Goleniowy - Polski Serwis Naukowy

Goleniowy – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Szczekociny, przy drodze krajowej nr 78.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Goleniowy - wieś, która należy obecnie do gminy Szczekociny, powiatu zawierciańskiego, województwa śląskiego. Od najdawniejszych czasów obszar ten administracyjnie należał do powiatu lelowskiego, jędrzejowskiego i włoszczowskiego. Goleniowy należą do wschodniej części obszaru geomorfologicznie przynależnej do Niecki Niedziańskiej. Położone są na wysokości 310 m n.p.m. Wieś liczy ponad 800 mieszkańców i 200 gospodarstw (w tym także wysokorozwiniętych). Charakterystyczną cechą naszej wsi jest to, że jest ona położona nad rozległymi łąkami poprzecinanymi drobnymi ciekami wodnymi. Zalegają pod nimi grube pokłady torfu, które sięgają do 3 m. Na łąkach biją źródła tj: Kagan Duży, Średni i Mały.
Ludność Goleniów Większość ludności Goleniów to rolnicy (ok 95%) zajmujący się uprawą ziemi, sieją zboża tj.: żyto, pszennica, jęczmień, kukurydza. Hodują głównie świnie, krowy i drób. Tutejsze lasy są mieszane. Można w nich spotkać sarny, dziki, jelenie, zające, lisy, jenoty, wiewiórki i czasami łosie.
(tekst napisany przez panią Lucynę Bożek)

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Droga krajowa nr 78 — droga krajowa o długości ok. 230 km prowadząca z Chałupek do Chmielnika, przebiega przez województwa: śląskie i świętokrzyskie. Droga ta stanowi alternatywę dla podróżujących z i w kierunku Czech, Austrii czy Włoch i pozwala ominąć zatłoczone przejście graniczne w Cieszynie. Obecnie stanowi też łącznik pomiędzy polskimi autostradami A4 w Gliwicach i A1 w Bełku a czeską autostradą D1 w Boguminie. Wkrótce ta trasa będzie bezpłatną alternatywą dla odcinka autostrady A1 Sośnica-Gorzyczki. Trasa ta łączy również południową część Górnego Śląska z portem lotniczym Katowice-Pyrzowice.

Po 1660 w Goleniowach zamieszkiwał aż do śmierci (1700) wybitny poeta polskiego baroku Wespazjan Kochowski, prawdopodobnie pochowany w miejscowym kościele parafialnym.

Zabytki

Wespazjan Kochowski
1633-1700

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

kościół par. pw. św. Mikołaja 1353, 1893-99, nr rej.: 385 z 15 I 1957, 419/67 z 21.06.1967 oraz 198/78 z 10.01.1978

ogrodzenie z bramkami, nr rej.: j.w.

inne obiekty zabytkowe:

Gmina Szczekociny to gmina miejsko-wiejska w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, na pograniczu dwóch mezoregionów, tj. Niecki Włoszczowskiej i Progu Lelowskiego, które wchodzą w skład Wyżyny Środkowo – Małopolskiej. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie częstochowskim. Jest jednostką samorządową, obejmującą swym zasięgiem miasto Szczekociny oraz 18 sołectw. Siedziba gminy to Szczekociny. Przez teren Gminy płyną rzeki Pilica, Krztynia i Żebrówka.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

żelazny krzyż na mogile rtm. Aleksandra Edelsteina i 17 Powstańców Styczniowych, poległych w boju pod Sprową 4 grudnia 1863 r. przy drodze Goleniowy - Przybyszów.

na wschód leżą wsie: Wywła, Przybyszów i Chebdzie - pole bitwy pod Szczekocinami.

Przypisy

miejsce założenia dworskiego przy figurze św. Jana Nepomucena
wg. tradycji do 1944 w kościele znajdował się portret Wespazjana Kochowskiego
KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo śląskie. [dostęp 23 września 2008].
wg KOBiDZ, wg listy kościołów dekanatu szczekocińskiego pw. Narodzenia NMP parafia Goleniowy na stronie Diecezji Kieleckiej (pol.). [dostęp 06.11.2008].

Linki zewnętrzne

Goleniowy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.

Mogiła Powstańców Styczniowych w Goleniowach (pol.). Muzeum Historii Kielc. [dostęp 1 października 2009].

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi