Grupa Operacyjna Kawalerii Nr 2 - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy GOKaw. Nr 2. Zapoznaj się również z: inne grupy operacyjne kawalerii.

Grupa Operacyjna Kawalerii Nr 2 (GOKaw. Nr 2) – dyspozycyjne dowództwo taktyczne kawalerii, zmobilizowane w dniach 27–29 sierpnia 1939 w m. Brody przez Dowództwo Kresowej Brygady Kawalerii i 22 Pułk Ułanów Podkarpackich, w mobilizacji alarmowej (grupa jednostek oznaczona kolorem zielonym).

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Wacław Teofil Stachiewicz (ur. 1894 we Lwowie, zm. 12 listopada 1973 w Montrealu) – generał dywizji Wojska Polskiego, szef Sztabu Głównego WP (1935–1939), pisarz wojskowy.

Dowództwo Grupy Operacyjnej Kawalerii Nr 2 zostało zmobilizowane jako dowództwo dyspozycyjne Naczelnego Wodza. Na dowódcę grupy wyznaczony został, gen. bryg. Marian Przewłocki, dotychczasowy dowódca Kresowej BK.

Zgodnie z planem mobilizacyjnym "W1" w Warszawie, w grupie żółtej, formowała się Kwatera Główna GOK Nr 2. Kwatera główna została wprowadzona do planu mobilizacyjnego po rozformowaniu Dowództwa Dywizji Kawalerii.

Późnym wieczorem 4 września 1939 dowództwo grupy zostało podporządkowane dowódcy Armii "Modlin" z zadaniem organizacji obrony przedmościa "Wyszogród" przy pomocy zebranych oddziałów 8 DP i 20 DP oraz III batalionu 41 Pułku Piechoty 29 DP. Wspomniane zdanie pierwotnie miał wykonać gen. bryg. Władysław Anders, którego w tym właśnie celu przedpołudniem 4 września dowódca armii mianował dowódcą Grupy Operacyjnej "Tadeusz". Autorzy monografii Armii "Modlin" stwierdzają, że gen. Anders uchylił się od wykonania powierzonego mu zadania, co doprowadziło do ostrej scysji z gen. Przedrzymirskim.

Emil Karol Przedrzymirski de Krukowicz herbu Łuk (ur. 25 stycznia 1886 w Niemirowie, powiat Rawa Ruska, zm. 29 maja 1957 w Toronto) – generał dywizji Wojska Polskiego.

Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki (ang. International Standard Book Number, ISBN) – niepowtarzalny 13-cyfrowy identyfikator książki; do 31 grudnia 2006 r. zawierał 10 cyfr. Według zaleceń standardu numer ten powinien identyfikować wydawcę jak również specyficzny tytuł oraz edycję (wydanie).

5 września 1939 około godz. 3.00 do Wyszogrodu przybył dowódca grupy. Na przedmościu zastał 1 kompanię Batalionu ON "Warszawa I" pod dowództwem kpt. Henryka Kuźmińskiego i pluton saperów. Na prośbę gen. Przewłockiego dowódca 26 Pułku Ułanów przydzielił mu szwadron kawalerii i 15 baterię artylerii konnej pod dowództwem kpt. Walentego Rakowskiego z przedmościa "Płock". Około południa przybył III/41 pp pod dowództwem mjr. Kazimierza Bunclera. Batalion został przywieziony autobusami z Warszawy. Tego samego dnia o świcie na rozkaz dowódcy grupy saperzy podjęli nieudaną próbę zniszczenia mostu na Wiśle zakończoną, z braku odpowiedniej ilości materiałów wybuchowych, osmaleniem podpór. Most został zniszczony w dniach 7 i 8 września przez 2 kompanię 60 Batalionu Saperów, kpt. Witolda Kwiatkowskiego. Po wysadzeniu mostu pododdziały grupy przystapiły do dozorowania 10 km odcinka Wisły od Wyszogrodu do Czerwińska (wyłącznie).

Kwatera (dowództwo) – naczelne dowództwo lub dowództwo wielkiej jednostki w czasie wojny. W języku rosyjskim Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa określana jest mianem Stawka.

Czerwińsk nad Wisłą – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Czerwińsk nad Wisłą. Znajduje się tutaj niewielka przystań żeglugi śródlądowej na Wiśle.

6 września gen. Przedrzymirski rozwiązał grupę. Odcinek dozorowania przejęła Nowogródzka BK. Gen. Przewłocki przekazał funkcję płk. dypl. Lawiczowi i udał się do Lublina, do dyspozycji dowódcy Armii "Lublin".

7 września gen. Przewłocki wraz ze swym sztabem zameldował się w Dowództwie Armii "Lublin".

8 września o godz. 2.00 gen. bryg. Wacław Stachiewicz zapowiedział dowódcy Armii "Modlin" ponowny przyjazd GOKaw. 2, w celu ułatwienia organizacji dowodzenia. Gen. Przedrzymirski zamierzał powierzyć gen. Przewłockiemu dowództwo nad 33 DP (rez.) i 41 DP (rez.). Powyższy zamiar nie został zrealizowany ponieważ szef Sztabu NW nie posiadał łączności z Armią "Lublin".

Tadeusz Ludwik Piskor (ur. 1 lutego 1889 w Borze k. Ostrowca Świętokrzyskiego, zm. 22 marca 1951 w Londynie) – polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Armii Lublin, szef Sztabu Generalnego WP (1926–1928).

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

14 września gen. Piskor skierował sztab grupy do Lwowa.

Po wkroczeniu sowietów gen. Przewłocki dostał się do niewoli.

Obsada personalna GOKaw. nr 2

dowódca grupy – gen. bryg. Marian Przewłocki

oficer sztabu – mjr dypl. Witold Jabłoński

Przypisy

Piotr Zarzycki podaje, że przydzielenie baterii nastąpiło 5 września o godz. 19.00 na rozkaz dowódcy armii, a bateria dotarła pod Wyszogród przed świtem 7 września.
Ludwik Głowacki podaje, że o świcie.

Bibliografia i linki zewnętrzne

Głowacki Ludwik, Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939, Wydawnictwo MON, wyd. V, Warszawa 1985, ISBN 83-11-07109-8,

Głowacki Ludwik, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie, wyd. II, Warszawa 1986, ISBN 83-222-0377-2, ss.

Jurga Tadeusz, Karbowski Władysław, Armia „Modlin” 1939, Wydawnictwo MON, Warszawa 1987, wyd. I, ISBN 83-11-07274-4,

Piotr Zarzycki, 15 bateria artylerii konnej w kampanii wrześniowej 1939 roku, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 3 (203) z 2004 r., ss. 77-86,

Drewniany most na Wiśle w Wyszogrodzie 1916-1999, foto. i mapa