Gurkhowie - 1857 r.

Gurkhowie (ang. Gurkha lub Gorkha) – lud zamieszkujący Nepal, nazwany na cześć hinduskiego świętego i guru z VIII w. n.e. - Gorakhnatha. Jego uczeń Bappa Rawal założył dynastię Mewar. Potomkowie Rawala powędrowali na wschód i utworzyli odrębną gałąź rodu o nazwie Gorkha, która założyła królestwo Nepalu. Gurkhowie zasłynęli głównie jako waleczni i odważni żołnierze najemni służący w szeregach brytyjskich wojsk kolonialnych (nieliczne oddziały pozostają w służbie angielskiej do dziś).

Historia

Gurkhowie wywodzą swoje pochodzenie od północnoindyjskich Radźputów i braminów, którzy weszli do Nepalu od zachodu. Legendarny już Bappa Rawal - książę Kalbhoj, jest uważany za pierwszego Gurkhę oraz za przodka dawnej rodziny królewskiej rządzącej tym górskim królestwem.

Według legendy Bappa Rawal podczas wyprawy myśliwskiej spotkał "świętego wojownika" w dżunglach Radżastanu. "Święty wojownik" - Guru Gorkhanath był pogrążony w głębokiej medytacji, a Rawal w tym czasie postanowił się o niego zatroszczyć. Guru wdzięczny za opiekę dał mu miecz Kukri - sławny nóż z zakrzywionym ostrzem, który służy Gurkhom do dnia dzisiejszego. Powiedział mu także że od tego czasu on i jego lud będzie nosił miano Gurkhów. Uczniowie Guru Gorkhanatha dzięki swojej odwadze stali się wkrótce bardzo podziwiani i spotykali się z wielkim uznaniem. Dalej legenda mówi, że Guru nakazał Rawalowi zatrzymać pochód islamu, którego wyznawcy w tym czasie najechali Afganistan (będący wówczas państwem buddyjsko-hinduskim). Bappa zabrał swoich wojowników - Gurkhów i wyzwolił Afganistan - który początkowo nosił nazwę Ghandhar (swoją nazwę wziął stąd obecny stan Kandahar). Dzięki tej akcji muzułmanie zostali zatrzymani a subkontynent indyjski w VIII w. mógł się cieszyć wolnością.

Niektóre opowieści mówią nawet, że Bappa (Kalbhoj) posunął się dalej i podbił Iran oraz Irak, pokonując tym samym wszystkich najeźdźców i wrogów swojej wiary zanim zaczął pędzić ascetyczne życie w odosobnieniu na szczycie góry Meru.

Nazwa Gurkhowie nie pochodzi natomiast od nazwy regionu w Nepalu - Gorkha, który został tak nazwany dopiero po tym jak Gurkhowie opanowali ten teren. Na początku XVI w. niektórzy z potomków Bappy Rawala poszli dalej na wschód i stworzyli małe państwo na obszarze obecnego Nepalu., które na cześć swojego świętego-patrona nazwali Gorkha.

Nóż kukri - symbol Gurkhów

W roku 1769 podczas rządów Sri Panch - maharadży Dhiraj Prithvi Narayan Shahdev (1769-1775), dynastia Gorkha objęła pod swoim panowaniem praktycznie całe terytorium współczesnego Nepalu. Hinduizm stał się wtedy religią państwową, z silnymi wpływami radźputów i nauk Gorkhanatha.

W latach 1814-16 Gurkhowie stoczyli zaciętą wojnę z armią Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. Anglicy byli pod wrażeniem tego bitnego ludu i po jego pokonaniu i utworzeniu w Nepalu protektoratu zaczęli tworzyć z Gurkhów najemne regimenty. Trzon armii nepalskiej, który tworzyli potomkowie arystokracji i indyjskich radźputów odmówił służby w tych oddziałach w roli prostych żołnierzy, dlatego też zaproponowano im stopnie oficerskie w brytyjsko-indyjskich siłach zbrojnych. Natomiast reszta Nepalczyków o pochodzeniu mongolsko-tybetańskim została zwykłymi szeregowcami. Jeden z oficerów gurkhijskich - gen. Narendra Bir Singh został nawet adiutantem Lorda Mountbattena, ostatniego wicekróla Indii. Po opuszczeniu Indii przez Anglików, Gurkhowie nadal zaciągali się do armii brytyjskiej. Według prawa międzynarodowego Gurkhowie nie są traktowani jako zwykli najemnicy ale jako żołnierze , co wiąże się z pełnymi wynikającymi z tego faktu konsekwencjami - mianowicie w razie wzięcia do niewoli są oni traktowani jako jeńcy wojenni. Współcześnie Nepalczycy tworzą jedną brygadę w armii angielskiej.

Żołnierze Kompanii Wschodnioindyjskiej

Gurkhowie - 1896 r.

Gurkhowie wstępując na służbę wojsk kolonialnych zawierali umowy z Kompanią Wschodnioindyjską. Brali udział w następujących konfliktach: w wojnie z państwem Maratha (1817 r.), w Burthbore (obecny Bharathpur) (1826 r.), w pierwszej i drugiej wojnie z Sikhami w 1846 i 1848 r. W czasie powstania Sipajów w 1857 r. Gurkhowie walczyli po stronie brytyjskiej i stali się integralną częścią armii brytyjsko-indyjskiej. Strzelcy Sirmoor - jedna z formacji gurkhijskich bronili siedziby wojsk brytyjskich w Delhi (tzw. Hindu Rao's house) przez ponad trzy miesiące, tracąc w czasie trwania tych walk 327 z 490 ludzi. Dwanaście nepalskich regimentów brało także udział w odsieczy Lucknow pod dowództwem Shri Teen - maharadży Maharany - Jung Bahadura.