Granat R-42 Sidolówka - Polski Serwis Naukowy

Sidolówka (używano także nazwy R-42) – polski ręczny granat zaczepny produkowany w warunkach konspiracyjnych przez wytwórnie Armii Krajowej.

Historia

Granat ręczny R-42 "Sidolówka" (z lewej) w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie

Ręczny granat zaczepny Sidolówka został skonstruowany w 1942 roku przez Władysława Pankowskiego – pirotechnika pracującego przed wybuchem wojny w wytwórni amunicji nr 1 w forcie Bema w Warszawie.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Produkowano je od września 1942 roku. Granat oznaczono jako R-42, lecz przyjęła się nazwa Sidolówka od kształtu korpusu podobnego do puszki od „Sidolu” (środek do czyszczenia).

Granaty były produkowane do 1945 roku i łącznie wyprodukowano ich około 350 000 sztuk, przy czym w odróżnieniu od "Filipinki", która była produkowana tylko w Warszawie, produkowano je w kilku ośrodkach m.in. Warszawie, Kielcach, Krakowie i Lwowie.

"Sidolówki" były powszechnie używane przez oddziały Armii Krajowej w ich akcjach bojowych, przez cały okres wojny.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Szedyt – kruszący materiał wybuchowy, mieszanina chloranu potasu z tłuszczami roślinnymi i nitrozwiązkami. Wynaleziony przez Anglika E. Streeta w 1897. Obecnie nie jest stosowany (zbyt wrażliwy na tarcie). Ze względu na łatwość produkcji i dostępność składników, podstawowy materiał wybuchowy produkowany przez polskie podziemie w czasie II WŚ (wyprodukowano ok. 65 000 kg).

Opis konstrukcji

Granat Sidolówka był ręcznym granatem zaczepnym.

Korpus stanowiła metalowa puszka, przypominająca puszkę do płynu „Sidol” do czyszczenia metalu. Miał on średnicę 55 mm i wysokość 122 mm.

Granat wypełniony był szedytem (materiałem wybuchowym produkowanym w warunkach konspiracyjnych na bazie chloranu potasu).

Wybuch powodował zapalnik tarciowy P-42 o czasie zwłoki 4,5 s.

Muzeum Powstania Warszawskiego, muzeum historyczne w Warszawie, samorządowa instytucja kultury m.st. Warszawy, założone w 1983 jako Muzeum i Archiwum Powstania Warszawskiego, otwarte w 2004, wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów (nr 81) w 2005, dokumentuje historię powstania warszawskiego.

Filipinka (używano także nazw: ET-40, Perełka, Wańka) – polski ręczny granat zaczepny produkowany w warunkach konspiracyjnych przez wytwórnie Armii Krajowej.

Konspiracyjna wytwórnia granatów „Sidolówka” we Lwowie

Bibliografia

Wojsko, wojna, broń. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13506-9.

Kazimierz Satora: Produkcja uzbrojenia w polskim ruchu oporu 1939-1944. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1985. ISBN 83-11-07168-3.