Great Falls - wodospad - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 38°59′51″N 77°15′09″W / 38.9975, -77.2525

Wodospady Great Falls widziane z parku Great Falls w Wirginii

Wodospady Great Falls zimą widziane z Olmsted Island w Maryland

Great Falls – seria wodospadów na rzece Potomak, położonych około 24 kilometrów od stolicy Stanów Zjednoczonych Waszyngtonu (w górę biegu rzeki). Great Falls składa się z licznych kaskad i kilku wodospadów 6-metrowej wysokości. W tym rejonie na długości około 1500 metrów szerokość Potomaku zmniejsza się z 750 do 15 metrów, podczas gdy jednocześnie poziom wody opada łącznie o 23 metry. Jest to drugi co do wysokości wodospad w stanie Maryland po wodospadzie Cunningham Falls w parku stanowym Cunningham Falls.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

National Park Service (Służba Parków Narodowych) to agencja federalna Stanów Zjednoczonych, której zadaniem jest dbanie o zasoby naturalne i historyczne kraju w taki sposób, by mogły służyć w nienaruszonym stanie także przyszłym pokoleniom. Agencja podlega Departamentowi Spraw Wewnętrznych. Została ustanowiona na mocy aktu prawnego Kongresu Stanów Zjednoczonych podpisanego przez prezydenta Woodrowa Wilsona 25 sierpnia 1916 roku. W roku 2006 budżet National Park Service wynosił 2,256 miliarda dolarów.

Geologia

Na podstawie badań rzadkiego izotopu berylu-10 geologowie ustalili, że wodospady powstały podczas ostatniej epoki lodowcowej, około 30-35 tysięcy lat temu. Po ostatniej epoce lodowcowej poziom oceanów się obniżył i rzeka musiała przeciąć do nich dolinę. Skały metamorficzne w tym regionie liczą co najmniej 550 milionów lat i są bardziej odporne na erozję niż skały w regionie wodospadu Niagara. Dlatego nie wykształcił się jeden wysoki wodospad; rzeka stopniowo opada serią kaskad. Na długości około 1500 metrów Potomak opada o 23 metry, a jednocześnie szerokość rzeki zmniejsza się z 750 do 15 metrów. Dzięki temu Great Falls jest najbardziej spektakularną stromą serią kaskad we wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Od powstania, na skutek erozji, wodospady przesunęły się około 14 kilometrów w górę rzeki.

Izotopy – odmiany pierwiastka chemicznego różniące się liczbą neutronów w jądrze atomu (z definicji atomy tego samego pierwiastka mają tę samą liczbę protonów w jądrze). Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą masową (łączną liczbą neutronów i protonów w jądrze), ale mają tę samą liczbę atomową (liczbę protonów w jądrze).

Wirginia (ang. Virginia), albo Wspólnota Wirginii (ang. Commonwealth of Virginia) – stan w USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Wirginia na północy graniczy ze stanami Wirginia Zachodnia i Maryland, oraz z Dystryktem Kolumbii, na zachodzie ze stanem Kentucky, a na południu z Tennessee oraz z Karoliną Północną. Od wschodu znajduje się wybrzeże Oceanu Atlantyckiego oraz zatoka Chesapeake.

Turystyka

Wodospady Great Falls są odwiedzane corocznie przez mniej więcej 3 miliony turystów, dzięki czemu znajdują się wśród 25 najczęściej odwiedzanych w Stanach Zjednoczonych miejsc. Dostępne są zarówno od strony stanu Maryland, gdzie wchodzą w skład narodowego parku historycznego kanału Chesapeake i Ohio, jak i od strony stanu Wirginia, gdzie ustanowiono Great Falls Park. Oba parki znajdują się pod zarządem National Park Service. Według rzecznika tej agencji federalnej Great Falls są równie malownicze jak parki narodowe Yellowstone, Yosemite czy Wielkiego Kanionu.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

Chesapeake and Ohio Canal National Historical Park (Narodowy park historyczny kanału Chesapeake i Ohio) to amerykański narodowy park historyczny obejmujący ochroną pozostałości położonego w Waszyngtonie oraz stanach Maryland i Wirginia Zachodnia XIX-wiecznego kanału wzdłuż rzeki Potomak.

Po stronie Maryland seria drewnianych pomostów prowadzi na wyspę Olmsted, na której wybudowano drewnianą platformę widokową. Po stronie Wirginii, na zachodnim brzegu Potomaku, na terenie parku Great Falls wybudowano trzy platformy widokowe. Z wyjątkiem jednej, wszystkie platformy są dostępne dla osób niepełnosprawnych.

Wodospad Niagara (ang. Niagara Falls, fr. Chutes Niagara) to jedna z największych atrakcji środkowo-wschodniej części USA i Kanady. Rzeka Niagara, płynąca z jeziora Erie do jeziora Ontario, musi pokonać prawie stumetrową różnicę poziomów. Mniej więcej w połowie drogi rzeka rozwidla się na dwie części i spada dwiema około 50-metrowymi kaskadami.

Park Narodowy Wielkiego Kanionu (ang. Grand Canyon National Park) - park narodowy położony w hrabstwach Coconino i Mohave w północnej części stanu Arizona w USA. Został utworzony w 1919 roku i jest jednym z najstarszych parków narodowych w USA. Całkowita powierzchnia parku wynosi 4 926,66 km² (1 902 mil²). Swoim terenem obejmuje Wielki Kanion Kolorado - przełom rzeki Kolorado, uważany za jeden z naturalnych cudów świata.

Kajakarstwo

Kajakarz na wodospadach Great Falls

Wodospady Great Falls są również popularnym miejscem uprawiania kajakarstwa górskiego i raftingu. W najtrudniejszej sekcji trudność wodospadu oceniana jest na VI w międzynarodowej skali trudności (jest to najwyższa możliwa nota). Pierwsze udokumentowane pokonanie wodospadów miało miejsce w 1976 roku – śmiałkowie, którzy dokonali tego wyczynu poprzedzili go wieloma latami analizy. Od tego czasu miały tu miejsce setki wypadków śmiertelnych. Dlatego osoby odpowiedzialne za zarządzanie oboma parkami sugerują, aby próby pokonania wodospadów miały miejsce przed godziną dziewiątą rano i w dni powszednie, by nie przyciągały uwagi przypadkowych gapiów.

Epoka lodowa, rzadziej lodowcowa epoka - historyczny termin na określenie okresu zlodowaceń w Europie odpowiadający z grubsza plejstocenowi, zaproponowany w 1837 przez niemieckiego botanika K. Schimpera jako alternatywa terminu dyluwium. Później stosowana także poza Europą. Obecnie termin ten nie jest używany w nauce w pierwotnym znaczeniu (jako synonim plejstocenu lub jednostka stratygraficzna), natomiast częściowo przetrwał w nazwach epizodów ochłodzeń holocenu, np. mała epoka lodowa. Używa się go też często w pracach popularnonaukowych (np. Andel) i w niektórych naukowych (zwłaszcza ogólnych podręcznikach anglojęzycznych pod angielską nazwą ice age) na określenie glacjałów plejstocenu. Czasami także w znacznie szerszym aspekcie dla każdego okresu, gdy istniały rozległe lądolody (np. Ziemia-śnieżka).

Potomak (ang. Potomac River) - rzeka we wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Długość 665 km, powierzchnia dorzecza 38 tys. km². Uchodzi do Zatoki Chesapeake.

Przypisy

Maryland's Highest Waterfalls and Mountains Maryland Geological Survey (ang.)
The Great Falls of the Potomac National Park Service (ang.)
Maryland side of Great Falls is a scenic wonder Baltimore Sun (ang.)
Paddling the Potomac GORP (ang.)

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Great Falls (wodospad)

The Great Falls of the Potomac National Park Service (ang.)

Great Falls of the Potomac Earth Observatory, NASA (ang.)