Grabie - herb szlachecki - Polski Serwis Naukowy

Tympanon z herbem Lipskich (Grabie). Pałac w Czerniejewie

Grabie (Chlewiotki, Grabia, Grabic, Graby, Kocina, Rastrum, Szczuki) – polski herb szlachecki, noszący zawołania Grabia, Grabie i Kocina.

Opis herbu

"W polu złotym grabie srebrne w słup stojące na trawie. W klejnocie pięć piór strusich." Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, 1839-1846:
"Mają być Grabie białe do góry postawione i utkwione na wzgórku zielonym, o siedmiu zębach, w polu żółtym, nad hełmem i koroną piór pięć strusich”.
Piotr Nałęcz Małachowski, Zbiór Nazwisk Szlachty, Lublin 1805:
"W polu żółtym, na wzgórku zielonym utkwione w prost do góry białe grabie o siedmiu zębach. W Hełmie nad Koroną pięć piór strusich"
Juliusz hr. Ostrowski, Księga Herbowa Rodów Polskich, Warszawa 1897:
"W polem złotym na pagórku zielonym wetknięte srebrne siedmiozębne. Nad hełmem w koronie pięć piór strusich".

Adam Boniecki, właśc. Adam Józef Feliks Fredro-Boniecki herbu Bończa (ur. 19 listopada 1842 w Żydowie (kieleckie), zm. 24 czerwca 1909 w Warszawie), polski historyk, heraldyk, prawnik.

Tympanon - w architekturze klasycznej (starożytna Grecja, starożytny Rzym, renesans, klasycyzm) wewnętrzne trójkątne pole frontonu, często wypełnione rzeźbą.

Herbowni

Archutowski, Arcichowski, Arciechowski, Artychowski.

Bieniaszowski.

Chlewiotka, Chlewiotko, Czaplicki, Czarniawski, Czarnomski, Czarnowski, Czeczerba, Czeczerbo, Czepirski, Czuprynowski, Czuranowski.

Dąbrowski, Dmytrowski, Dobrogojski, Dobrogost, Dobrogowski, Dobrowolski, Domański, Drążdzewski, Drożewski, Dymitrowski.

Gasparski, Gąsiorowski, Gąsiorski, Giżycki, Gojlewicz, Gojławicz, Gorski, Goszczymiński, Gościemiński, Gościmiński, Gościmski, Graba, Grabia, Grabie, Grabkowski, Grablewski, Grabski, Graby, Gradowski, Gurewicz, Gzowski.

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

Hołuszkiewicz, Hrycenko, Hurewicz.

Igor.

Jałbrzyk, Jałbrzykowski, Jawczycz, Jawoysz.

Katrycz, Kijuć, Kniszewski, Kobecki, Kobeski, Kobiecki, Kociński, Kociszewski, Koczyński, Kokotek, Kozikowski, Kroczowski, Kroczyński, Kroger, Krogier, Kukliński.

Lessel, Leśnia, Leśny, Lipski.

Łubkowski, Łuszczewski.

Mazurzy – mieszkańcy południowych Prus Wschodnich, potomkowie polskich osadników z Mazowsza (przeważnie chłopów, ale także szlachty), którzy w kilku falach osadnictwa zasiedlili południową i częściowo wschodnią część Prus Książęcych od XIV w.

Juliusz Karol Ostrowski, hrabia herbu Rawicz (ur. 16 stycznia 1854 w Warszawie, zm. 12 marca 1917 w Glion, Szwajcaria) – historyk, heraldyk polski, działacz katolicki, kolekcjoner malarstwa polskiego.

Mazowski, Mazuga, Mietelski, Mikosz, Miskowski, Misowski, Miszkowski, Moglęcki, Mokłak, Mokłok, Molmor, Musielewicz, Mussiulewicz.

Nasuticz, Nasutowicz, Nieparcki, Niepartski.

Olbrachcicki.

Pawłowski, Pazderski, Pieściorecki, Pieściorowski, Pieściorzecki, Psucki.

Radziński, Raszewski, Ratowt, Roszczkowski, Roszkowski, Ryński.

Andrzej Brzezina Winiarski (ur. 29 lipca 1954 w Przemyślu) – polski heraldyk, członek - współzałożyciel Polskiej Wspólnoty Heraldycznej ,,NOVA HEROLDIA" oraz członek Zarządu Głównego Polskiego Związku Wschodniego.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Sczuka, Sczypierski, Skaszewski, Skaszowski, Skuszewski, Sławiec, Słucki, Stasiewski, Strękowski, Szczuka, Szczypierski, Szczypiorski, Szepietowski.

Świda, Świerczewski, Świerkowski, Świerzański, Świerzewski, Świeszewski, Świeszowski, Świeżewski.

Tabaczyński, Tabuniewicz.

Wabieński, Wacowski, Wadołowski, Wądołkowski, Wądołowski, Weiss, Węglewski, Węglowski, Wielogórski, Wirszyłł, Wirszyłło, Wisieński, Wisiński, Wiszeński, Wiszyński, Woleński, Woliński, Wypyski, Wyszeński, Wyszyński.

Herb szlachecki - charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych. W założeniu jest znakiem niepowtarzalnym, jednak może się nim posługiwać - w heraldyce polskiej - wiele rodów tzw. herbownych, tworzących w konsekwencji charakterystyczny dla polskiej heraldyki ród herbowy, grupujący rodziny czasem ze sobą wcale niespokrewnione. Wynika to m.in. z historii kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, zachowującego tradycję przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny niespokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego. Tylko polskim zwyczajem jest fakt, że różne rodziny szlacheckie mogą pieczętować się takim samym herbem. Rodziny te nawet nie są lub nie muszą być ze sobą skoligacone. Gdzie indziej herb jest własnością tylko jednej rodziny i tylko dla niej jest jej godłem, pieczęcią i znakiem. Dlatego zmiana koloru tła lub inności tego samego wizerunku powoduje powstanie innego herbu, jednak w Polsce jest to tylko inna odmiana herbu już istniejącego. Wywodzi się to z polskiego średniowiecznego systemu prowadzenia wojen i bitew, zwanego systemem chorągwi. Tym samym rycerze jednej chorągwi zwykle używali jej godła i nosili takie same herby. Stąd wiele rodzin szlacheckich w Polsce ma podobne lub identyczne herby. Często towarzyszyła temu formalna odmiana herbu. Praktyka ta została z czasem zakazana. W innych krajach europejskich dany herb przysługuje tylko jednej rodzinie. Choć znane są też sytuacje, gdy grupa rodzin noszących różne nazwiska odmiejscowe od różnych włości, ale wspólnego pochodzenia, nosi herby identyczne lub podobne, jak w Polsce. W średniowieczu wymagane było nawet wyróżnianie herbów poszczególnych członków rodziny, przez dodawanie specjalnych oznaczeń, bordiur itp. Ten zwyczaj przetrwał w heraldyce brytyjskiej. Charakterystycznym przykładem jest tu herb Księcia Walii, różniący się od herbu królewskiego nałożonym na tarczę kołnierzem turniejowym. W Polsce takie odróżnianie herbów osobistych było stosowane u zarania naszej heraldyki, przyczyniając się m.in. do powstawania odmian herbowych.

Piotr Małachowski herbu Nałęcz (ur. 1730, zm. 1799) – syn Adama Małachowskiego i Anny Teofili Rosnowskiej. Został kasztelanem wojnickim w 1780, następnie wojewodą krakowskim w 1782 roku. Był także starostą oświęcimskim i przedborskim.

Zaruski, Zawisza, Złoczewski, Złoczkowski, Złoczowski, Zwierzchowski.

Żupanowski, Żupranowski.

Historia

Pieczęć tę od 1287 używała szlachta Czech. Jan Długosz o nim powiada, że "z Czech do Polski przyniesiony za Wacława Króla przez Grabię Czecha, ten osiadł w Sieradzkiem, niedaleko Piotrkowa na dobrach Wola nazwanych: od którego Grabiną Wolą nazwano ją: jakoż i Petra sancta cap. 63. pisze, że na Śląsku Lasseliuszowie tego herbu używali".
Juliusz hr. Ostrowski podaje, że "wzmianki o nim znajdują się w zapiskach sądowych z początku XIV stulecia, ma pochodzić z Czech. Chlewiotki po dziś dzień u Mazurów znaczy grabie". Piotr Nałęcz Małachowski dodaje "z Czech do Polski przybył w Roku 1302, za Czasów Panowania Wacława Króla razem Polskiego i Czeskiego".
Najstarsza pieczęć: Pieczęć Jerzego z Kociny z 1345. Pojawia się pierwszy raz w źródłach pisanych w 1398.

Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold - oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Bibliografia

Tadeusz Gajl, Herby szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Gdańsk, 2003

Andrzej Brzezina Winiarski, Herby szlachty Rzeczypospolitej, Warszawa 2006

Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, 1839-1846

Bartosz Paprocki, Gniazdo Cnoty, 1578, fol. 1079. O herb fol. 562. Okol. tom. 1. fol. 229. Biel. fol. 207.

Bartosz Paprocki, Herby Rycerstwa Polskiego, 1584

Adam Boniecki, Herbarz Polski, wyd.II dr Marek Jerzy Minakowski, Kraków 2005

Piotr Nałęcz Małachowski, Zbiór Nazwisk Szlachty, Lublin 1805

Juliusz hr. Ostrowski, Księga Herbowa Rodów Polskich, Warszawa 1897

Zobacz też

herbarz, heraldyka, lista herbów, heraldyka polska