Granica białorusko-rosyjska - Polski Serwis Naukowy

Granica białorusko-rosyjska – lądowa granica międzypaństwowa Białorusi i Rosji. Jej długość według różnych źródeł wynosi 959 km lub ponad 1283 km. Powstała w 1991 roku po uzyskaniu niepodległości przez Białoruś. Przebiega po dawnej granicy administracyjnej między Białoruską SRR i Rosyjską FSRR.

Litewsko-Białoruska Republika Rad (Litbieł) (ros. Литовско-Белорусская Советская Социалистическая Республика, Советская социалистическая республика Литвы и Белоруссии, lit. Lietuvos-Baltarusijos Tarybinė Socialistinė Respublika biał. Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка) – powołana przez bolszewików 27 lutego 1919 roku. Teoretycznie obejmowała obszar obecnej Litwy, Białorusi i część Polski (Suwalszczyzna, Podlasie), faktycznie jej władza nie sięgała Podlasia i zachodniej części Litwy.

Powiat lub Ujezd rzeczycki — dawny powiat województwa mińskiego Rzeczypospolitej, później w guberni mińskiej Rosji. Granicom powiatu guberni mińskiej (okrojonego w 1795) odpowiadają dzisiejsze rejony rzeczycki, brahiński, chojnicki, narowelski i świetłohorski należące do obwodu homelskiego na Białorusi.

Przebieg

Na północy granica rozpoczyna się w trójstyku z granicami łotewsko-rosyjską i białorusko-łotewską. Na południu kończy się w trójstyku z granicami: białorusko-ukraińską i rosyjsko-ukraińską.

Historia

Białoruska SRR i Rosyjska FSRR

Granice Białoruskiej SRR (kolor zielony) i planowane granice Litewsko-Białoruskiej SRR (kolor niebieski) w 1920 roku

Białoruska SRR została utworzona 1 stycznia 1919 roku. W jej skład wchodziły w całości dawne gubernie Imperium Rosyjskiego: mińska, mohylewska, grodzieńska, prawie cała gubernia witebska, pięć zachodnich powiatów guberni smoleńskiej, cztery północne powiaty guberni czernihowskiej i po jednym powiecie guberni wileńskiej i suwalskiej. Już 16 stycznia tego samego roku Komitet Centralny Rosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) postanowił wyłączyć ze składu Białoruskiej SRR gubernie: witebską, mohylewską i smoleńską, pozostawiając w niej tylko mińską i grodzieńską.

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Następnie Białoruska SRR została połączona z Litwą w Litewsko-Białoruską SRR. Z jej składu wyłączono powiat rzeczycki i włączono go do Rosyjskiej FSRR. Dalsze zmiany granic między republikami radzieckimi zostały przerwane przez wojnę polsko-bolszewicką.

Po wyparciu wojsk polskich z Białorusi w 1920 roku, władze radzieckie odtworzyły Białoruską SRR. Jej terytorium składało się jedynie z 6 niecałych powiatów guberni mińskiej (52,4 tys. km², 1,5 mln mieszkańców).

Gubernia suwalska (ros. Сувалкская губерния; lit. Suvalkų gubernija) była jednostką podziału terytorialnego Rosji w Królestwie Kongresowym istniejącą w latach 1867–1915.

Granica państwowa – powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną oddzielająca terytorium, podziemie i obszar powietrzny jednego państwa od innych państw lub obszarów niczyich. Do określania granic często używa się charakterystycznych elementów geograficznych, jak na przykład rzeki, łańcuchy górskie lub wybrzeża morskie. Oznaczana jest specjalnymi znakami . Stopień rozwinięcia granicy państwa określa współczynnik rozwinięcia granicy.

Stan obecny

Status granicy państwowej z Federacją Rosyjską został określony postanowieniem Rady Najwyższej Republiki Białorusi z 11 czerwca 1993 roku. Istnieją także umowy międzynarodowe między Białorusią i Rosją, w których kraje uznały nawzajem swoją integralność terytorialną w istniejących granicach. Faktyczny przebieg granicy białorusko-rosyjskiej po dawnej granicy administracyjnej pomiędzy Białoruską SRR i Rosyjską FSRR został potwierdzony już wcześniej, 18 grudnia 1990 roku.

Gubernia wileńska ros. Виленская губерния; biał. Віленская губэрня; lit. Vilniaus gubernija) — jedna z guberni Imperium Rosyjskiego; razem z guberniami kowieńską, grodzieńską, mińską, mohylewską oraz witebską tworzyłą Kraj północno-zachodni (teren b. Wielkiego Księstwa Litewskiego).

Gubernia smoleńska była gubernią Imperium Rosyjskiego utworzoną 29 grudnia 1708 (18 grudnia, wg kalendarza juliańskiego). 28 lipca 1713 (17 lipca), gubernię smoleńską rozwiązano i jego obszar podzielono pomiędzy gubernie moskiewską i ryską. Ponownie stworzona 1726. W 1775 wraz z częścią gub. moskiewskiej oraz biełgorodzkiej została włączona do namiestnictwa smoleńskiego. Dzieliła się na 12 Powiatów czy też ujezdów, z których Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dokładniej opisuje dwa:

Obecnie status granicy reguluje Umowa o przyjaźni, dobrosąsiedztwie i współpracy pomiędzy Republiką Białorusi i Federacją Rosyjską z 21 lutego 1995 roku.

Obwody przygraniczne

Obwodami sąsiadującymi z granicą białorusko-rosyjską po strone białoruskiej są: obwód homelski, mohylewski i witebski. Po stronie rosyjskiej są to: obwód briański, pskowski i smoleński.

Przejścia graniczne

Na granicy białorusko-rosyjskiej nie prowadzi się kontroli granicznych. Granica może być swobodnie przekraczana w każdym jej punkcie.

Granica białorusko-ukraińska to granica państwowa ciągnąca się na długości 1084 km, począwszy od trójstyku z Polską na zachodzie aż do trójstyku z Rosją na wschodzie. Granica powstała po rozpadzie Związku Radzieckiego, kiedy oba państwa uzyskały niepodległość.

Granica białorusko-łotewska – lądowa granica międzypaństwowa między Białorusią i Łotwą, zewnętrzna granica Unii Europejskiej i Strefy Schengen. Jej długość według różnych źródeł wynosi 141 km, ok. 160 km lub 172,912 km. Powstała w 1991 roku po uzyskaniu niepodległości przez Białoruś i Łotwę. Przebiega po dawnej granicy administracyjnej między Białoruską SRR i Łotewską SRR. Oficjalnie zatwierdzona została 21 lutego 1994 roku.

Przypisy

↑ Białoruś. Encyklopedia PWN. [dostęp 2010-08-19].
↑ Granica Riespubliki Biełaruś (ros.). Państwowy Komitet Pograniczny Republiki Białorusi. [dostęp 2010-08-19].
↑ Waleryj Pazdniakou: Jeurapiejskija hranicy Biełarusi: nialohkaja historyja pytannia (biał.). Nowaja Jeuropa, 2008-09-10. [dostęp 2010-08-19].
Punkty propuska czeriez granicu Riespubliki Biełaruś (ros.). Państwowy Komitet Pograniczny Republiki Białorusi. [dostęp 2010-08-19].