Grań Baszt - Polski Serwis Naukowy

Grań Baszt, widok z Osterwy

Grań Baszt widziana z przełęczy Waga

Widok z Doliny Mięguszowieckiej

Grań Baszt od strony Doliny Młynickiej, znad Capiego Stawu

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Grań Baszt

Grań Baszt (słow. hrebeň Bášt, niem. Basteigrat, węg. Bástya-gerinc) – boczna, ok. 4-kilometrowa grań tatrzańska, położona na terenie Słowacji. Odchodzi od Hlińskiej Turni (Hlinská veža) w kierunku południowo-wschodnim, obniżając się stopniowo w kierunku Szczyrbskiego Jeziora (Štrbské pleso). Grań rozdziela od siebie doliny: Młynicką (Mlynická dolina) i Mięguszowiecką (Mengusovská dolina). W skalnym murze wyróżniają się:

Liptów (słow. Liptov, łac. Liptovium, niem. Liptau, węg. Liptó) - kraina historyczna (dawny komitat, żupa) w dawnych północnych (tzw. Górnych) Węgrzech i jednocześnie region, zajmujący środkowo-północną część obecnej Słowacji, w dorzeczu górnego Wagu.

Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.

Basztowa Przełęcz (Baštové sedlo), oddzielająca grań od Hlińskiej Turni,

Capie Turnie: Wielka Capia Turnia (Veľká Capia veža, 2364 m n.p.m.) i Mała Capia Turnia (Malá Capia veža), rozdzielone Capią Przełączką (Capia štrbina),

Wyżnia Basztowa Przełęcz (Vyšné Baštové sedlo),

Zadnia Baszta (Zadná bašta, 2379 m),

Diabla Przełęcz (Diablovo sedlo),

Diabla Turnia (Zlatinská veža),

Diabla Przełączka Wyżnia (Zlatinská štrbina),

Diablowina (Diablovina, 2390 m),

Piekielnikowa Przełączka (Pekelníkova štrbina, 2345 m),

Piekielnikowa Turnia (Pekelník, 2374 m),

Szatania Przełęcz (Satanovo sedlo, 2300 m),

Szatan (Satan), najwyższy szczyt grani o wysokości 2421 m,

Przełęcz nad Czerwonym Żlebem, 2325 m (Sedlo nad Červeným žľabom),

Pośrednia Baszta (Predná bašta, 2374 m),

Przełęcz nad Szerokim Żlebem (Sedlo nad Širokým žľabom, 2206 m),

Mała Baszta (Malá bašta, 2288 m),

Przełęcz nad Skokiem (Sedlo nad Skokom),

Skrajna Baszta (Patria, 2203 m),

Drygant (Drigant, 1481 m), grzbiet kończący grań w pobliżu Szczyrbskiego Jeziora.

W rejonie Grani Baszt występuje duże nasycenie "szatańskiego" nazewnictwa. Oprócz wymienionych powyżej nazw szczytów i przełęczy są też inne przykłady diabelskiego nazewnictwa: Dolinka Szatania, Szatani Żleb, Szatanie Stawki, Czarci Róg. Związane jest ono z legendami o ukrytych w Szatanim Żlebie cennych kruszcach. Powtarzające się zjawisko spadania pojedynczych kamieni, związane ze znaczną kruchością skał, przypisywane było siłom nieczystym, zrzucającym głazy na poszukiwaczy diabelskich skarbów.

Jan Gwalbert Pawlikowski (ur. 18 marca 1860 w Medyce, zm. 5 marca 1939 we Lwowie) – ekonomista, publicysta i polityk, historyk literatury, pionier ochrony przyrody.

Basztowa Przełęcz (słow. Baštové sedlo) – przełęcz w słowackich Tatrach Wysokich oddzielająca Hlińską Turnię (2330 m n.p.m.) od znajdującej się w Grani Baszt Wielkiej Capiej Turni (2364 m). Po zachodniej stronie urwiska Basztowej Przełęczy opadają do Koziego Kotła – górnej odnogi Doliny Młynickiej, zaś po stronie wschodniej do Szataniej Dolinki w Dolinie Mięguszowieckiej.

Przez grań nie przebiega żaden ze znakowanych szlaków turystycznych.

Pierwsze odnotowane przejścia Grani Baszt:

od Skrajnej Baszty do Szataniej Przełęczy – Jan Gwalbert Pawlikowski, Maciej Sieczka ok. 1880 r.

od Szataniej Przełęczy do Hlińskiej Turni – Günter Oskar Dyhrenfurth, Hermann Rumpelt 13 czerwca 1907 r.

pierwsze przejścia zimowe – od Skrajnej Baszty do Zadniej Baszty – Alfréd Grósz, Zoltán Neupauer 8 lutego 1914 r.; od Hlińskiej Turni do Szatana – Georg Koromzay, Ernst Piovarcsy 4 kwietnia 1927 r.

Grań Baszt od dawna stanowi naturalną granicę pomiędzy Spiszem i Liptowem. W zboczach Skrajnej Baszty przed 1530 wydobywano podobno rudy miedzi.

Diabla Przełęcz (słow. Diablovo sedlo) – przełęcz w słowackich Tatrach Wysokich w Grani Baszt. Oddziela ona Zadnią Basztę (2379 m n.p.m.) od Diablej Turni, najbardziej na północ wysuniętej kulminacji trójwierzchołkowej Diablowiny. Jest to dość głęboka przełęcz, jej nazwa pochodzi od szczytu Diablowina. Po zachodniej stronie jej podsypane piargami stoki opadają do Doliny Młynickiej w okolicy Niżniego Koziego Stawu. Po wschodniej stronie, od strony Doliny Mięguszowieckiej pod przełęczą znajduje się komin opadający do Szataniego Żlebu.

Pośrednia Baszta (słow. Predná bašta, 2374 m n.p.m.) – szczyt w Tatrach Wysokich położony na terenie Słowacji, w Grani Baszt (Hrebeň bášt) rozdzielającej doliny: Młynicką (Mlynická dolina) i Mięguszowiecką (Mengusovská dolina). Według Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej jego wysokość wynosi 2366 m. Dawniej nieprawidłowo nazywana była Przednią Basztą.

Przypisy

↑ Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część V. Cubrynka – Skrajna Baszta. Warszawa: Sport i Turystyka, 1954.
Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.