Grecy w Polsce - Polski Serwis Naukowy

Cerkiew Świętych Konstantyna i Heleny w Zgorzelcu

Grecy w Polsce osiedlali się już w średniowieczu.

Ostatnia duża fala migracji miała miejsce w 1949. Po tzw. drugiej bitwie o góry Grammos, czyli po ostatnim starciu wojny domowej w Grecji, Polska przyjęła ok. 14 000 (12 300) Greków i Macedończyków popierających komunistyczną partyzantkę DSE. Zorganizowano dla nich szpital polowy, w Dziwnowie, na wyspie Wolin. Był to wówczas pierwszy tak duży szpital chirurgii wojennej i rehabilitacji na terenie Polski. Wielu Greków zamieszkało następnie na Dolnym Śląsku, w tym ok. 9000 w Zgorzelcu, oraz w rejonie Ustrzyk Dolnych (Krościenko, Jureczkowa, Liskowate, Grąziowa). Osierocone dzieci greckie trafiły do domu dziecka w Policach.

Zgorzelec (niem. Görlitz ?/i, grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc cz. Zhořelec) – miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Łużyc Górnych, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część Görlitz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Nikos Belojannis (gr. Νίκος Μπελογιάννης ur. 1915 - zm. 30 marca 1952) - grecki działacz ruchu komunistycznego i antyhitlerowskiego ruchu oporu.

Według wyników Narodowego Spisu Powszechnego w 2002 "Polskę zamieszkiwało 1404 Greków". Spis wykazał też "2793 obywateli polskich, urodzonych w Grecji". Języka greckiego, w kontaktach domowych, używało 3166 osób, spośród których 2759 legitymowało się polskim obywatelstwem. Z badań PAN wynika też, że przeważają rodziny mieszane (grecko-polskie).

Dziwnów (hist. Dyuennow, Diuenow, niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa, kąpielisko morskie, port morski.

Gmina Ustrzyki Dolne to gmina miejsko-wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim.

Największe skupiska Greków w Polsce występowały we Wrocławiu (200 osób), gminie Police i w Zgorzelcu (po 55 osób), w Świdnicy (40 osób), w gminie Ustrzyki Dolne (24 osoby) i w Bielawie (14 osób). Osoby urodzone i wychowane w Polsce, przez pierwsze lata pobytu są postrzegane w Grecji jako obce kulturowo, „Polacy”.

Milo Kurtis – urodzony w Grecji polski perkusista i multiinstrumentalista, członek pierwszego składu zespołu Voo Voo, współzałożyciel Maanam (1975).

Wojna domowa w Grecji, [(gr.) bibliografia: ο Eλληνικός Eμφύλιος Πόλεμος] – walki prowadzone od grudnia 1944 roku do stycznia 1945 roku (pierwsza faza) oraz w latach 1946–1949 (druga faza) na terenie Grecji pomiędzy prawicowymi siłami popierającymi rząd i monarchę, wspieranymi militarnie i logistycznie przez Wielką Brytanię oraz Stany Zjednoczone, a komunistycznymi siłami DSE (gr. ΔΣΕ, Dimokratikos Stratos Ellados - Demokratyczne Wojsko Grecji), wywodzącymi się spośród części kombatantów lewicowego ruchu oporu EAM-ELAS (gr. ΕΑΜ – ΕΛΑΣ)[4][5], jednak znacznie mniej od nich licznymi. Komunistów z DSE popierali lewicowi macedońscy partyzanci z Frontu Wyzwolenia z greckiej prowincji Macedonia.

27 kwietnia 2007 powstało Stowarzyszenie Greków w Polsce Odyseas a 15 grudnia 2008 powstało Towarzystwo Greków w Łodzi. Miejski Dom Kultury w Zgorzelcu organizuje latem międzynarodowe festiwale piosenki greckiej.

Przedstawiciele

Jan Konstanty Żupański – księgarz i wydawca

Nikos Chadzinikolau – pisarz

Ares Chadzinikolau – muzyk

Eleni Tzoka (Eleni) – piosenkarka

Telemach Pilitsidis – artysta malarz, pisarz

Michał Hrisulidis – artysta malarz i scenograf

Stathis Jeropulos - artysta malarz

Christos Mandzios – rzeźbiarz, wykładowca Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu

Ilias Wrazas - filozof, poeta, muzyk

Nikos Rusketos – muzyk

Jorgos Skolias – muzyk

Milo Kurtis – muzyk

Apostolis Anthimos – muzyk

Kostek Joriadis – muzyk

Mikis Cupas – muzyk zespołu Wilki

Niki Ikonomu – wokalistka zespołów Filipinki i Pro Contra

Nikos Tavlas – lekarz kardiolog

Paulos Raptis - tenor operowy

Thanasis Kamburelis - matematyk, informatyk, pedagog, kierownik zespołu konstrukcyjnego komputerów serii Odra, wraz z żoną współautor Podręcznego Słownika Polsko-Greckiego i takiegoż Grecko-Polskiego, "Wiedzy Powszechnej"

Grzegorz Kostrzewa-Zorbas - politolog, dziennikarz, polityk

Nikos Belojannis - działacz społeczny i organizator KPG ; zamieszkał w Polsce, skąd w 1951 odważył się na powrót do Grecji. Stracony, jego proces poruszył opinię publiczną wielu krajów świata.

Przypisy

Topolski Jerzy (red) Dzieje Poznania, tom I cz. 1 do roku 1793, Warszawa-Poznań 1988, Państwowe Wydawnictwo Naukowe ISBN 83-01-08195-3
Przemiany demograficzne społeczności greckiej na Ziemi Lubuskiej w latach 1953-1998
Wspomnienia twórcy i dyrektora tego szpitala, doktora Władysława Barcikowskiego, wydane zostały w formie książkowej, jako Szpital Grecki na Wyspie Wolin - Wspomnienia z lat 1949-51
http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_nsp2002_tabl1.xls
tę istotną informację, także ze spisu powszechnego 2002, pominiętą w roczniku statystycznym, przytacza wydawnictwo Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Andrzej Gawryszewski - Ludność Polski w XX wieku, str. 317
http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_nsp2002_tabl4.xls
Maria Środoń, Identyfikacja narodowa i walencja kulturowa Greków urodzonych w Polsce
Odyseas – Stowarzyszenie Greków w Polsce
Towarzystwo Greków w Łodzi

Linki zewnętrzne

Fragment pracy magisterskiej