Gough - Polski Serwis Naukowy

Gough (ang. Gough Island, port. Gonçalo Alvares) – wulkaniczna wyspa na południowym Oceanie Atlantyckim, której najwyższy szczyt (Edinburgh Peak) sięga 910 m n.p.m.. Znajduje się około 350 km na południowy wschód od brytyjskich wysp Tristan da Cunha, 2700 km od Kapsztadu i ponad 3200 km od najbliższego lądu Ameryki Południowej, na wysokościach 40°19S 9°55W.

Tristan da Cunha – archipelag sześciu wysp wulkanicznych, położonych w południowej części Oceanu Atlantyckiego. Główna wyspa, Tristan da Cunha, jest jedną z najbardziej odosobnionych, zamieszkanych wysp na świecie. Najbliższym sąsiedztwem są położona 2420 km na północ Wyspa Świętej Heleny, wraz z którą Tristan da Cunha wchodzi w skład kolonii Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha (do 2009 ze statusem dependencji), i położony 2800 km na wschód Kapsztad.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Wyspa ma 13,9 km długości i 8 km szerokości. Leży na szlaku silnych wiatrów, tzw. ryczących czterdziestek. Roczny opad przekracza 2500 mm deszczu. Należy do Wielkiej Brytanii, a jedynymi mieszkańcami są pracownicy stacji meteorologicznej, którą Republika Południowej Afryki utrzymuje nieustannie na wyspie od 1956. Ciekawostką jest to, że obszar zajmowany przez stację należy administracyjnie do RPA i stanowi część miasta Kapsztad.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 000 gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

Historia

Wyspa Gough została odkryta w 1505 lub 1506 r. przez portugalskiego żeglarza Alvaresa, który nadał jej nazwę Diego Alvarez. Dużo później, bo dopiero w 1731 odwiedził wyspę kapitan Charles Gough z brytyjskiego statku Richmond. Dokładna lokalizacja nie była znana przez wiele lat, ale ostatecznie odkryli ją brytyjscy i amerykańscy łowcy fok i wielorybnicy, którzy używali nazwy Gough.

Salowa – pracownica służby zdrowia, zajmująca się utrzymaniem czystości w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w salach szpitalnych (stąd nazwa). Podlegając służbowo (w szpitalach) pielęgniarce oddziałowej pełni także funkcje pomocnicze przy obsłudze chorych i opiece nad nimi.

Rezerwat przyrody – jedna z obszarowych form ochrony przyrody w Polsce. Podobne pod względem funkcji tereny chronione powoływane są też w wielu innych krajach na świecie.

Stacja badawcza

Stacja badawcza na Wyspie Gough jest obsługiwana przez następujący personel:

1 meteorolog senior

2 asystentów meteorologa

1 salowa

1 technik radiowy

1 mechanik diesla

biolodzy, naukowcy

Ekspedycja trwa średnio przez 13 miesięcy od momentu opuszczenia Kapsztadu, zazwyczaj od września do października następnego roku.

Przyroda

Krajobraz wyspy

Gough jest chroniona jako rezerwat dzikiej przyrody, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jeden z najmniej zniszczonych ekosystemów tego rodzaju i jedno z najbezpieczniejszych miejsc gniazdowania morskich ptaków na Atlantyku. Gnieździ się tu niemal cała światowa populacja albatrosa atlantyckiego (Diomedea dabbenena) i petrela białobrzuchego (Pterodroma incerta), występują także dwa endemiczne gatunki: wyspiarczyk (Rowettia goughensis) i nielotna kokoszka południowa (Gallinula comeri).

Ryczące czterdziestki, strefa ryczących czterdziestek – pas wód oceanicznych biegnący nieprzerwanie wokół południowej półkuli kuli ziemskiej, w przybliżeniu pomiędzy 40° i 50° szerokości geograficznej południowej, wzdłuż którego wieją stałe, silne wiatry zachodnie będące powodem częstych sztormów. Rejon związany z działalnością cyklonów w południowej strefie niskiego ciśnienia. Akwen trudny nawigacyjnie i niebezpieczny dla statków.

Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą oraz Republikę Zielonego Przylądka. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.

W 2007 roku naukowcy badający występującą na Gough populację myszy domowej wykazali, że gryzonie te osiągają rozmiary trzykrotnie większe od typowych (u wyspiarskich populacji drobnych ssaków częsty jest gigantyzm) i są agresywnymi drapieżnikami, atakującymi pisklęta ptaków morskich.

Drapieżnictwo - sposób odżywiania się zwierząt, polegający na wykorzystaniu jako pokarm ciała innego zwierzęcia i w odróżnieniu od pasożytnictwa prowadzący do śmierci ofiary. Jest jedną z form oddziaływań antagonistycznych, korzystną dla drapieżnika, a niekorzystną dla ofiary; może mieć charakter międzygatunkowy lub wewnątrzgatunkowy (kanibalizm).

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Przypisy

Odkryto myszy, które mogą zabić i zjeść kota. Wiadomości onet.pl, 2008-05-20.
Ross M. Wanless, Andrea Angel, Geoff M. Hilton i inni. Can predation by invasive mice drive seabird extinctions?. . 3, s. 241–244, czerwiec 2007.

Linki zewnętrzne

Subantarktyczne wyspy południowego Atlantyku: Wyspa Gough (ang.)

Południowoafrykańska stacja meteorologiczna na Gough (ang.)

Rezerwat Dzikiej Przyrody na Gough (ang.)

Nowy gatunek myszy na wyspie Gough (pol.)

Strona SANAP (ang.)