Grzegorzew - Polski Serwis Naukowy

Kościół Wniebowzięcia NMP

Grzegorzew – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, siedziba gminy Grzegorzew, nad rzeką Rgielewką, na Wysoczyźnie Kłodawskiej.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Historia

Początkowo była ona własnością książęcą. W 1236 r. Władysław Odonic darował wieś arcybiskupom gnieźnieńskim. W 1331 r. została zniszczona przez Krzyżaków. Dokument z 1357 r. nazywa Grzegorzew miastem. Istniał wówczas tutaj także targ. W roku 1550 Zygmunt August wystawił na prośbę abp Mikołaja Dzierzgowskiego przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Grzegorzew nigdy nie rozwinął się w duży ośrodek miejski. W roku 1576 były w nim cztery karczmy, trzy warzelnie wódki, pracowało trzech rzeźników. Miasto stanowiło wtedy ośrodek rozległego klucza dóbr arcybiskupich. W 1793 r. liczyło tylko 453 mieszkańców. Rozwój rzemiosła tkackiego i sukienniczego na początku XIX wieku spowodował widoczne ożywienie miasta. W czasie pożaru w 1858 r. spłonęło 79 domów mieszkalnych i 108 innych budynków. W 1861 roku miasto liczyło 1092 mieszkańców, trudniących się głównie rolnictwem. W 1870 r. Grzegorzew utracił prawa miejskie. W latach niemieckiej okupacji nazwa miejscowości została zmieniona na Georgen. Obecnie wieś stanowi zaplecze usługowo-handlowe dla najbliższej okolicy.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zabytki

Kościół

Drewniany kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny zbudowany został w 1776 r. z fundacji ks. Jana Rachlewskiego. W latach 1885-1887 przedłużony ku zachodowi i gruntownie odrestaurowany. Orientowany, konstrukcji zrębowej, zewnątrz oszalowany. Nawa trójdzielna z węższym, zamkniętym wielobocznie prezbiterium, przy którym od północy znajduje się murowana zakrystia. Przy nawie od północy i południa dwie analogiczne kaplice zapewne z XVIII wieku tworzące rodzaj transeptu, otwarte do nawy łukiem spłaszczonym; od południa przylega kruchta. W środkowej części nawy, prezbiterium i zakrystii pozorne sklepienia kolebkowe z XIX wieku. W częściach bocznych nawy i kaplicach – strop. Belka tęczowa z krucyfiksem późnobarokowym. Kaplice, kruchta i składzik zwieńczone wolutowymi szczytami zapewne z XIX wieku. Drzwi okute z wieku XVIII. Dachy dwuspadowe, gontowe z wieżyczką na sygnaturkę w nawie i wieży dobudowanej w części zachodniej.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Wewnątrz świątyni pięć barokowych ołtarzy. Dwie chrzcielnice: późnobarokowa z początku XVI wieku, z piaskowca z napisem łacińskim; rokokowa z drugiej połowy XVIII wieku z posążkiem Matki Bożej w sukience. Rokokowy konfesjonał. Barokowe rzeźby: św. Stanisława Biskupa, św. Mikołaja, św. Wawrzyńca, św. Kazimierza, św. Grzegorza i Matki Boskiej Niepokalanej. W ogrodzeniu kościoła kapliczka z rzeźbą ludową św. Benona. Świątynia jest największym drewnianym kościołem powiatu kolskiego. Wokół rośnie wiele starych drzew – kasztanowce, lipy i klony.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Gmina Grzegorzew (do 1954 gmina Krzykosy) – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie konińskim.

Osobny artykuł: Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grzegorzewie.

Rynek

Zachował się dawny układ urbanistyczny miejscowości z dużym, prostokątnym rynkiem (plac Tysiąclecia Państwa Polskiego). Zabudowa wsi jest przeważnie parterowa, w znacznej części drewniana. Spotkać też można budynki wzniesione z łupków wapienia. W ścianę stojącego na środku rynku gmachu (budynek Urzędu Gminy) jest wmurowana tablica poświęcona Polakom poległym i pomordowanym w okresie II wojny światowej.

Województwo konińskie to istniejące w latach 1975-1999 województwo w centralnej Polsce, powstałe ze wschodniej części dawnego województwa poznańskiego. Obszar województwa wynosił 5 139 km², a ludność w 1998 wynosiła 480.000 mieszkańców. Województwo w 1998 r. podzielone było na 18 miast i 48 gmin (w tym 4 miejskie, 14 miejsko-wiejskich oraz 30 wiejskich). Wyróżniki na tablicach rejestracyjnych w województwie konińskim to KF, KM i KN. Graniczyło z 6 województwami: od północy z bydgoskim (na długości 68 km) i włocławskim (94 km), od wschodu z płockim (60 km), od południa z sieradzkim (74 km) i kaliskim (108 km), od zachodu z poznańskim (74 km). Z gmin konińskiego utworzono następujące powiaty województwa wielkopolskiego: kolski, koniński, słupecki, turecki i powiat grodzki Konin.

Zygmunt II August (lit. Žygimantas Augustas, białorus. Жыгімонт Аўгуст), (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie – zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1543 wielki książę litewski, od 1548 król Polski, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Sport

Ludowy Klub Sportowy Orzeł Grzegorzew - polski klub piłkarski z Grzegorzewa, grający od sezonu 2003/2004 w konińskiej A-klasie. Największym sukcesem klubu są występy w konińskiej klasie okręgowej.

Adres: Grzegorzew, ul.Łąkowa 15

Obecna liga: Konińska A-klasa

Wyniki klubu w ostatnich latach:

Bibliografia

Ziemia konińska – przewodnik turystyczny, Piotr Maluśkiewicz, Konin 1997, ISBN 83-86139-28-5

Koło, Kłodawa, Uniejów, Dąbie, Przedecz oraz okolice – przewodnik turystyczny, Andrzej Czesław Nowak, Poznań 1987, ISBN 83-85034-05-6