Gra planszowa - Polski Serwis Naukowy

Szachownica (plansza do gry w szachy) z figurami w początkowym rozstawieniu

Goban (plansza do gry w go) z kamieniami zagranymi w czasie gry

Plansza do gry w shōgi (szachy japońskie) z początkowym rozstawieniem pionów

Gra planszowa – rodzaj gry towarzyskiej, do której używana jest plansza.

Do najstarszych gier zalicza się: królewska gra z Ur, wari, senet, go, młynek i tryktrak.

Królewska gra z Ur lub "gra na dwudziestu kwadratach" – gra planszowa często uznawana za najstarszą na świecie. Grano w nią prawdopodobnie prawie 5000 lat temu w Mezopotamii. W grobowcach z Ur, z około 2600 roku p.n.e, znaleziono pełny komplet - plansze, po siedem pionów ciemnych i jasnych i po sześć kostek w kształcie czworościanów. Brakowało jedynie instrukcji. Co prawda znane są starsze figury czy plansze do gry, ale nigdy nie ma pewności, że znaleziona plansza (czy figurka) rzeczywiście służyła do grania. Tym razem nie ma takich wątpliwości. Ten pełny komplet rzeczywiście był grą. Potwierdzały to liczne wzmianki na tabliczkach z pismem klinowym.
Szewc, gra strategiczna, którą rozgrywa się na kartce papieru, najlepiej w kratkę. W grze uczestniczą minimum dwaj rywale. Zadaniem graczy jest zdobycie jak największej liczby pól kosztem przeciwnika, każdemu graczowi przysługuje tylko jeden ruch w turze, podczas którego może nakreślić jedną poziomą lub pionową linię, po jej nakreśleniu ruch przechodzi na przeciwnika. Rozmiar i kształt planszy są dowolne, im większa, tym gra będzie dłużej trwać, najczęściej gra się na prostokątnych planszach, lecz zdarzają się także plansze o innych kształtach, na przykład trójkątne, w każdym przypadku pole walki określone jest kropkami, będącymi obramowaniem planszy, które dodatkowo informują o rozmiarze jednej kreski. Pierwszą linię stawia gracz rozpoczynający grę i musi ona dotykać chociaż jednej kropki. Kolejne ruchy mogą zaczynać się od poprzednich kresek bądź od kropek ograniczających planszę. Po stworzeniu dowolnej, zamkniętej przez kreski przestrzeni, gracz stawiający zamykającą linię, zakreśla obranym wcześniej symbolem wszystkie pola tej przestrzeni. Zasady są dosyć podobne do gry w Kreski.

Wiele gier planszowych ma swoje wersje komputerowe na różne systemy operacyjne, niektóre charakteryzują się przy tym bardzo dobrą tzw. sztuczną inteligencją (szczególnie dotyczy to programów szachowych). Pamiętać należy jednak, że w dorobku niektórych arcymistrzów szachowych znajdują się zwycięstwa z najlepszymi nawet maszynami. Znane są też przenośne, konsolowe wersje gier planszowych (m.in. szachy, sudoku).

Hex – duńska gra planszowa dla dwóch osób polegająca na połączeniu przeciwległych boków planszy za pomocą kamieni ustawianych na sześciokątnych polach.
Magia i miecz (ang. Talisman - oryg. talizman) to gra planszowa fantasy wydana przez brytyjską firmę Games Workshop, która w latach 80. zdobyła dużą popularność i została przetłumaczona na wiele języków, w tym Polski (polskim wydawcą gry była Sfera).

Istnieją również gry które są układami dla jednej osoby np. samotnik.

Niektóre gry planszowe da się również rozegrać używając kartki papieru (w kratkę), m. in. zaliczają się do tego: Okręty i Gomoku

Tradycyjne gry planszowe

Tradycyjne plansze posiadają specjalne pola, na których najczęściej rozgrywane są partie poprzez umieszczanie lub przesuwanie pionów w ustalonej wcześniej kolejności przez graczy, których liczba jest ściśle ustalona.

W tradycyjnych grach planszowych zazwyczaj istnieją zasady przesuwania pionów zgodnie z pewnym kierunkiem lub ustalony jest konkretny sposób ich poruszania – np. ruch skoczka w szachach. Pola na planszach mają różne kształty, najczęściej kwadratowe lub sześciokątne. Czasami cała plansza składa się tylko i wyłącznie z pól, na których umieszcza się piony – jak np. szachy, w innych przypadkach tylko część planszy stanowią pola, na których przemieszcza się piony, a część służy innym celom, jak np. w Fortuna, czy Magia i miecz.

Piłka Piłkarzyki na papierze - gra strategiczna, polega na umiejętnym dorysowywaniu linii na specjalnie zaprojektowanym boisku w celu zdobycia bramki. Jest to pewna odmiana standardowych piłkarzyków i piłkarzyków na sprężynach, z tą jednak różnicą że w tym przypadku rozgrywka przeprowadzana jest na kartce papieru.Jest popularną grą w śród młodzieży szkolnej (najbardziej w Polsce i w Rumunii), najprawdopodobniej pochodzi ona od gry w którą grano w szkołach również na kartce papieru.
Kropki to gra strategiczna polegająca na otaczaniu kropek przeciwnika własnymi kropkami. Jest to go przeniesione na kartkę papieru, jednak niewielkie różnice zasad związane z innym rodzajem planszy, sprawiły że rozgrywka w kropki bardzo się różni od go. Do gry wystarczy kartka w kratkę i dwa długopisy (bądź kredki, pisaki) w różnych kolorach; dzięki temu i prostym zasadom kropki zyskały popularność wśród młodzieży szkolnej.

Wiele gier planszowych posiada kilka różnych odmian o nieco innych zasadach rozgrywki (np. inna liczba graczy, dodatkowe piony, inne zasady ruchu czy bicia pionów przeciwnika, plansza o zmienionych rozmiarach itp.).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Chińczyk – gra planszowa przeznaczona dla dwóch, trzech lub czterech osób. Gra powstała na podstawie hinduskiej gry pachisi na przełomie 1907 i 1908 roku w Niemczech a jej autorem jest Joseph Friedrich Schmidt.

Konsola do gier – komputer o wyspecjalizowanej architekturze przeznaczony do uruchamiania gier konsolowych. W przeciwieństwie do klasy komputerów PC, konsole mają ograniczony interfejs i dostęp do ustawień administracyjnych. Zazwyczaj nie jest również możliwe unowocześnianie podzespołów. W niektórych konsolach możliwe jest zainstalowanie w pełni funkcjonalnego systemu operacyjnego. Komputer zwykle jest umieszczony w niedużej obudowie wyposażonej w niezbędne złącza (dla joypadów, telewizora, zasilania i inne). Dostępne są również zaawansowane urządzenia do sterowania grą, np.:

Kości - popularna gra dla 2-4 osób, w której gracze turlają 5 typowymi sześciennymi kostkami, by uzyskać określone układy oczek, za które otrzymuje się punkty. Celem gry jest uzyskanie największej ilości punktów. Wbrew pozorom nie jest to gra zależna tylko od szczęścia -- liczy się w niej raczej umiejętność kalkulacji.

Eurobiznes (właściwie: Eurobusiness) – polska gra planszowa wzorowana na Monopoly. Produkowana jest od 1983 r. przez firmę Labo (obecnie Labo Market Sp. z o.o.). Zadaniem gracza jest zdobycie jak największego majątku poprzez kupowanie nieruchomości i zarabianie na nich. Ważnym aspektem gry jest przypadek, bowiem gracze rzucają na przemian dwiema sześciennymi kośćmi a liczba wyrzuconych oczek decyduje o położeniu pionka w kolejnych kolejkach na czterdziestopolowej planszy. Oprócz pól z nieruchomościami w grze występują także: pola z niespodzianką (tzw. szansą), pole z więzieniem, z siecią wodociągową, z elektrownią atomową, areszt a także dwa pola z tzw. stratą (karą pieniężną dla zawodnika, który na nich stanie).

Sudoku (jap. 数独, sūdoku; od sūji wa dokushin ni kagiru, czyli cyfry nie mogą się powtarzać) – łamigłówka, której celem jest wypełnienie diagramu 9x9 w taki sposób, aby w każdym wierszu, w każdej kolumnie i w każdym z dziewięciu pogrubionych kwadratów 3x3 (zwanych "blokami" lub "podkwadratami") znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9.

Gra komputerowa – gra kontrolowana za pomocą komputera, w której gracze wpływają na obiekty widoczne na ekranie w celach rozrywkowych. Gra wideo to zasadniczo ta sama forma rozrywki, lecz odnosi się nie tylko do gier uruchamianych na komputerach osobistych, ale również na konsolach czy automatach zręcznościowych. Termin "gra komputerowa" zawiera w sobie również znaczenie gry, wyświetlającej jedynie tekst (przez co teoretycznie może być rozpoczęta nawet na dalekopisie) lub używając innych metod, jak na przykład dźwięku czy wibracji, jako głównego środka przekazu. Zazwyczaj w grach komputerowych określony jest cel i zasady gry, lecz w przypadku bardziej otwartych gier można decydować o tym, co robić w granicach danego wirtualnego świata.

Go (jap. 碁 – go lub 囲碁 – igo, chiń. 圍棋 – wéiqí, kor. 바둑 – baduk, paduk) – starochińska gra planszowa popularna również w Korei i Japonii, a w ostatnich latach zdobywająca rosnącą popularność na całym świecie (w tym także w Polsce). Dla wielu ludzi, głównie ludzi Wschodu, go jest specyficznym połączeniem nauki, sztuki i sportu.