Grzegorz z Szamotuł - Polski Serwis Naukowy

Grzegorz Snopek z Szamotuł (ur. 1485 w Szamotułach, zm. 1541 w Poznaniu) – rektor Akademii Krakowskiej w latach 1537-1538.

Urodził się w 1485 roku w Szamotułach. Pochodził z mieszczańskiej rodziny.

W semestrze letnim 1499 r. został wpisany do metryki studentów Akademii Krakowskiej jako "Gregorius Mathie de Schamothuli Posnaniessis". W roku 1506 ukończył studia na wydziale filozoficznym, otrzymując tytuł magistra artium. Bezpośrednio po ukończeniu studiów wykładał na Wydziale Sztuk Wyzwolonych. W roku 1507 przenosi się do Gniezna, gdzie zostaje rektorem szkoły katedralnej. W Gnieźnie przebywa do roku 1509, następnie wraca do Krakowa i ponownie wykłada jako docent na Wydziale Sztuk Wyzwolonych. W roku 1510 pełni funkcję rektora szkoły katedralnej na Wawelu, a jednocześnie wykłada na Wydziale Filozoficznym Akademii.

Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

W latach 1512-1513 jest wikarym w katedrze na Wawelu. W roku 1513 wyjeżdża na studia za granicę, gdzie zdobywa doktorat dekretów. Z zagranicznych studiów powraca w 1516, a w roku 1517 rozpoczyna pracę na Wydziale Prawa Akademii Krakowskiej. W tym czasie otrzymuje też mansjonarię w kościele św. Michała na Wawelu. W roku 1519 zostaje altarzystą w kościele akademickim św. Anny w Krakowie. W roku 1520 obejmuje seniorat Bursy Długosza, gdzie mieszkali prawnicy. W tym samym roku obejmuje urząd penitencjarza i kaznodziei w katedrze na Wawelu. W roku 1521 zostaje profesorem zwyczajnym na Wydziale Prawa, a od 1524 r. jest profesorem tzw. nowego prawa.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Stanisław Oleśnicki z Oleśnicy herbu Dębno (ur. 1469 – zm. 27 kwietnia 1539 r.) – biskup poznański w latach 1538-1539, sekretarz króla Zygmunta Starego i królowej Bony.

W dniu 21 lutego 1526 dekretem królewskim nadano mu prebendę kanonicką w Poznaniu. Pod koniec roku 1527 wraca na Akademię Krakowską. W roku 1533 biskup Jan Latalski powołał go na archidiakona poznańskiego. Jego działalność w Poznaniu zdominowała walka z Krzysztofem Hegendorferem, głoszącym w Wielkopolsce hasła luterańskie. Wobec zagrożenia wiary uczniów Akademii Lubrańskiego, archidiakon doprowadził po wielu latach walki do usunięcia Hegendorfera, co w dużym stopniu przyczyniło się do obniżenia rangi tej szkoły.

Akademia Lubrańskiego (łac. Collegium Lubranscianum) – kolegium działające w Poznaniu w latach 1519–1780, założone przez biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego.

Magister (z nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia (dawniej: studiów jednolitych magisterskich lub magisterskich studiów uzupełniających), a w przypadku niektórych kierunków (farmacja, prawo, psychologia) – studiów jednolitych drugiego stopnia oraz wcześniejszym uzyskaniu absolutorium, złożeniu pracy dyplomowej i zdaniu egzaminu magisterskiego. Jest to również tytuł zwyczajowy używany przez farmaceutów (podobnie jak tytuł doktora używany przez lekarzy).

W roku 1530 Grzegorz Snopek ustanowił fundację, zatwierdzoną przez biskupa w 1534, dla dwóch studentów z Szamotuł lub okolic. Mieli oni otrzymywać stypendium przez 3 lata do czasu uzyskania bakalaureatu, lecz mieli też obowiązek przepracowania 3 lat w Szamotułach. Grzegorz ustanowił też inną fundację na potrzeby Collegium Minus.

Fundacja – forma prawna organizacji pozarządowej, której istotnym substratem jest kapitał przeznaczony na określony cel oraz statut zawierający reguły dysponowania tym kapitałem. Fundacje są po stowarzyszeniach drugą co do popularności formą prawną wśród organizacji pozarządowych.

Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; wysokość 228 m n.p.m., antropogeniczne; historyczna dzielnica Krakowa, na wzgórzu zabytkowe zespoły budowlane.

16 października 1537 r. zostaje wybrany na rektora Akademii Krakowskiej na semestr zimowy, a w kwietniu 1538 ponownie zostaje rektorem na semestr letni. W roku 1538 wyjeżdża do Poznania i zostaje wikariuszem generalnym biskupa poznańskiego Stanisława Oleśnickiego. W roku 1540 otrzymuje probostwo w kościele św. Mikołaja w Krakowie i ponownie wykłada na Wydziale Prawa Akademii Krakowskiej.

Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie – kościół katedralny, położony na Wzgórzu Wawelskim stanowiący własność archidiecezji krakowskiej. Miejsce koronacji królów Polski oraz spoczywania ich szczątków. Pochowani są tutaj między innymi św. Stanisław ze Szczepanowa i inni biskupi krakowscy aż po czasy współczesne, prawie wszyscy królowie od Władysława I Łokietka do Stanisława Leszczyńskiego (łącznie 17 królów wliczając Jadwigę i Annę Jagiellonkę) i członkowie rodzin królewskich oraz wodzowie, przywódcy polityczni i wieszcze narodowi.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Grzegorz pozostawił po sobie dziesięć książek drukowanych w Krakowie w latach 1524-1541. Są to przeważnie dzieła prawnicze.

Grzegorz Snopek z Szamotuł zmarł 11 lub 12 lipca 1541 r. w Poznaniu. Wg. książki Henryka Przybylskiego było to 15 lipca tegoż roku. W testamencie zapisał duże kwoty na rzecz kościołów św. Anny i św. Mikołaja w Krakowie, kolegiaty i szpitala w Szamotułach oraz na rzecz ubogich.

Szamotuły – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone jest w dorzeczu dolnej Warty nad rzeką Samą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szamotuły. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Leży około 35 km na północny zachód od Poznania. Od czerwca 2008 miasto wraz z gminą Szamotuły należy do aglomeracji poznańskiej.

Nieistniejący kościół pod wezwaniem św. Michała znajdował się na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1148, kilkaset lat później Jan Długosz wspomina o wzniesieniu – za panowania Kazimierza Wielkiego – świątyni murowanej na miejscu wcześniejszej drewnianej. Kościół ten znajdował się na dzisiejszym zewnętrznym dziedzińcu wawelskim, gdzie dzisiaj widnieją zarysy jego fundamentów, wyprowadzone ponad poziom gruntu podczas badań archeologicznych.

Bibliografia

Henryk Przybylski, Grzegorz Snopek z Szamotuł, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Poznań 1947

Zdzisław Pietrzak, Poczet rektorów uniwersytetu, Grzegorz Snopek z Szamotuł, Dziennik Polski 08.12.2002

Michał Nowicki, Vir orator czy vir probus, czyli problem recepcji antycznych wartości wychowawczych w programie wychowawczym Akademii Lubrańskiego, [w:] Ku źródłom wartości, red. P. Orlik, Poznań 2008, ss. 313-326