Guardia Civil - Hiszpania - Polski Serwis Naukowy

Guardia Civil (hiszp. Straż Obywatelska), hiszpańska formacja paramilitarna stanowiąca część Sił i Korpusów Bezpieczeństwa Państwowego Królestwa Hiszpanii (Fuerzas y Cuerpos de Seguridad del Estado del Reino de España). Podległa Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (w kwestiach dotyczących służby, spraw karnych, celów i środków) oraz Ministerstwu Obrony (w kwestiach dotyczących awansów oraz misji wojskowych).

Don Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo, w skrócie Francisco Franco y Bahamonde (ur. 4 grudnia 1892 w Ferrol , zm. 20 listopada 1975 w Madrycie) – hiszpański dyktator i wojskowy. Przywódca antyrepublikańskiego przewrotu (1936-1939), szef państwa Hiszpanii (hiszp. Jefe del Estado Español, 1936-1975), regent Królestwa Hiszpanii (1947-1975), premier rządu, głównodowodzący sił zbrojnych i przewodniczący organizacji politycznej – Falangi ("FET y JONS", od 1958 "Ruch Narodowy"), tytułowany Wodzem Antykomunistycznej Krucjaty (El Caudillo de la Última Cruzada y de la Hispanidad, El Caudillo de la Guerra de Liberación contra el Comunismo y sus Cómplices).
Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

W Guardia Civil niedozwolona jest działalność związków zawodowych, jak ma to miejsce w policji hiszpańskiej oraz w policjach autonomicznych (Mossos d'Esquadra, Ertzaintza, itp.), choć w ostatnich latach zezwolono na utworzenie stowarzyszeń broniących praw członków formacji (ASIGC, AUGC, itp.).

Charakterystycznym elementem umundurowania Guardia Civil jest trójgraniasty czarny kapelusz, dziś wyłącznie galowy. Mundur jest zielony, choć początkowo dominował w nim kolor niebieski.

ETA (bask. Euskadi Ta Askatasuna — Baskonia i Wolność) — organizacja terrorystyczna walcząca o niezależność Baskonii, założona w lipcu 1958 roku przez radykalnych działaczy Nacjonalistycznej Partii Basków (PNV); działa głównie na terytorium Hiszpanii.
Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Koszary mieszkalne w Barakaldo, Kraj Basków

Szczególnym wyróżnikiem Guardia Civil są też koszary, w których funkcjonariusze formacji mieszkają razem z rodzinami, tzw. casas cuartel (hiszp. domy-koszary). U wejścia do nich często znajduje się inskrypcja Todo por la patria (hiszp. Wszystko dla ojczyzny).

Historia

Chaos i przestępczość, które ogarnęły hiszpańską wieś po wojnie z napoleońską Francją skłoniły króla Ferdynanda VII do powierzenia wojsku zadania zwalczania powszechnego bandytyzmu. Rezultaty nie były jednak zadowalające, a kolejne próby stworzenia formacji powołanych do walki z przestępczością (Celadores Reales w 1823 i Salvaguardias Reales w 1833) ponosiły porażki.

Interpol - międzynarodowa organizacja policji, pomagająca organom ścigania w walce z wszelkimi formami przestępczości. Działa ona w 187 krajach. Kieruje się czterema podstawowymi funkcjami, które zapewniają zaawansowaną technologicznie infrastrukturę wsparcia technicznego i operacyjnego w celu umożliwienia policji na całym świecie sprostać wyzwaniom przestępczości XXI wieku. Sekretariat generalny, działający w Lyonie pracuje 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu zapewniając centralny punkt kontaktowy dla National Central Bureau (NCB) w każdym kraju członkowskim w celu uzyskania pomocy lub informacji na temat dochodzeń transgranicznych.
Hiszpańska wojna domowa – wojna domowa pomiędzy lewicowym rządem hiszpańskim i wspierającymi go siłami (republikanami), a prawicową opozycją (nacjonalistami, frankistami), jaka toczyła się w Hiszpanii w latach 1936–1939.

28 marca 1844 ogłoszono dekret o utworzeniu Korpusu Straży Obywatelskiej (Cuerpo de Guardia Civil), do czego żywo zabrał się od maja nowy premier, marszałek Ramón María Narváez Campos. Zadanie sformowania korpusu otrzymał Francisco Javier Girón y Ezpeleta Las Casas y Enrile, drugi diuk de Ahumada i piąty markiz de Las Amarillas.

Kompania (franc. compagnie) - pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi).
Grupos Antiterroristas de Liberación (Antyterrorystyczne Grupy Wyzwolenia) to szwadrony śmierci stworzone bezprawnie przez funkcjonariuszy rządu hiszpańskiego w celu zwalczania ETA. Były finansowane i chronione przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Hiszpanii.

13 maja ogłoszono kolejny dekret – ten dzień zwykło się przyjmować za narodziny Guardia Civil. Utworzono 14 tercios (jednostka piechoty w Hiszpanii Habsburgów licząca pierwotnie 3000 ludzi) złożonych z 39 kompanii piechoty i 9 szwadronów kawalerii. Na samym początku straż składała się z 14 dowódców, 232 oficerów i 5769 funkcjonariuszy. W październiku tego samego roku zaakceptowano przepisy regulujące służbę Guardia Civil, zaś 20 grudnia 1845 przyjęto Elementarz Guardia Civil, stanowiący rodzaj kodeksu moralnego dla funkcjonariuszy, obowiązujący do dziś.

Antonio Tejero Molina (ur. Alhaurín el Grande, prowincja Málaga, 1932) były podpułkownik Guardia Civil. Jeden z przywódców nieudanego zamachu stanu z 23 lutego 1981, w Hiszpanii znanego jako 23-F.
Szwadron jest to pododdział pułku kawalerii będący odpowiednikiem kompanii w piechocie. Nazwy tej używa się także w odniesieniu do formacji wywodzących się z tradycji kawalerii (np. wojsk pancernych). W Wojsku Polskim stosowany do końca II wojny światowej. Ostatni szwadron kawalerii został rozwiązany w 1947 albo 1948.

Wysoka skuteczność w zwalczaniu przestępczości i zaprowadzaniu porządku skłoniły rząd do zwiększenia początkowych nakładów na Guardia Civil, uważaną przez niektórych za jeden z kluczowych elementów budowy nowoczesnego państwa.

Straż obywatelska od początku jest formacją scentralizowaną, na czele której stoi Dyrekcja Generalna (w niektórych okresach Inspekcja Generalna), co miało zapewniać sprawne zarządzanie jednostkami na całym terenie Hiszpanii, włącznie z posiadłościami w Afryce i Ameryce.

Od 8 lutego 1913 patronką Guardia Civil jest Virgen del Pilar. 4 października 1929 formacja została wyróżniona Wielkim Krzyżem Dobroczynności w uznaniu jej zasług na rzecz społeczeństwa hiszpańskiego.

Felipe González Márquez (ur. 5 marca 1942 w Dos Hermanas), hiszpański polityk socjalistyczny, sekretarz generalny Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej w latach 1974-1997, premier Hiszpanii w latach 1982-1996

Podczas pierwszych trzydziestu lat XX wieku poważne problemy polityczne i społeczne dotykające Hiszpanię (liczne strajki, zakłócenia porządku publicznego, akty terrorystyczne, rewolty, itp.) sprawiły, że Guardia Civil stała się głównym gwarantem ładu społecznego, co jednak wiązało się też z licznymi stratami w jej szeregach.

Krótko po wybuchu hiszpańskiej wojny domowej rozbiła się na dwie różne formacje – narodową i republikańską. Ta ostatnia szybko została jednak wchłonięta przez inne siły porządkowe. Po zakończeniu tragicznego konfliktu, rdzeń Guardia Civil przeszedł gruntowną reorganizację w celu przystosowania jej do nowej rzeczywistości. Wkrótce (15 marca 1940) wchłonęła też Korpus Karabinierów, formację powołaną w 1829 do zwalczania przemytu na wybrzeżach i granicach.

Zadania

Jako jeden z podstawowych elementów systemu bezpieczeństwa państwowego, Guardia Civil ma za zadanie chronić prawa i wolności obywateli i gwarantować bezpieczeństwo publiczne. Szczegółowe zadania i rozdział kompetencji pomiędzy poszczególnymi formacjami paramilitarnymi regulują odpowiednie przepisy. Zgodnie z nimi Guardia Civil odpowiada przede wszystkim za kontrolę nad bronią i materiałami wybuchowymi, pozamiejskim ruchem drogowym (poza wspólnotami autonomicznymi, które mają swoje jednostki powołane w tym celu), bezpieczeństwem fiskalnym, nadzór nad traktami komunikacyjnymi, portami i lotniskami oraz ochronę środowiska naturalnego.

Wykonując swe zadania GC podlega różnym ministerstwom i urzędom. Np. jako policja sądowa podlega prokuratorom, sądom i ministerstwu skarbu. Jako nadzorca bezpieczeństwa fiskalnego – ministerstwu gospodarki. Kontakty z ministerstwami rozwoju, środowiska naturalnego, rolnictwa, rybołówstwa i żywności oraz władzami wspólnot autonomicznych wynikają z odpowiedzialności za środowisko naturalne. Z jeszcze innymi jednostkami wiążą się zadania dotyczące kontroli nad imigracją i handlem narkotykami.

Zadania ogólne

pilnowanie przestrzegania prawa i wykonywanie rozkazów od odpowiednich władz o ile pozostają one w ramach kompetencji formacji;

zapewnienie ochrony i pomocy obywatelom oraz ochrona i nadzór nad zagrożonym mieniem;

nadzór i ochrona budynków i instalacji publicznych;

ochrona i zabezpieczenie ważnych osobistości;

zabezpieczenie i przywracanie porządku i bezpieczeństwa obywatelskiego;

zapobieganie przestępstwom;

wykrywanie przestępstw i ściganie ich sprawców;

przechwytywanie i analiza danych związanych z bezpieczeństwem publicznym;

współpraca ze służbami ochrony cywilnej w przypadku podwyższonego ryzyka i katastrof.

Zadania szczególne

nadzór nad bronią i materiałami wybuchowymi;

bezpieczeństwo fiskalne państwa i przeciwdziałanie przemytowi;

nadzór nad ruchem drogowym, tranzytem i transportem na drogach krajowych;

nadzór nad traktami komunikacyjnymi, wybrzeżem, granicami, portami i lotniskami;

nadzór nad przestrzeganiem praw związanych z ochroną środowiska naturalnego, zasobami wodnymi, myślistwem, rybołówstwem;

eskortowanie pomiędzy miastami więźniów i aresztantów;

wykonywanie misji wojskowych na polecenie ministerstwa obrony; jak dotąd takich zadań nie wykonywano, choć trwa przygotowanie legislacji określającej ich warunki;

Działaniami ogólnymi zajmuje się ok. 46 tys. funkcjonariuszy, co stanowi 62 proc. całego stanu osobowego formacji. 34 procent, czyli ok. 25 tys. skierowanych jest do zadań szczególnych Guardia Civil. Reszta personelu odpowiada za zadania administracyjne.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)