Gun Carrier Mark I - Polski Serwis Naukowy

Brytyjski Gun Carrier Mark I z działem 60-funtowym

Gun Carrier Mark I (ang. "Transporter artyleryjski wz. I") – brytyjski pojazd wojskowy zbudowany w okresie I wojny światowej, było to pierwsze na świecie samobieżne działo polowe o napędzie gąsienicowym.

Historia

Pojazd powstał w odpowiedzi na wątpliwości czy w przypadku przełamania statycznej linii frontu i przejścia do wojny manewrowej (a właśnie do takiego zadania zaprojektowano i zbudowano pierwsze czołgi) ciężka artyleria polowa nie będzie w stanie podążać za szybko nacierającą piechotą i kawalerią.

Armata 60-funtowa – brytyjskie działo polowe kalibru 5 cali (127 mm) zaprojektowane w 1904. Używane było w czasie I i II wojny światowej (aż do 1944).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Aby rozwiązać ten problem Major Gregg, inżynier pracujący w produkującej czołgi firmie Metropolitan, zaproponował aby używając części czołgu Mark I skonstruować samobieżny pojazd artyleryjski. Produkcja prototypu została zaaprobowana 5 czerwca 1916, a już w lipcu rozpoczęto prace projektowe. Pierwszy prototyp odbył próby 3 marca 1917, zamówiono wówczas 50 pojazdów tego typu. Zostały one dostarczone w czerwcu i lipcu 1917.

Haubica – działo kalibru od około 75 mm wzwyż, o krótkiej lufie (od 10 do 30 kalibrów) i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego. Stosowana przede wszystkim do prowadzenia ognia do celów ukrytych (znajdujących się w ukryciu) lub zakrytych (za przeszkodami). Dzięki zastosowaniu zmiennych ładunków miotających jest możliwe dokonanie zmiany stromości toru lotu pocisku i donośności strzelania przy tym samym (stałym) kącie podniesienia.

Daimler Motor Company – przedsiębiorstwo założone w 1896 roku przez Fredericka Richarda Simmsa, który otrzymał w 1893 licencję na import silników i samochodów przedsiębiorstwa Daimler-Motoren-Gesellschaft i używanie nazwy Daimler na terenie Wielkiej Brytanii.

Opis konstrukcji

Na niskim podwoziu umieszczona prostokątne, "klockowate" nadwozie, silnik marki Daimler o mocy 105 KM umieszczony był z tyłu pojazdu. Sterowanie pojazdem było niezmiernie skomplikowane i potrzebne były do tego aż cztery osoby – kierowca, "hamulcowy" i dwóch "biegowych" (odpowiedzialnych za zmianę biegów na niezależnych gąsienicach).

Uzbrojenie montowane było z przodu pojazdu (5-calowe 60-funtowe działo polowe lub 6-calowa haubica). Działo lub haubica mieściło się na ruchomej platformie, która była obniżana na ziemię przed oddaniem strzału. Teoretycznie miało być także możliwe strzelanie bezpośrednio z transportera, w praktyce było to tylko możliwe w wersji uzbrojonej w haubicę.

Historia operacyjna

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Gun Carrier Mark I

W lipcu 1917 utworzono dwie kompanie Gun Carrierów w skład których weszło po 24 pojazdy. Najprawdopodobniej żaden Gun Carrier nie został nigdy użyty bojowo, jako że nigdy nie doszło do planowanego przełamania frontu. Do końca wojny były one używane do przewozu zaopatrzenia na front, jeden Carrier był w stanie zastąpić prawie 300 tragarzy.