Gustáv Nedobrý - Polski Serwis Naukowy

Gustáv Nedobrý (ur. 11 marca 1893 r. w Beszeniowej, zm. ok. 10 marca 1966 r. w Nowym Smokowcu) – słowacki taternik, działacz turystyczny i ratownik tatrzański.

Przed wybuchem I wojny światowej Nedobrý pracował jako telegrafista kolejowy, w jej trakcie był lotnikiem. W latach 1920-1925 kierował internatem w Nowej Wsi Spiskiej, gdzie aktywnie zachęcał młodzież do uprawiania turystyki.

Działalność na polu turystycznym

Gustáv Nedobrý uprawiał turystykę w Tatrach od ok. 1912 roku, kiedy to uczestniczył w słowackiej narodowej wycieczce na Krywań. W 1921 roku został jedynym ze współzałożycieli klubu taternickiego JAMES. W 1922 roku, z pomocą Nedobrego, założono pierwszy słowacki klub narciarski – Klub tatranských lyžiarov.

Słowacki Raj (słow. Slovenský raj) - krasowy płaskowyż o średniej wysokości od 800 do 1000 m n.p.m. będący częścią Słowackich Rudaw (słow. Slovenské rudohorie) - Karpaty Zachodnie - położony na terenie powiatów popradzkiego, spiskonowowiejskiego i rożniawskiego. Nazwa została nadana w 1921 roku.

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Od 1928 roku prowadził restaurację nad brzegiem Szczyrbskiego Jeziora. W latach 1936-1943 zajmował się prowadzeniem własnego schroniska, które ulokowane było nad Jamskim Stawem. Po spaleniu się tegoż schroniska w lutym 1943 roku zajął się prowadzeniem bazaru nieopodal Szczyrbskiego Jeziora. W końcowym okresie swojego życia pracował w uzdrowiskach tatrzańskich, gdzie opowiadał o Tatrach ich gościom – wygłosił ok. 2500 tatrzańskich pogadanek.

Słowackie Powstanie Narodowe (słow. Slovenské národné povstanie - SNP, powstanie słowackie) – skierowane przeciw III Rzeszy powstanie na terenie Słowacji, trwające od 29 sierpnia 1944 do 28 października 1944.

Jamski Staw (słow. Jamské pleso) – staw położony na wysokości 1447 m n.p.m., wśród wałów morenowych należących do Doliny Ważeckiej (Važecká dolina), w słowackich Tatrach Wysokich. Potężne wały morenowe stanowiące przedłużenie południowego ramienia Krywania noszą nazwę Jam i od nich pochodzi nazwa stawu. Według dawniejszych pomiarów (sprzed 1956) miał on głębokość 5 m i powierzhnię 0,5 ha. Nowsze pomiary z lat 1961-67 wykazują, że jezioro to ma 0,69 ha i głębokość około 4,2 m. Woda jest mało przezroczysta (2,5 m).

W latach międzywojennych i wojennych należał do najaktywniejszych słowackich działaczy turystycznych, działał głównie w Tatrach i Słowackim Raju. W latach 1922-1928 był prezesem oddziału KČST w Nowej Wsi Spiskiej, a w latach 1928-1934 piastował stanowisko przewodniczącego Słowackiej Komisji KČST. W tymże okresie aktywnie współpracował z Polskim Towarzystwem Tatrzańskim i uczestniczył w szeregu konferencji polsko-czechosłowackich dotyczących tatrzańskiej i podtatrzańskiej turystyki. Od 1938 roku był członkiem KSTL, a w latach 1945-1949 jego prezesem.

Nowy Smokowiec (słow. Nový Smokovec, niem. Neuschmecks, węg. Újtátátrafüred) – osiedle u południowych podnóży Tatr Wysokich na Słowacji, położone przy Drodze Wolności między Starym Smokowcem a Tatrzańskimi Zrębami. Administracyjnie należy do części katastralnej Stary Smokowiec miasta Wysokie Tatry.

Klub Słowackich Turystów i Narciarzy (słow. Klub slovenských turistov a lyžiarov, KSTL) – słowacka organizacja turystyczna działająca w okresie wojennej Pierwszej Republiki Słowackiej oraz w pierwszych latach po II wojnie światowej.

Nedobrý zajmował się aktywnie ratownictwem górskim. Działał w sferze organizacyjnej, ale również jako czynny ratownik.

Działalność podczas II wojny światowej

W czasie trwania II wojny światowej czynnie pomagał Polakom przedostać się przez Tatry i Słowację na Węgry. Podczas Słowackiego Powstania Narodowego i po jego upadku współpracował z oddziałami partyzanckimi działającymi na terenie Tatr. Po zakończeniu wojny pomagał utworzyć organizację komunistyczną w Szczyrbskim Jeziorze i został jej pierwszym przewodniczącym.

Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej.

Słowackie Towarzystwo Wspinaczkowe JAMES (słow. Slovenský horolezecký spolok JAMES) – słowacka organizacja zajmująca się popularycją turystyki górskiej oraz taternictwa, członek-założyciel Międzynarodowej Federacji Związków Alpinistycznych.

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.