Gregorio Allegri - Polski Serwis Naukowy

Gregorio Allegri

Gregorio Allegri (ur. 1582, zm. 7 lutego 1652 w Rzymie) - włoski kompozytor i śpiewak.

Biografia

Był uczniem Giovanni Maria Nanino w latach 1600-1607 w Rzymie. Później przebywał w Fermo i Tivoli, gdzie działał w tamtejszych kapelach katedralnych. Po 1629 roku powrócił do Rzymu i związał się jako śpiewak i kapelmistrz z kapelą papieską przy Kaplicy Sykstyńskiej.

Psalm 51 - psalm, który znajduje się w Biblii, w Księdze Psalmów. W tradycji katolickiej nazywany Miserere, ze względu na incipit. Jeden z psalmów pokutnych.

Psalm (gr. ψαλμός psalmós, pochodzi od psallein i oznacza śpiew przy akompaniamencie instrumentu strunowego zwanego psalterion) – liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej, o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy: dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.

Twórczość

Jego muzyka nawiązuje do stylu XVI-wiecznej polifonii. Komponował koncerty kościelne na małą obsadę, motety, msze, improperia, psalmy, lamentacje, a z muzyki instrumentalnej canzony i sinfonie.

Jego najsłynniejszą kompozycją jest 9-głosowe Miserere. Był to jeden z utworów zastrzeżonych do wykonywania raz do roku - w okresie Wielkiego Tygodnia - w Kaplicy Sykstyńskiej. Rękopis był więc przechowywany w archiwum Kaplicy i nie wolno było go rozpowszechniać. Jednakże w 1769 roku, 14-letni wówczas Wolfgang Amadeusz Mozart zasłynął sporządzeniem "ze słuchu" partytury utworu, po jego dwukrotnym wysłuchaniu.

Motet (franc. le mot - słowo) – forma muzyczna, wokalna a cappella lub wokalno-instrumentalna, trwale obecna w muzyce od XIII do XIX wieku, pomimo zmian stylistycznych. Największą rolę odegrała w okresach średniowiecza i renesansu, gdy była głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniała techniki wykształcone w innych formach, lub była używana jako archaizm.

Koncert (łac. concerto – spieram się, walczę, współzawodniczę) - forma muzyczna, której istotą jest kontrastowanie partii zespołu (orkiestry) i partii solowej, zespołu i grupy solistów (concerto grosso), bądź samych partii solowych (np. koncerty wokalne).

Uwagi

Według świadectwa Leopolda Mozarta (ojca Wolfganga Amadeusza Mozarta), który twierdził, że spisana ze słuchu partytura była pierwszą nieautoryzowaną kopią utworu Allegriego. Stworzona przez L. Mozarta legenda mija się z prawdą. Miserere wykonywano już kilkadziesiąt lat wcześniej w różnych miejscach Europy. Utwór był popularny w Anglii, po której L. Mozart wraz z synem odbyli podróż w latach 1764-5; niewykluczone, że w tym czasie W. A. Mozart zapoznał się z partyturą Miserere (zob. Chrissochoidis, op. cit.).

Źródła/Bibliografia

Mała encyklopedia muzyki, Stefan Śledziński (red. naczelny), PWN, Warszawa 1981, ISBN 83-01-00958-6

Ilias Chrissochoidis. London Mozartiana: Wolfgang’s disputed age & early performances of Allegri’s Miserere. „The Musical Times”. 151. S. 83-89 (ang.).

Linki zewnętrzne

darmowe nuty dostępne w International Music Score Library Project

darmowe nuty dostępne w Choral Public Domain Library