Gottfried August Bürger - Polski Serwis Naukowy

Gottfried August Bürger

Gottfried August Bürger (ur. 31 grudnia 1747 w Molmerswende w powiecie Halberstadt, zm. 8 czerwca 1794 w Getyndze) − niemiecki pisarz związany z okresem Sturm und Drang.

Życiorys

Bürger był synem luterańskiego pastora, któremu nie zależało na kształceniu syna, jednak w wieku 12 lat chłopiec został adoptowany przez dziadka ze strony matki, który wysłał go do szkoły w Aschersleben a następnie w Halle i umożliwił mu studia wyższe. Dziadek kilkakrotnie wycofywał swoje wsparcie wskutek konfliktów z nieustatkowanym młodzieńcem, jednak zawsze dochodziło do pojednania.

Powiat Halberstadt (niem. Landkreis Halberstadt) - był do 1 lipca 2007 powiatem w niemieckim kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Tereny powiatu zostały włączone do nowo powstałego powiatu Harz.

Karl Friedrich Hieronymus, Freiherr von Münchhausen (ur. 11 maja 1720, zm. 22 lutego 1797) - niemiecki szlachcic, żołnierz, podróżnik i awanturnik. Bohater literacki i filmowy. Sławny dzięki powieści Niezwykłe przygody Barona Münchausena, którą napisał Rudolf Erich Raspe, a rozwinął Gottfried August Bürger.

W 1764 pod presją dziadka Bürger rozpoczął studia teologiczne, które jednak szybko porzucił by podjąć studia prawnicze na uniwersytecie w Getyndze. W tym okresie zawarł bliską przyjaźń z wieloma młodymi ludźmi z kręgów literackich. Jednym z jego przyjaciół był Johann Erich Biester. Pierwsze wiersze Bürgera ukazały się w czasopiśmie Almanach Muz (Musenalmanach), wydawanym przez Heinricha Christiana Boie i Friedricha Wilhelma Gottera. W 1772, dzięki wpływom Boie, Bürger otrzymał stanowisko państwowe w Altengleichen niedaleko Getyngi.

Halle (Saale) – położone nad rzeką Soławą (niem. Saale) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, siedziba okręgu. Z populacją niemal 232 500 mieszkańców jest najliczniej zaludnionym miastem w kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Z Lipskiem (Saksonia) tworzy aglomerację miejską o liczbie 1,397 mln mieszkańców (2004). Zniszczone w czasie II wojny światowej w bardzo niewielkim stopniu.

Getynga (niem. Göttingen, dolnoniem. Chöttingen) – akademickie miasto powiatowe w Niemczech, nad rzeką Leine, na południowym krańcu kraju związkowego Dolna Saksonia, siedziba powiatu Getynga. W roku 2008 miasto liczyło 124 455 mieszkańców. Jeden z głównych ośrodków naukowych kraju (ponad 30 tys. studentów). Liczące się centrum turystyczne oraz kulturalne[potrzebne źródło].

Jednocześnie pozostawał w kontakcie z przyjaciółmi z Getyngi. Współpracował z grupą Göttinger Hainbund, choć sam nie był jej członkiem. W 1773 w Almanachu Muz opublikowana została ballada Lenora, jeden z najsłynniejszych utworów Bürgera.

Jesienią 1774 poślubił Dorette Leonhart, jednak prawdziwą miłością jego życia była młodsza siostra żony, Auguste (występująca w jego twórczości pod imieniem "Molly"), toteż małżeństwo nie układało się szczęśliwie.

W 1778 Bürger został wydawcą Almanachu Muz, w tym samym roku ukazał się pierwszy zbiór jego wierszy z ilustracjami Daniela Chodowieckiego.

Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej.

Poemat symfoniczny - instrumentalna forma muzyczna, stworzona przez Liszta (pierwszy poemat to Co słychać w górach? do tekstu V. Hugo). Dzieło o charakterze programowym, zwykle sugerowanym już w tytule. Forma nie posiada określonej budowy i jest podporządkowana wymogom fabularnej treści. Dzieło zazwyczaj jednoczęściowe.

Trapiony problemami finansowymi i oskarżony o zaniedbywanie obowiązków służbowych złożył stanowisko i w 1784 przeprowadził się z powrotem do Getyngi, gdzie zaczął prowadzić wykłady z estetyki jako Privatdozent. Niedługo przed powrotem do Getyngi jego żona zmarła (30 lipca 1784) i 29 czerwca następnego roku Burger mógł poślubić swoją szwagierkę. Jej przedwczesna śmierć przy porodzie 9 stycznia 1786 wstrząsnęła nim głęboko i spowodowała długotrwały kryzys twórczy. Burzliwe przeżycia osobiste pisarza związane z postacią '"Molly" stały się przedmiotem kilku dziewiętnastowiecznych utworów literackich.

Uniwersytet w Getyndze Georg-August-Universität Göttingen zwany Georgiana od imienia Georga Augusta jest znaną wyższą uczelnią w Niemczech. Założona w 1734 roku przez Jerzego II. Od chwili swego powstania aż do dziś jedna z najlepszych uczelni w Niemczech.

Sonet – kunsztowna kompozycja poetyckiego utworu literackiego, która złożona jest z 14 wersów zgrupowanych w dwóch czterowierszach (tetrastychach), rymowanych zwykle abba abba i dwóch trójwierszach (tercynach). Pierwsza zwrotka zwykle opisuje temat, druga odnosi go do podmiotu wiersza, a tercyny zawierają refleksję na jego temat.

W 1787 uzyskał tytuł doktora filozofii, a w 1789 został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Rok później ożenił się po raz trzeci z miłośniczką jego twórczości, Elise Hahn. Już po kilku tygodniach małżeńskiego życia zdał sobie sprawę ze swojej pomyłki i po dwóch i pół roku później doszło do rozwodu. Głęboko zraniony krytyką drugiego wydania jego wierszy autorstwa Schillera w Allgemeine Literaturzeitung z 1791, rozczarowany, podupadły na zdrowiu, Bürger prowadził skromne życie nauczyciela i tłumacza w Getyndze. Zmarł na gruźlicę 8 czerwca 1794.

Ballada – wierszowana opowieść, łącząca w sobie cechy liryki (nastrojowość, emocjonalność), epiki (fabuła, narrator) i dramatu (dialogi, akcja), której tematem są niezwykłe wydarzenia. Jest gatunkiem synkretycznym. Jej nazwa pochodzi od włoskiego ballare (tańczyć), co wskazuje na włosko-prowansalskie początki. Romantyczna ballada nawiązuje jednak do ludowych pieśni, które między XII a XIV w. pojawiły się w Danii i Szkocji. Pod koniec XVIII w. odkryli je miłośnicy folkloru. Wkrótce ballada stała się ulubionym gatunkiem poetów. Jej forma romantyczna wyróżnia się śpiewnością wiersza, nastrojowością, tajemniczością niejasno zarysowanych zdarzeń z interwencją złowrogich sił nadzmysłowych. Uwydatnieniu sensacyjności sprzyja konstrukcja narratora – zdziwionego światem – który przedstawia.

Privatdozent – termin oznaczający w krajach niemieckojęzycznych specyficzną pozycję pracownika naukowego, który po uzyskaniu stopnia doktora uzyskał habilitację, a nie został zatrudniony na żadnym uniwersytecie na stanowisku profesora.

Twórczość

Lenardo und Blandine, według utworu Bürgera, Wilhelm Volkhart

Znany przede wszystkim jako autor ballad. Obok najsłynniejszej Lenory rozgłosem i uznaniem cieszyły sie utwory Das Lied vom braven Manne, Die Kuh, Der Kaiser und der Abt i Der wilde Jäger (na podstawie tej ostatniej César Franck skomponował poemat symfoniczny Le Chasseur maudit). Bürger pisał również wiersze o tematyce społeczno-politycznej, sonety i liryki miłosne. Opracował jedną z wersji przygód barona Münchhausena.

Rudolf Erich Raspe (ur. 1737 w Hanowerze, zm. 1794 w Irlandii) - niemiecki pisarz. Raspe studiował prawo na uniwersytecie w Getyndze i Lipsku i od roku 1762 pracował jako bibliotekarz uniwersytecki. W roku 1766 napisał romans rycerski Hermin und Gunhilde. Inny pisarz Heinrich Christian Boie określił go jako najlepszy z niemieckich romansów. Od roku 1767 kierował zbiorami sztuki i numizmatyki księcia Kesji-Kassel. W 1775 wyszły na jaw pewne nieprawidłowości, więc wyjechał do Wielkiej Brytanii. Około roku 1766 został członkiem loży Friedrich w Hanowerze.

Karl Friedrich Hieronymus, Freiherr von Münchhausen (ur. 11 maja 1720, zm. 22 lutego 1797) - niemiecki szlachcic, żołnierz, podróżnik i awanturnik. Bohater literacki i filmowy. Sławny dzięki powieści Niezwykłe przygody Barona Münchausena, którą napisał Rudolf Erich Raspe, a rozwinął Gottfried August Bürger.

Zobacz też

Baron Munchhausen

Rudolf Erich Raspe

Linki zewnętrzne

Utwory Bürgera na stronach projektu Gutenberg.de