Grzegorz XVI, (łac. Gregorius XVI), właściwie Bartolomeo Alberto Cappellari (ur. 18 września 1765 w Belluno, zm. 1 czerwca 1846 w Rzymie) – włoski duchowny katolicki, kameduła, papież w latach 1831-1846.

Życiorys

Urodził się w Belluno koło Wenecji, w rodzinie szlacheckiej. Jego ojciec był prawnikiem.

W 1783 wstąpił do zakonu kamedułów. Zamieszkał w klasztorze św. Michała w Murano i przybrał imię zakonne Mauro. W 1786 złożył śluby zakonne, w 1787 przyjął święcenia kapłańskie. W 1799 po śmierci Piusa VI opublikował głośne dzieło Triumf Stolicy Świętej i Kościoła nad nowatorami, które wpłynęło na kardynałów, aby wybrali nowego papieża w Wenecji pod protektoratem wojsk cesarza Franciszka II.

W 1805 objął opactwo klasztoru św. Grzegorza na Monte Celio w Rzymie, zaś w 1807 został wikariuszem generalnym zakonu kamedułów. W 1823 został generałem zakonu, a w 1825 wyniesiony został do godności kardynalskiej in pectore (ogłoszone to zostało rok później).

Papiestwo

Po śmierci Piusa VIII konklawe po pięćdziesięciu dniach obrad 2 lutego 1831 wybrało go na papieża. Przyjął imię Grzegorza XVI. Ponieważ w chwili wyboru nie był biskupem, został jednocześnie konsekrowany i intronizowany. Jako papież głosił tezę o absolutnej wyższości władzy kościelnej nad świecką; występował przeciwko rozdzielaniu Kościoła od państwa.

W czasie trwania pontyfikatu Grzegorza XVI państwa południowoamerykańskie uzyskiwały niepodległość. Papież stanął na stanowisku, iż w sprawach kościelnych Stolica Apostolska będzie prowadziła negocjacje z rządem, który faktycznie sprawuje władzę. W brewe In supremo z 3 grudnia 1839 papież Grzegorz XVI potępił niewolnictwo i sprzedaż niewolników jako niegodne chrześcijan. Uznał w nim także polskie powstanie z 1830 przeciwko cesarzowi Rosji jako część rewolucji europejskiej mającej na celu obalenie legalnej władzy. W swojej encyklice Cum primum ogłoszonej 9 czerwca 1832 napomniał polskich biskupów oraz duchowieństwo, aby podporządkowali się władzy zaborców oraz aby zachęcali do tego lud. Potępił powstanie listopadowe, nazywając powstańców: "podłymi buntownikami", którzy powstali przeciw władzy monarchy, tj. cara. Tego to papieża ma na myśli Juliusz Słowacki w "Kordianie".

Występował ostro przeciw liberalnemu nurtowi w katolicyzmie; w 1832 potępił francuskie czasopismo "L'Avenir" wydawane przez hr. Ch. de Montalemberta, H. Lacordaire'a i księdza F. R. Lamennais. Konserwatyzm Grzegorza był tak duży, że nie zgadzał się on na wprowadzenie w Państwie Kościelnym kolei żelaznej i gazowego oświetlenia ulic; określił on drogi żelazne "drogą do piekła" (gra słów po francusku: "chemins de fer" – "chemin d'enfer"), uważając, że przyczynią się do rozwoju handlu i w rezulatacie wzmocnienia antymonarchistycznej burżuazji.