ze stolicą w Wilnie, którego powstanie ogłoszono 12 października 1920 roku. Powołana do życia przez Polaków jako sposób na oderwanie od Litwy terenów przekazanych jej 27 sierpnia przez bolszewików w zamian za życzliwą neutralność w toczącej się wtedy wojnie polsko-bolszewickiej.

Gubernia wileńska ros. Виленская губерния; biał. Віленская губэрня; lit. Vilniaus gubernija) — jedna z guberni Imperium Rosyjskiego; razem z guberniami kowieńską, grodzieńską, mińską, mohylewską oraz witebską tworzyłą Kraj północno-zachodni (teren b. Wielkiego Księstwa Litewskiego).

Początkowo gmina należała do powiatu wileńskiego w guberni wileńskiej. 7 czerwca 1919 weszła w skład utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego, przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i Etapowych. W związku z powstaniem Litwy Środkowej 9 października 1920 gmina wraz z główną częścią powiatu wileńskiego znalazła się w jej strukturach. 13 kwietnia 1922 roku gmina weszła w skład objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej (powiat wileński połączono z powiatem trockim w nowy powiat wileńsko-trocki), przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie.

Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (ZCZW) – struktura administracji cywilnej na terenach północno-wschodnich II RP na chwilę wcześniej zajętych przez Wojsko Polskie. Organ ten został powołany przez Generalnego Komisarza Cywilnego ustanowionego przez dekret z 19 lutego 1919 a podlegającego Naczelnemu Dowódcy Wojsk Polskich.

Powiat trocki – powiat na obszarze Ziemi Wileńskiej II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą były Troki. Pomiędzy 1923 a 1924 r. powiat został połączony z powiatem wileńskim w powiat wileńsko-trocki

20 października 1933 roku z gminy wyłączono 5 wsi: Jabłonówka, Wierzby Polskie, Poręby Górańskie, Żwirble Dolne i Żwirble Górne, które przyłączono do miasta Nowa Wilejka. Po wojnie obszar gminy Mickuny wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

Zobacz też

gmina Mickuny (współczesna gmina litewska)

Przypisy

Od 1922 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego terytorium o nazwie Ziemia Wileńska; w czasie II wojny światowej poza administracją polską; po II wojnie światowej poza granicami Polski.
Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41
Dziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753
Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno - administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
Dz. Urz. TKR
Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 – Art. 8.
Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29
Dz. U. z 1933 r. Nr 81, poz. 588