Gmina Ustroń - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dawnej gminy wiejskiej. Zapoznaj się również z: Ustroń – współczesna gmina miejska.

Gmina Ustroń – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1954 w województwie śląskim (śląsko-dąbrowskim), katowickim i stalinogrodzkim. Siedzibą władz gminy był Ustroń.

Województwo Śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.

Województwo śląsko-dąbrowskie - w latach nazwa województwa śląskiego, pokrywającego się w znacznym stopniu z dzisiejszymi województwami: śląskim i opolskim. Następnie 1950 - 1975 podzielone na województwo katowickie i opolskie, a w latach 1975-1998 na województwa: katowickie, opolskie, bielskie i częstochowskie.

Jako gmina jednostkowa gmina Ustroń należała w latach 1920-1939 do powiatu cieszyńskiego w woj. śląskim. 1 grudnia 1945 roku została przekształcona w gminę zbiorową, obejmującą poza siedzibą gromady Hermanice i Lipowiec. 6 lipca 1950 zmieniono nazwę woj. śląskiego na katowickie, a 9 marca 1953 kolejno na woj. stalinogrodzkie. Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina składała się w dalszym ciągu z 3 gromad.

Ustroń to miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim. Do 1954 roku był siedzibą gminy Ustroń. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bielskiego.

Województwo w latach 1950-1998. Początkowo funkcjonowało jako województwo śląskie, następnie nieoficjalnie nazywane było województwem śląsko-dąbrowskim, a od 1950 r. województwem katowickim. W latach 1953-1956 przemianowane przez władze komunistyczne na województwo stalinogrodzkie. W wyniku reformy administracyjnej w 1975 r. znacznie zmniejszono jego terytorium. Od 1999 roku stanowi - z wyłączeniem rejonu Olkusza i Chrzanowa - trzon województwa śląskiego.

Zniesiona została 29 września 1954 roku wraz z reformą znoszącą gminy.

Jednostki wiejskiej o nazwie Ustroń nie przywrócono 1 stycznia 1973 wraz z kolejną reformą reaktywującą gminy. 13 listopada 1954 roku Ustroń (z przyłączonymi do niego Hermanicami) uzyskał status osiedla, a 31 grudnia 1956 roku – prawa miejskie. Lipowiec jest dzielnicą Ustronia od od 1 stycznia 1973 roku.

Prawa miejskie - zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Województwo stalinogrodzkie - nazwa nadana przez władze Polski województwu katowickiemu, obowiązująca od 9 marca 1953 do 20 grudnia 1956 roku. Zmiana związana była z przemianowaniem Katowic na Stalinogród dla uczczenia pamięci Józefa Stalina. Po dojściu do władzy w ZSRR Nikity Chruszczowa i krytyce stalinizmu, podjęto decyzję o przywróceniu historycznej nazwy.

Przypisy

Od 1 grudnia 1945 do 28 września 1954 roku.
Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki, 1945.
Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad (według stanu z dnia 1 stycznia 1946). Katowice, Wrocław: Instytut Śląski, 1947.
Dz. U. z 1950 r. Nr 28, poz. 255
Dz. U. z 1953 r. Nr 13, poz. 51
Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191
Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 253
Dz. U. z 1956 r. Nr 61, poz. 294
Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327