Grójec - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne hasła o nazwie Grójec.

Grójec – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie grójeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Grójec i powiatu grójeckiego nad rzeką Molnicą (dopływ Jeziorki).

Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Kobylin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. warszawskiego.

Gmina Grójec (dawn. miasto Grójec + gmina Kobylin) - gmina miejsko-wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie radomskim.
Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 14 875 mieszkańców.

Historia

Pierwsze ślady osadnictwa datowane są na VII w. p.n.e.

W XI-XII wieku Grójec był grodem kasztelańskim. Tytuł przeniesiono około 1250 do Czerska

1124-1250 Grójec był siedzibą archidiakonatu diecezji poznańskiej, przeniesionego następnie do Czerska

Prawa miejskie Grójec otrzymał w 1419 r. z nadania księcia mazowieckiego Janusza I Starego

Statut miasta powiatowego uzyskał w 1526 r., stracił go na czas zaborów. Grójec wchodził w skład Księstwa Mazowieckiego

Miasto było zniszczone podczas potopu szwedzkiego 1656 r.

W dniach 22 - 25 I 1863r. doszło do pierwszych wystąpień powstańczych.

W 1863 r. na terenie gminy miały miejsce walki z wojskami rosyjskimi.

W okresie międzywojennym na 11000 mieszkańców Grójca 5500 stanowiła ludność żydowska

Grójec w czasie II wojny światowej:

6 września 1939 – na Grójec spadły 3 bomby ("w wyniku nalotów uległy zniszczeniu domy mieszkalne, młyn, oraz częściowo kościół, na który spadła jedne bomba, a obok dwie następne").

9 września 1939 – Niemcy wkraczają do Grójca, kwaterą niemieckiego starosty miasta zostaje pałacyk w Kobylinie

1941 – wywiezienie grójeckich Żydów do warszawskiego getta (zostaje tylko 100 "przydatnych" Żydów)

26 marca 1944 – odbicie więźniów z siedziby gestapo

15 stycznia 1945 – zajęcie Grójca przez Rosjan (w obecnym budynku PSP nr 1 w Grójcu zostaje założony szpital polowy)

Demografia

Czersk – wieś w gminie Góra Kalwaria w powiecie piaseczyńskim w województwie mazowieckim. Przez Czersk z Coniewa do Brzumina prowadzi droga wojewódzka nr 739, która łączy wieś z drogą krajową nr 79
Stara Synagoga w Grójcu - drewniana bożnica zbudowana na przełomie XVIII i XIX wieku, przy obecnej ulicy Lewiczyńskiej, zaraz po utworzeniu gminy żydowskiej. Podczas II wojny światowej, w 1939 roku, hitlerowcy zdewastowali synagogę, a następnie rozebrali. Po wojnie synagogi nie odbudowano.

Gospodarka

Rocznie zbiera się tu 900 tys. ton jabłek, co stanowi 35% krajowej produkcji. Tradycja upraw jabłoni sięga XVI w, od tego czasu dobrze wykształciła się infrastruktura potrzebna do profesjonalnej produkcji jabłek. W regionie znajdują się duże firmy dystrybuujące środki ochrony roślin, firmy przetwórcze (produkujące koncentrat jabłkowy), sklepy zaopatrzenia ogrodniczego.

Województwo radomskie - jedno z 49 województw istniejących w latach 1975-1998. Położone było w centralnej Polsce. Sąsiadowało z województwami: skierniewickim i piotrkowskim od zachodu, kieleckim i tarnobrzeskim od południa, lubelskim i siedleckim od wschodu oraz warszawskim od północy. W 1976 roku powierzchnia województwa radomskiego liczyła 7294 km² powierzchni i 682 000 mieszkańców.
Jan Andrzej Jagmin-Sadowski ps. "Stefan Jagmin" (ur. 24 kwietnia 1895 w Grójcu, zm. 5 października 1977 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Jabłka grójeckie

Na terenie powiatu grójeckiego od ponad 500 lat uprawia się jabłka. Tak długa historia tego owocu w regionie spowodowała wykształcenie się naturalnej marki "jabłka grójeckie", której istnienie potwierdzają liczne zapisy duchownych i naukowców. Uprawę jabłoni promowała już królowa Bona. Rolę w rozwoju sadownictwa grójeckiego odegrali duchowni, którzy wprowadzali wysoką kulturę upraw sadowniczych. W XIX w. pojawili się pierwsi doradcy sadowniczy.

Ferrero SpA – historia tej rodzinnej firmy rozpoczęła się w 1946 r. zaraz po wojnie, gdy słodycze oraz cukierki były praktycznie niedostępne i kupowano je tylko na specjalne okazje. Było to w północno-zachodniej części Włoch, w miasteczku Alba. Mistrz cukierniczy, Pietro Ferrero rozwinął masowy system produkcji słodyczy.
Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

Obecnie jabłka grójeckie są już oficjalnie produktem tradycyjnym i starają się o rejestrację jako Chronione Oznaczenie Geograficzne – produkt regionalny.

Jabłka grójeckie wyróżnia:

wybarwienie – więcej czerwonego rumieńca

kwasowość – wyższa

smak – bardziej wyrazisty za sprawą wyższej kwasowości

ilość antyoksydantów – lepiej wybarwione owoce posiadają więcej antyoksydantów

Jabłka grójeckie coraz częściej sprzedawane są przez grupy producenckie. Do najbardziej liczących się należą:
- Fruit Family
- FRUITSAD
– Sun Sad
– Rajpol
– Soska
– Polfrut
– Wilgafruit
– Nasz Sad
– Jabluszko
– Grupa Skowronki
– Star Fruit
– Ogrodnicza -Polsad (Lewiczyn)

Janusz I Starszy (warszawski) (ur. ok. 1346, zm. 8 grudnia 1429) – od 1373/1374 r. książę warszawski, od 1381 r. w wyniku podziału książę na Warszawie, Nurze, Łomży, Liwie, Ciechanowie, Wyszogrodzie i Zakroczymiu, lennik Polski, od 1391 na Podlasiu (dożywotnio).
Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo. Obejmuje obszar o powierzchni 22 892,48 km². Według danych z 2010 r. miało 5,24 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Inne gałęzie przemysłu

W Grójcu mają swoje fabryki i siedziby międzynarodowe koncerny:

Faurecia Fotele Samochodowe Sp. z o.o.

Peter Renz Ltd. – jedyny w Polsce przedstawiciel ZF

Ferrero (Belsk Duży)

ZTS Polska Sp z o.o.

Stopa bezrobocia w czerwcu 2007 wynosiła 6.9%

Zabytki

Cmentarz żydowski w Grójcu podczas I wojny światowej

Ratusz w Grójcu – wybudowany w 1809 roku według projektu Hilarego Szpilowskiego w stylu klasycystycznym. Został wpisany do rejestru zabytków 23 marca 1962 roku oraz 12 lutego 1982. Znajduje się przy Rynku (Plac Wolności). Obecnie siedziba Urzędu Stanu Cywilnego.

Cmentarz żydowski w Grójcu

Dawna poczta

Hale targowe

Szpital

Kamienice

Późnogotycki kościół św. Mikołaja z lat 1520 - 1530 i dzwonnica z 1889 roku

Budynek Szkoły Podstawowej nr 1

Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 - dawne koszary carskie

Budynek Starostwa Powiatowego

Cmentarz żydowski w Grójcu - został założony w XVIII wieku i zajmuje powierzchnię 1,8 ha, na której, wskutek dewastacji z okresu II wojny światowej, nie zachował się żaden cały nagrobek. Po II wojnie światowej na cmentarz ekshumowano szczątki Żydów rozstrzelanych w 1943 roku w Chynowie, wystawiając na ich mogile stosowny pomnik.
Potop szwedzki – szwedzki najazd na Polskę w 1655 w czasie II wojny północnej (1655–1660). Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ta, prowadzona była nie tylko przez Szwecję, w czasie wojny zmieniały się zarówno sojusze, jak i siły obu stron. Była ona kontynuacją wcześniejszych wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą, miała także swoje korzenie w sporze o tron Szwecji zapoczątkowanym jeszcze przez króla Zygmunta III Wazę. Potop szwedzki pokazał słabość Rzeczypospolitej, gdyż szwedzkie sukcesy możliwe były m.in. dzięki współpracy samych Polaków, którymi kierowały różne motywy. Choć ostatecznie najeźdźcy zostali wyparci z kraju, to koszt zawartych układów był wysoki, a zniszczenia materialne i kulturowe są widoczne do dziś[potrzebne źródło].

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)