Gorczyca - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rodzaju roślin. Zapoznaj się również z: wieś Gorczyca.

Gorczyca (Sinapis L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Gatunkiem typowym jest Sinapis alba L..

Systematyka

Sinapi P. Miller, Sinapistrum F. F. Chevallier Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta ).

Gorczyca – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Płaska na obszarze Puszczy Augustowskiej. Wieś jest siedzibą sołectwa Gorczyca w którego skład wchodzi również miejscowość Księży Mostek.

Kapusta czarna, kapusta gorczyca, gorczyca czarna (Brassica nigra, syn. Sinapis nigra L.) – gatunek roślin jednorocznych z rodziny kapustowatych. Pochodzi prawdopodobnie z południowowschodniego rejonu Morza Śródziemnego, ale uprawiana jest niemal w całej Europie, Azji, Ameryce i Afryce. W Polsce spotyka się ją często w stanie zdziczałym (antropofit). Obecnie zaliczana do rodzaju kapusta (Brassica), w starszych systematykach figuruje jako gatunek rodzaju gorczyca (Sinapis).

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), podrodzina Sinapoideae Buchenau, plemię Sinapeae Prantl in Engl. & Prantl, rodzaj gorczyca (Sinapis L.).

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Kapusta sitowata (Brassica juncea (L.) Czern., nazywana także kapustą sarepską lub gorczycą sarepską - gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny kapustowate. W stanie naturalnym występuje w południowo-wschodniej Azji i w Europie Wschodniej. Jest rośliną uprawianą, czasami dziczeje (ergazjofigofit). Status gatunku we florze Polski: kenofit

Gatunki flory Polski

gorczyca jasna, g. biała (Sinapis alba L.) – antropofit zadomowiony

gorczyca polna (Sinapis arvensis L.) – antropofit zadomowiony

Roślina o nazwie gorczyca czarna ma obecnie nazwę naukową kapusta czarna (Brassica nigra (L.) W. D. J. Koch, dawniej Sinapis nigra L. ) i nie jest już raczej zaliczana do rodzaju Sinapis. Podobnie gorczyca sarepska to kapusta sitowata (Brassica juncea (L.) Czern.).

Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Ciekawostki

Do nasion gorczycy nawiązał Jezus Chrystus w przypowieści o Królestwie niebieskim, zapisanej w Ewangeliach, oraz gdy wyjaśniał, że mając choćby odrobinę wiary, można dojść do wielkich rezultatów - podobnie jak duża roślina, wyrastająca z małych ziaren gorczycy .

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca . Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-13].
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999. Systematyka rodzaju Sinapis wg Reveala
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sinapis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
"Królestwo niebieskie podobne jest do ziarnka gorczycy, które ktoś wziął i posiał na swej roli. Jest ono najmniejsze ze wszystkich nasion, lecz gdy wyrośnie, jest większe od innych jarzyn i staje się drzewem, tak że ptaki przylatują z powietrza i gnieżdżą się na jego gałęziach" (Mt 13,31-32; por. Mk 4,30-32; Łk 13,18-19). Warto wiedzieć, że gorczyca czarna (Brassica nigra) wyrasta w Palestynie nawet do 4 m wysokości.
"Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarnko gorczycy, powiecie tej górze: 'Przesuń się stąd tam!', a przesunie się. I nic niemożliwego nie będzie dla was" (Mt 17,20).
"Gdybyście mieli wiarę jak ziarnko gorczycy, powiedzielibyście tej morwie: 'Wyrwij się z korzeniem i przesadź się w morze!', a byłaby wam posłuszna" (Łk 17,6).