Gordon Cooper - Polski Serwis Naukowy

Gordon Cooper. Zdjęcie z okresu realizacji programu Mercury

Leroy Gordon "Gordo" Cooper, Jr. (ur. 6 marca 1927 w Shawnee w stanie Oklahoma, zm. 4 października 2004 w Ventura w stanie Kalifornia) – amerykański astronauta. Odbył loty kosmiczne w ramach programów Mercury i Gemini.

Apollo 10 – druga załogowa misja, podczas której astronauci przebywali na orbicie Księżyca. Był to ostatni lot doświadczalny w ramach programu Apollo stanowiący próbę generalną przed zaplanowanym lądowaniem człowieka na Księżycu. W skład załogi misji Apollo 10 weszli: Thomas Stafford – dowódca, pilot modułu dowodzenia John Young i pilot lądownika księżycowego LM (Lunar Module) Eugene Cernan. Na orbitę wokół Księżyca statek Apollo 10 wszedł 21 maja 1969. Dzień później 22 maja moduł księżycowy „Snoopy” (z astronautami Staffordem i Cernanem) odłączył się od modułu dowodzenia „Charlie Brown”. Podczas samodzielnego lotu wypróbowano procedury podejścia modułu LM do lądowania. Pojazd z astronautami obniżył swoja orbitę do wysokości ok. 15 km od powierzchni Księżyca a następnie ponownie połączył się z modułem, w którym znajdował się John Young. Podczas lotu fotografowano powierzchnię Srebrnego Globu w poszukiwaniu lądowisk dla kolejnych misji programu Apollo. Start: 18 maja 1969 o godzinie 16:49:00 UTC. Osiągnięcie orbity wokół Księżyca: 21 maja 1969 o godzinie 20:44:54 UTC. Opuszczenie orbity wokół Księżyca: 24 maja 1969 o godzinie 10:25:29 UTC. Odłączenie modułu księżycowego „Snoopy” (Stafford i Cernan) od modułu dowodzenia „Charlie Brown”: 22 maja 1969 o godzinie 19:00:57 UTC. Cumowanie modułu księżycowego „Snoopy” do modułu dowodzenia „Charlie Brown”: 23 maja 1969 o godzinie 03:11:02 UTC. Czas pozostawania statku Apollo 10 na orbicie księżycowej: 61 godzin 37 minut 24 sekund. Powrót na Ziemię: 26 maja 1969 o godzinie 16:52:23 UTC W czasie lotu Apollo 10 osiągnięto największa prędkość z jaką kiedykolwiek poruszał się człowiek – 39 879 km/h. Załoga:

Lista zawiera nazwiska wszystkich astronautów i kosmonautów, którzy uczestniczyli w locie kosmicznym, bądź wystartowali do lotu w kosmos. Wyjątkowo uzupełniono ją o astronautów:

Po ukończeniu w 1945 roku gimnazjum zaciągnął się do Korpusu Marines, z którym koniec II wojny światowej spędził na jednej z wysp Pacyfiku. Po opuszczeniu korpusu w 1946 roku przeniósł się na Hawaje gdzie zamieszkał razem z rodzicami. Tam też rozpoczął studia na uniwersytecie, które kontynuował do 1949 roku.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Ohio – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, nad jeziorem Erie. Nazwa pochodzi od rzeki Ohio, która tworzy jego południową granicę.

W latach 1954 – 1956 uczęszczał do Instytutu Technologii Sił Powietrznych w Wojskowej Bazie Lotniczej Wright-Patterson w Dayton, stan Ohio. Instytut ukończył z tytułem inżyniera aeronautyki. Kilka następnych lat spędził w Wojskowej Bazie Lotniczej w Edwards, stan Kalifornia gdzie pracował w charakterze pilota doświadczalnego.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Cooper był jednym ze 110 pilotów doświadczalnych, którzy uczestniczyli w naborze pierwszej grupy amerykańskich astronautów przewidzianych do lotów w ramach programu Merkury. 2 kwietnia 1959 wraz z sześcioma innymi astronautami oficjalnie został członkiem zespołu nazwanego przez Amerykanów „Mercury seven” lub „Original seven”.

Program Apollo – seria amerykańskich lotów kosmicznych w latach 1961-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca.

Wykaz grup i oddziałów astronautów zawiera zestawienie nazwisk ludzi, którzy brali udział w misjach kosmicznych lub przygotowywali się do lotów w kosmos. Sporządzony został z zachowaniem chronologii poszczególnych naborów astronautów, podziałem na lata i kraje, które ich dokonywały. Poza narodowymi zespołami (astronautami zawodowymi) są tu również grupy przygotowujace się do określonych misji oraz tzw. "kosmiczni turyści".

Podczas pierwszych dwóch załogowych lotów programu Merkury tj. Merkury 6 i Merkury 7 Cooper utrzymywał kontakt radiowy z astronautami przebywającymi na orbicie (jako CAPCOM). W czasie lotu Merkury 8 w dniu 27 czerwca 1962 roku był dublerem Wally’ego Schirra. Lot Coopera był ostatnim w programie Merkury. Cooper jako jeden z siódemki astronautów, którzy nadal czekali na swoja szansę ( D. Slayton wcześniej został wykluczony przez lekarzy z uwagi na arytmię serca) został 13 listopada został zatwierdzony jako pilot kapsuły nazwanej Faith 7. 15 maja 1963 roku na pokładzie statku Merkury 9 wystartował do swojego pierwszego lotu w kosmos. Okrążył Ziemię 22 razy i spędził w przestrzeni kosmicznej więcej czasu niż pozostali amerykańscy astronauci razem wzięci. Był też pierwszym amerykańskim astronautą, który spał na orbicie. Celem lotu było sprawdzenie wpływu stanu nieważkości na długotrwały pobyt człowieka w kosmosie (jak na tamte czasy). Podczas operacji wodowania astronauta był zmuszony do ręcznego odpalenia silników hamujących kapsuły, ponieważ większość systemów pokładowych statku uległa awarii. Lot Merkury 9 trwał 1 dzień 10 godzin 19 minut i 49 sekund. Po tej misji odwołano kolejny długotrwały lot programu Merkury, w którym uczestniczyć miał Alan Shepard. Cooper przewidziany był jako jego dubler. W tym czasie uwaga NASA koncentrowała się już na programie Gemini.

Program Mercury (ang. Project Mercury) – pierwszy amerykański program załogowych lotów kosmicznych mający na celu wyniesienie astronautów na orbitę okołoziemską. Program, realizowany początkowo przez NACA a następnie przez nowo powstałą NASA, trwał od 1959 do 1963 roku.

Oklahoma – stan południowej części Stanów Zjednoczonych, graniczący od północy ze stanami Kansas i Kolorado, od wschodu ze stanami Missouri i Arkansas, od południa z Teksasem, od zachodu z Nowym Meksykiem. Na terenie stanu dominują rozległe równinne wyżyny. Równina wznosi się w kierunku zachodnim. Na wschodzie występują niewysokie pasma górskie, znane jako Kraina Ozark, z wyodrębnionym klimatem, także kulturowym.

C. Conrad i G. Cooper po zakończonej misji Gemini 5

W ramach tego programu w 2-osobowej kapsule 21 sierpnia 1965 roku Cooper jako dowódca misji Gemini 5 wystartował w kosmos razem z Charlesem Conradem. Podczas rekordowego w tamtym czasie lotu, który trwał 7 dni 22 godziny 55 minut i 14 sekund astronauci testowali operacje manewrów na orbicie. Cooper był również pierwszym astronautą, który po raz drugi znalazł się na orbicie. Po pomyślnym wodowaniu w dniu 29 sierpnia 1965 roku został rekordzistą jeśli chodzi o czas spędzony w kosmosie. W listopadzie 1966 roku podczas lotu załogowego Gemini 12, ostatniego w programie, był dublerem dowódcy misji. Cooper uczestniczył również w programie Apollo. W maju 1969 roku był dublerem dowódcy misji Apollo 10, lotu będącego generalna próbą przed lądowaniem człowieka na Księżycu. Astronauta miał olbrzymią szanse zostać piątym człowiekiem, który postawił stopę na Srebrnym Globie. Na drodze stanął mu jednak Alan Shepard, który po dłuższej przerwie spowodowanej problemami ze zdrowiem, powrócił do zawodu astronauty i został wyznaczony przez NASA zamiast Coopera na dowódcę Apolla 13. Alan Shepard i tak został później wraz z dowodzoną przez siebie załogą przesunięty do misji Apollo 14, ponieważ potrzebował więcej czasu na przygotowanie się do lotu. Podczas dwóch lotów w sumie spędził poza Ziemią 9 dni 9 godzin 15 minut i 3 sekundy. 31 lipca 1970 roku Gordon Cooper odszedł m.in. w związku z tym wydarzeniem z NASA. Zajął się biznesem i doradztwem technicznym dla różnych firm. Zmarł w swoim domu w miejscowości Ventura w Kalifornii.

Kosmonauta, z ang. astronauta oraz tajkonauta lub yuhangyuan (chiń. kosmiczny nawigator (podróżnik)) – osoba odbywająca loty kosmiczne lub przygotowania do odbywania takich lotów.

Hawaje (ang. Hawaii, dawniej: Sandwich Islands, nazwane tak przez Cooka na cześć Johna Montagu, 4. hrabiego Sandwich) – archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Gordon Cooper

alfabetyczna lista astronautów i kosmonautów,

grupy i oddziały astronautów.

Linki zewnętrzne

Biografia na stronie NASA (strona w języku angielskim).

Biogram na stronie Spacefacts (strona w języku angielskim).