Gruczoły snu zimowego - Polski Serwis Naukowy

Gruczoły snu zimowego, tkanka tłuszczowa brunatna, tłuszcz brunatny – rodzaj silnie unaczynionej i unerwionej tkanki tłuszczowej o brunatnym zabarwieniu, utworzony z wielopęcherzykowych komórek tłuszczowych, zawierającej wiele kropelek tłuszczu o różnej wielkości.

Tkanka tłuszczowa brunatna jest tkanką charakterystyczną dla ssaków. Występuje u prawie wszystkich noworodków. U gatunków hibernujących (stąd nazwa gruczoły snu zimowego) występuje w dużych ilościach i pozostaje przez całe życie. U zwierząt tych jest gromadzona jesienią. U ludzi pojawia się w ostatnich dwóch miesiącach życia płodowego, w rozwiniętej postaci występuje w okresie niemowlęcym, następnie powoli zanika.

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, obecnością owłosienia (włosy lub futro) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Brunatne zabarwienie jest efektem nagromadzenia znacznej liczby mitochondriów. Główną funkcją gruczołów snu zimowego jest szybkie wytworzenie ciepła podczas przebudzeń ze stanu hibernacji. Tłuszcz brunatny bardzo szybko się spala i dostarcza dużych ilości energii do organizmu, co jest konieczne do szybkiego podniesienia temperatury ciała obniżonej na czas odrętwienia.

Mitochondrium (w liczbie mnogiej mitochondria) – otoczone błoną organellum, obecne w większości komórek eukariotycznych. Organella te mają różną wielkość, przeważnie od 2 do 8 μm, mogą też szybko zmieniać swój kształt i rozmiary. Są one miejscem, w którym w wyniku procesu oddychania komórkowego powstaje większość adenozynotrifosforanu (ATP) komórki, będącego jej źródłem energii[1]. Oprócz tego, mitochondria są zaangażowane w wiele innych procesów, takich jak sygnalizacja komórkowa, specjalizacja, wzrost i śmierć komórki, czy też kontrola cyklu komórkowego[2]. Nazwa pochodzi od greckiego μίτος (mitos) - nić oraz χονδρίον (chondrion) - ziarno.

Hibernacja naturalna, hibernacja – fizjologiczny stan organizmu, o charakterze przystosowawczym, polegający na wyłączeniu termoregulacji, znacznym spowolnieniu procesów życiowych i obniżeniu temperatury ciała, zwiększający tolerancję organizmu wobec niesprzyjających warunków środowiskowych. Organizmy zdolne do przechodzenia w stan hibernacji nazywane są hibernatorami.

Przypisy

S Enerbäck. The origins of brown adipose tissue.. „N Engl J Med”. 360 (19), s. 2021-3, May 2009. doi:10.1056/NEJMcibr0809610. PMID 19420373.

Bibliografia

Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971.
Knut Schmidt-Nielsen: Fizjologia zwierząt : adaptacja do środowiska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-01-15349-6.
Encyklopedia Biologia. Greg, 2008. ISBN 978-83-7327-756-4.