Gmina Więcbork - Polski Serwis Naukowy

Gmina Więcbork – gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.

Siedzibą władz gminy jest miasto Więcbork.

Według danych z 6 czerwca 2008 gminę zamieszkiwało 13 507 osób, w tym miasto Więcbork 5973 osób.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Więcbork ma obszar 235,71 km², w tym:

Jastrowie (niem. Jastrow) to miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie złotowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jastrowie. Przy uroczystych okazjach używana jest nazwa Królewskie Miasto Jastrowie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. pilskiego.
Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i grof, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.

użytki rolne: 61%

użytki leśne: 26%

Obszar gminy stanowi 29,8% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 marca 2007:

Zabytki

Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy:

kościół ewangelicki, obecnie parafii rzymsko-katolickiej pod wezwaniem św. Maksymiliana Kolbe z 1778 roku w Pęperzynie, nr A/833 z 08.12.1997 roku

zespół kościelny parafii pod wezwaniem Świętej Trójcy w Runowie Krajeńskim, obejmujący: kościół z 1606 roku; cmentarz przykościelny; ogrodzenie z bramkami z XVII w., nr A/146/1-3 z 1.04.2004 roku

cmentarz ewangelicki z drugiej połowy XIX w. w Runowie Krajeńskim, nr A/320/1 z 29.05.1992 roku

zespół pałacowy z drugiej połowy XIX w. w Runowie Krajeńskim, obejmujący: ruiny pałacu z 1860; park, nr 108/A z 26.04.1984 roku

zespół pałacowy Rodu Konkel z drugiej połowy XIX w. w Suchorączku, obejmujący: pałac o cechach neoklasycystycznych z 1853; park; zabudowania gospodarcze, nr 131/A z 15.12.1984 roku

zespół kościelny parafii pod wezwaniem św. Katarzyny, przy ul. 27 Stycznia 47 w Sypniewie, obejmujący: drewniany kościół z 1781 roku o wystroju barokowym; cmentarz przykościelny z pierwszej połowy XIX w.; kostnicę z końca XIX w.; metalowe ogrodzenie, nr A/779/1-3 z 29.05.1992 roku

zespół pałacowy w Sypniewie, obejmujący: eklektyczny pałac z trzeciego ćwierćwiecza XIX w.(była siedziba Loży Masońskiej); park z drugiej połowy XIX w.; palmiarnię, obecnie dom mieszkalny z 1900; gorzelnię z końca XIX w.; spichrz z końca XIX w.; stajnię, obecnie magazyn z końca XIX w.; grobowiec marmurowo – granitowy z kopułą otoczoną czterema granitowymi filarami, rodziny Wilkensów, nr A/291/1-7 z 26.11.1991 roku

kościół parafii pod wezwaniem św. Szymona i Judy z lat 1772-1778 w Więcborku wybudowany przez Aleksandra Hilarego Potulickiego, nr A/314 z 19.03.1930 roku. Wnętrze rokokowo-klasycystyczne. W kościele znajdują się groby i epitafia Książąt i Hrabiów Potulickich z Więcborka. Kościół otacza cmentarz parafialny, po którym zostały tylko dwa groby przy krzyżu misyjnym przed świątynią.

zespół cmentarny parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia Matki Boskiej w Więcborku, obejmujący: cmentarz z pierwszej połowy XIX w.; kaplicę cmentarną z 1707 roku, nr A/313/1-2 z 29.05.1992 roku.

Lista zabytków niezarejestrowanych:

Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 550 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.
Województwo bydgoskie (1945-50 pod nazwą województwo pomorskie) w latach 1945-1975 obejmowało teren obecnego woj. kujawsko-pomorskiego oraz fragmenty: pomorskiego i wielkopolskiego.

Więcbork (miasto) – Sanktuaryjny Kościół parafialny w Więcborku z cudownym obrazem Matki Boskiej Królowej Więcborskiej z 1778 r.

Runowo Krajeńskie – organistówka z końca XVIII w.

Runowo-Młyn – Pałac myśliwski Prezydenta RP wraz z leśnym parkiem, znany z częstych pobytów w latach 30. minionego stulecia prezydenta RP Ignacego Mościckiego obiekt z XIX w. otoczony wokół lasami obecnie własność prywatna. źródło strona 46,96 Więcbork Na Starej Fotografii z 2002 r. ISBN 83-915830-2-3

Witunia – skansen pszczelarski "Pasieka Krajeńska" Haliny i Józefa Bondarczyków.

Zakrzewska Osada – stanowisko archeologiczne cmentarzysko sprzed 2500 lat i osada sprzed ok. 5000 lat. Badania od kilku lat prowadzi Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy.

Zamek Książąt i Hrabiów Zebrzydowskich w Więcborku z 1556 r. a następnie własność rodu Książąt i Hrabiów Potulickich z Więcborka obecnie zachowały się tylko fundamenty zamku.

Kościół Parafialny w Zabartowie pod wezwaniem Świętego Jakuba Większego.Ap.z 1865-1866 r.

Kaplica grobowa na cmentarzu grzebalnym w Sypniewie mur. ok. 1900 r.

Młyn wodny i elektrownia wodna z XIX w. w Runowie Młyn na rzece Orla która w tym miejscu ma swój wodospad.

Leśniczówka myśliwska w Adamowie z XIX w.

Budynek Klasztoru Misjonarzy Ewangelickich w Wituni z XIX w.

Dworek we wsi Runowo Młyn z XVIII w. przy wodospadzie rzeki Orla

Młyn zbożowy w Sypniewie z XVIII w.

Młyn zbożowy w Więcborku z XVIII w.

Gorzelnia w Sypniewie z XIX w.

Dworek i Gorzelnia w Jastrzębcu z XIX w.

Gorzelnia w Runowie z XVIII w.

Kaplica Mauzoleum w Obozie Koncentracyjnym w Karolewie z XX w.

Leśniczówka w Runowie siedziba Nadleśnictwa w Runowie z XIX w.

Zabudowa architektoniczna domów wsi Runowo z XVII i XVIII w.

Zabudowa architektoniczna domów wsi Sypniewo z XVIII i XIX w.

Leśniczówka Prezydenta Ignacego Mościckiego w Stebionku na pograniczu gminy Więcbork. źródło strona 90 Więcbork Na Starej Fotografii z 2002 r. ISBN 83-915830-2-3

Dworzec kolejowy i węzłowa stacja kolejowa PKP w Więcborku z wierzą ciśnień z XIX w.

Dworzec kolejowy i stacja PKP w Sypniewie z XIX w.

Dworzec kolejowy i stacja PKP w Zakrzewku z XIX w.

Dworzec kolejowy i stacja PKP w Dorotowie z XIX w.

Dworzec kolejowy i stacja PKP w Borzyszkowie z XIX w.

Dworzec kolejowy i stacja PKP w Pęperzynie z XIX w.

Magistrat Więcborski na Rynku i przyległe domy Więcborskiego Rynku z XVIII-XX w., wraz z średniowiecznym układem urbanistycznym

Tereny Grodu Więcborskiego przy plaży miejskiej w Więcborku miejsce wykopalisk archeologicznych z lat 60. minionego stulecia.

Sąd i Areszt w Więcborku z XIX w.

Kościół Ewangelicki w Więcborku na ul. Rybackiej z XIX w.

Kościół Ewangelicka Augsburski w Więcborku z XVIII przerobiony w latach 70. minionego stulecia na Miejski Dom Kultury.

Klasztor z Kaplicą Sióstr Diakonistek w Więcborku z XIX w., przerobiony po wojnie na szkoły średnie a obecnie i wyższą w Więcborku.

Stary Klasztor Sióstr Franciszkanek w Więcborku z XIX w.

Pierwsza Szkoła Powszechna w Więcborku przy ul.Gen J. Hallera z XVIII w.

Zabytkowy dom z muru pruskiego przy ul. Wyzwolenia jeden z najstarszych domów w Więcborku

Kaplica cmentarna z 1787 r. na cmentarzu parafialnym w Więcborku wybudowana przez hr.Potulickiego.

Kaplica – grobowiec rodziny Konkel z XIX w. na cmentarzu ewangelicko-katolickim w Więcborku

Cegielnia z XIX w. w Dalkowie

Budynek i strzelnica Królewskiego Bractwa Strzeleckiego w Więcborku z 1732 r. otoczona 11 ha. parkiem leśnym na wzgórzu św.Katarzyny w Więcborku.

Pałac Książąt i Hrabiów Potulickich w Więcborku z XIX w. przerobiony w latach 70. minionego stulecia na szpital miejski w Więcborku.

Fundamenty i fragmenty ogrodzenia Więcborskiej Synagogi z XIX w., do dziś zachowały się dom i biuro Rabina oraz Kantora.

Rybakówka i Dworek przyległa do Więcborskiego Zamku Zebrzydowskich przy ul.Potulickich z XVII w.

Pozostałości po więcborskim Browarze i wytwórni wód gazowanych z XVI w. przy ul. Mickiewicza w Więcborku.

Drewniany Budynek Straży Pożarnej w Więcborku z XVIII w.

Leśniczówka z XIX w. w Runowie Krajewskim.

Ponad 700-letni Cmentarz Parafialny w Więcborku.

Orla – rzeka o długości 22,5 km, lewy dopływ Łobżonki. Jej źródło położone jest na terenach torfowych. Średnia szerokość rzeki wynosi około 3,5 metra, zaś średnia głębokość około 2 metrów.
Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie w powiecie ciechanowskim, zm. 2 października 1946 w Versoix pod Genewą) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)