Gniewczyna Łańcucka - Polski Serwis Naukowy

Gniewczyna Łańcucka – wieś w gminie Tryńcza, powiecie przeworskim (województwo podkarpackie).

Początków wsi należy szukać w XIV wieku. Parafia rzymskokatolicka została tu założona prawdopodobnie przed 1458 r., a należała wraz z sąsiednimi miejscowościami do przeworskiego klucza dóbr Ostrogskich, który w 1622 r. przeszedł w posiadanie Lubomirskich. Zofia z Kostków Ostrogska w 1580 r. przekazała parafię bożogrobcom, którzy posiadali ją aż do 1716 r.

Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
Jedwabne – miasto w woj. podlaskim, w powiecie łomżyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jedwabne. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego.

W 1624 r. najazd Tatarów zniszczył znajdujący się tu kościół. W 1725 r. wybudowano nowy, drewniany, który był konsekrowany w 1885 r.

Prawdopodobnie od lat 40. XIX wieku właścicielem wsi był Antoni Kellerman – właściciel również Tryńczy, Gorzyc i Ubieszyna. Do wsi w tym czasie należał folwark białobrzeski usytuowany ok. 1 km na północny wschód od wsi, przy samym brzegu Wisłoka, który tworzył tu mocne zakole. Folwark zabudowany był drewnianymi budynkami gospodarczymi, od drogi do Tryńczy przy kapliczce prowadziła do niego obsadzana drzewami aleja. W 1857 r. w Gniewczynie zamieszkiwało 1003 mieszkańców.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).
Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego sprzed 1975 roku (za wyjątkiem powiatu gorlickiego), tj. województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego.

W latach 80. XIX wieku było ich 1700. Była tam dwuklasowa szkoła ludowa.

Od lat 80. XIX wieku wieś była własnością hr. Alfreda Potockiego, ordynata łańcuckiego, później Romana Potockiego. W latach 1908-1909 w miejsce starego, drewnianego kościoła wybudowano nowy, murowany pw. św. Mateusza Apostoła, poświęcony w 1919 roku, a konsekrowany w 1931 roku

W 1895 urodził się tutaj gen. Antoni Chruściel.

Ruch oporu - to oddział lub formacja oddziałów stworzonych w celu walki przeciwko okupantowi własnego kraju lub rządowi własnego kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy.
Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) – jest umundurowaną, wyposażoną w specjalistyczny sprzęt, organizacją społeczną, przeznaczoną w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Działająca na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach.

W maju 1942 r. szef OSP, aktywiści straży, sołtysi i ich pomocnicy, z obu części wsi: Łańcuckiej i Trynieckiej oraz bezideowe skrzydło ruchu oporu urządzili obławę na miejscowe rodziny żydowskie, wyłapując większość dorosłych i dzieci (najmłodsze miały rok). 18 osób wsadzono na wozy i przewieziono do domu Lejby i Szangli Trinczerów. Gdy Żydzi oddali wszystko, co miało jakąkolwiek wartość, Polacy wezwali niemieckich żandarmów, którzy rozstrzelali uwięzionych. Z wyjątkiem liczby ofiar, wydarzenia te niewiele różnią się od tych, które miały miejsce w Jedwabnem.² ³

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)