Golczewo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: Golczewo – wieś w powiecie stargardzkim (woj. zachodniopomorskie).

Golczewo (niem. Gülzow) – niewielkie miasto w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Golczewo. Położone na Równinie Gryfickiej, nad Jeziorem Okonim i Jeziorem Szczuczym i przepływającą przez nie rzeką Niemicą.

Niemica – rzeka w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, o długości 27 km, płynąca przez Równinę Gryficką. Całkowita powierzchnia zlewni rzeki Niemicy wynosi 112,6 km².
Równina Gryficka (313.33) – mezoregion fizycznogeograficzny Pobrzeża Szczecińskiego, będący falistą wysoczyzną morenową na wschód od cieśniny Dziwny, na zachód od doliny rzeki Parsęty i na północ od pradoliny pomorskiej. Powierzchnia mezoregionu wynosi ok. 2100 km².

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2708 mieszkańców.

Położenie

Przez Golczewo biegnie droga wojewódzka nr 106

Miasto znajduje się w północno-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego. Golczewo jest położone w południowo-zachodniej części Równiny Gryfickiej. W granicach administracyjnych miasta znajdują się dwa większe zbiorniki wodne: Jezioro Okonie i Jezioro Szczucze, przez które przepływa rzeka Niemica. Główna zabudowa Golczewa mieści się na wschodnich brzegach obu jezior.

Województwo szczecińskie lub województwo zachodniopomorskie zostało utworzone z tzw. Ziem Odzyskanych po II wojnie światowej od Niemiec. 14 marca 1945 r., jeszcze przed całkowitym oddaniem tych terenów pod administrację polską, Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej podzielił je na okręgi. Jednym z nich był Okręg III - Pomorze Zachodnie, który obejmował także fragment ziemi lubuskiej i polskiej części Łużyc (dzisiejsza większa część województwa lubuskiego). Z części położonej nieco na północ od rzek Warty i Noteci utworzono 28 czerwca 1946 r. nowe województwo. Pierwotnie jego stolicą był Koszalin, później siedzibę przeniesiono do Szczecina. Powierzchnia wynosiła 30.251 km² (drugie co do wielkości, po poznańskim na 14 województw), a zamieszkiwało je 892.600 mieszkańców (w 1946 r.) Obejmowało ono obszar obecnego obecnego województwa zachodniopomorskiego oraz część zachodnią województwa pomorskiego.
Zalew Szczeciński (niem. Stettiner Haff, Oderhaff, Pommersches Haff) – zalew, laguna przybrzeżna, zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowej części. Akwen obejmuje powierzchnię od 666,5 do 687 km², na terytorium Polski i Niemiec. Uchodzi od niego rzeka Odra, dzięki czemu akwen jest częścią jej rozbudowanego systemu ujściowego.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 7,42 km².

Częściami miasta są: Golczewko, Golczewo-Młyn i Rybaki. Układ miejski tworzą 29 ulice i 2 osiedla mieszkalne.

Golczewo położone jest przy drodze wojewódzkiej nr 106 (Rzewnowo - Stargard Szczeciński - Pyrzyce).

Do 1945 r. w prowincji Pomorze, w rejencji szczecińskiej. W latach 1946–1998 Golczewo należało do województwa szczecińskiego.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Tkacz - pracownik przemysłu włókienniczego lub rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem. Zawód tkacza jest jednym z najstarszych zawodów uprawianych przez człowieka. Jego początki sięgają neolitu.

Historia

Wieża Zamkowa

Tablica na Wieży Zamkowej w Golczewie

IX wiek – nad jeziorami Górnym i Dolnym powstało grodzisko z chroniącą od południa dawne państwo Słowian – Wolin

IX-XIII wiek – twierdza przekształcona została w solidny zamek, wokół którego powstała słowiańska osada

XIV wiek – dokument z 15 lipca 1304 roku informuje o sprzedaży zamku przez dwóch rycerzy biskupowi kamieńskiemu za zgoda księcia szczecińskiego Bogusława IV

1405 r. – zamek przeszedł we władanie książąt pomorskich

1436 r. – książę szczeciński ponownie przekazuje zamek biskupom kamieńskim

1454 r. – synod biskupów w Golczewie

1520 r. – zamek kilkakrotnie był odwiedzany przez księcia Bogusława X

1684 r. – Golczewo wraz z całym biskupstwem przeszło się we władanie Marchii Brandenburskiej

XVIII wiek – Golczewo spełniało wszystkie funkcje ośrodka miejskiego. Posiadało 40 domów, liczyło kilkuset mieszkańców. Trudnili się oni rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Liczne przywileje otrzymali tutejsi rzemieślnicy: krawcy, tkacze, siodlarze, kowale i płatnerze. Zamek uległ zniszczeniu, z opisu z 1784 roku wynika, że jest już kupą gruzów. Pozostała tylko wieża.

XIX wiek – Miasto liczyło ponad 1000 mieszkańców (w roku 1876 - 1300). Zabudowa osady była była skrzyżowaniem budownictwa miejskiego z tradycyjną zabudową wiejską. W tym czasie odbywały się w Golczewie liczne targi na drewno, bydło i konie. Specyficzną cechą rzemiosła w tamtym czasie była produkcja łodzi dla potrzeb rybactwa z osad nad Zalewem Szczecińskim i Dziwną. Mieszkańcy trudnili się również spławem drzewa Niemicą.

1945 r. – podczas działań wojennych zniszczonych zostało 40 procent miasta, wiele zakładów przemysłowych i rzemieślniczych. Miejscowość została włączona do Polski. Jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. Przez krótki okres administracja polska używała nazw Goleszewo oraz Goliszewo, jednak ostatecznie ustaloną ją w obecnej formie.

1 stycznia 1990 r. – ze względu na miejski charakter funkcjonalno-przestrzenny, Golczewo uzyskało prawa miejskie.

Architektura

Zabytki

Pierwsza golczewska szkoła (ul. Szkolna)

Przy skrzyżowaniu ulic Jedności Narodowej, Witosa i Zwycięstwa znajduje się XVI-wieczny kościół pw. św. Andrzeja Boboli. Tutejsza parafia jest siedzibą dekanatu.

Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.
Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań.

Przy wyjeździe z Golczewa w kierunku Przybiernowa stoi wysoka na 33 m baszta - pozostałość po zamku biskupów kamieńskich, z przełomu XIII/XIV w. Znajduje się na niej punkt widokowy, z którego roztacza się widok na Jezioro Szczucze i Jezioro Okonie oraz okolice Golczewa.

Osobny artykuł: Wieża Zamkowa w Golczewie.

Do rejestru zabytków został wpisany również teren osiedla.

Zamek Biskupów Kamieńskich w Golczewie - Wieża Zamkowa, część dawnego zamku, w zachodniej części Golczewa, na przesmyku między jeziorami: Szczuczym i Okonim, przy drodze nr "108" (Parłówko–Płoty).
Jezioro Okonie – jezioro na Równinie Gryfickiej, w gminie Golczewo, w powiecie kamieńskim, w woj. zachodniopomorskim. Powierzchnia jeziora wynosi 51,31 ha, jego średnia głębokość – 1,0 m, a maksymalna głębokość – 1,8 m. Jest to płytkie jezioro rynnowe o wyrównanej linii brzegowej. Według typologii rybackiej – jezioro leszczowe.

Współczesność

W mieście znajdują się: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w którym działają poradnie podstawowej opieki zdrowotnej, poradnia ginekologiczno-położnicza, poradnia chirurgiczna oraz gabinet fizjoterapii Lecznica dla zwierząt, posterunek policji, dwa banki, urząd pocztowy. W mieście działają 3 placówki oświatowe: zespół szkół ogólnokształcących, gimnazjum oraz zespół szkolno-przedszkolny, w ramach którego działa szkoła podstawowa i przedszkole. Placówką kulturalną jest Miejska Biblioteka.

Kowal – rzemieślnik zajmujący się kowalstwem. Jest to zanikający zawód, który polega na tworzeniu (wykuwaniu) przedmiotów z metalu, np. kociołków, podków, gwoździ, narzędzi, a także broni białej.
Stadion – budowla sportowa, przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)