Gustaw Billewicz - Polski Serwis Naukowy

Gustaw Billewicz ps. "Sosna" (25 sierpnia 1907 Summa, gubernia archangielska, zm. 11 września 1944 Warszawa) – major artylerii Wojska Polskiego.

Życiorys

Urodził się w miejscowości Summa w guberni archangielskiej, jako syn leśniczego Jana Billewicza i Cecylii zd. Dąbrowskiej. Po śmierci ojca wychowywany był przez matkę, która była spokrewniona z rodziną Józefa Piłsudskiego.

Po zakończeniu I wojny światowej wrócił wraz z matką do Polski i zamieszkał w Warszawie. Uczęszczał do Gimnazjum Władysława Giżyckiego, gdzie ukończył czwartą klasę i od września 1922 roku wstąpił do Korpusu Kadetów nr 2 w Chełmnie. W 1927 roku otrzymał świadectwo dojrzałości i wstąpił do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu, którą kończy w lipcu 1929 roku. Następnie dowodził plutonem w 18 Pułku Artylerii Polowej. W październiku 1934 roku przeniesiony do 16 Pułku Artylerii Lekkiej, gdzie od lutego 1935 roku pełnił obowiązki dowódcy baterii, a od 1936 roku był dowódcą baterii.

Andrzej Krzysztof Kunert (ur. 12 października 1952 w Warszawie) – polski historyk, od 2010 sekretarz generalny Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej, pełniąc funkcję adiutanta dowódcy 16 Pułku Artylerii Lekkiej, wchodzącego w skład 16 Dywizji Piechoty. Po walkach nad Bzurą przedostał się przez Puszczę Kampinoską do Modlina, gdzie od 21 września 1939 roku był adiutantem dowódcy I dywizjonu 16 Pułku Artylerii Lekkiej. Uczestniczył m.in. w obronie twierdzy Modlin. Po kapitulacji Modlina dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w obozie Soldau (KL) w Działdowie.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

Obóz koncentracyjny w Działdowie (niem. Soldau) – niemiecki obóz koncentracyjny istniejący w różnych formach podczas okupacji hitlerowskiej w Działdowie w l. 1939-1945. Przez obóz w Działdowie przeszło ok. 30 000 osób, a około 15 000 znalazło tu śmierć.

Po zwolnieniu z niewoli w październiku 1939 roku wrócił do Warszawy i pod koniec tego roku wszedł w skład tzw. sztabu dywersji Dowództwa Głównego SZP. Następnie przechodzi do Polskiej Organizacji Zbrojnej (POZ). W 1941 roku wyjechał na Wileńszczyznę, skąd wrócił w grudniu 1941 roku do Warszawy, dalej działając w POZ. W sierpniu 1942 roku po scaleniu POZ a Armią Krajową będąc dowódcą XI Zgrupowania w 4 Rejonie Obwodu Śródmieście WSOP Okręgu Warszawa AK. Pełnił tę funkcję do momentu wybuchu powstania warszawskiego.

Wojskowa Służba Ochrony Powstania powstała na mocy rozkazu gen. Stefana Roweckiego z 15 lipca 1941 (według innej wersji 29 września 1941), początkowo pod nazwą "Służba Ochrony Powstania", (od 1943 Wojskowa Służba Ochrony Powstania) jako specjalna struktura wojskowa, "II rzutu" przeznaczona w trakcie akcji powstańczej do służby ochronno-wartowniczej i garnizonowej. Początkowo podlegała Oddziałowi I (Organizacyjnemu) Komendy Głównej Armii Krajowej, zaś od 1943 Oddziałowi IV Kwatermistrzowskiemu Komendy Głównej AK. W trakcie powstania warszawskiego część oddziałów WSOP pełniła funkcje oddziałów liniowych uczestnicząc w walkach.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Po wybuchu powstania warszawskiego dowodził batalionu Chrobry I (powstałym na bazie WSOP) walczył na terenie Starego Miasta i za zasługi w trakcie walk mianowano go 13 sierpnia 1944 roku majorem. W tym samym dniu został mianowany dowódcą Zgrupowania "Kuba – Sosna". W dniu 7 września przeszedł kanałami do Śródmieścia i zostaje dowódcą odcinka wschodniego w Obwodzie Śródmieście-Południe (obsadzony przez Zgrupowanie ”Kuba – Sosna”).

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Bitwa pod Kockiem – bitwa kampanii wrześniowej, stoczona od 2 do 6 października 1939 pomiędzy oddziałami polskiej Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" gen. Kleeberga a niemieckimi oddziałami XIV Korpusu Zmotoryzowanego gen. von Wietersheima. Taktycznie bitwa była zwycięska dla Polaków, jednak strategicznie wygrali Niemcy. Była to ostatnia bitwa kampanii wrześniowej stoczona przez regularne wojsko.

Został ciężko ranny podczas powstania warszawskiego, 9 września w Śródmieściu na ul. Chmielnej. Wkrótce – 11 września umarł w szpitalu przy ul. Mokotowskiej 55.

Dwaj jego bracia polegli jako żołnierze. Pierwszy brat poległ w 1918, drugi - ppor. Witold Billewicz poległ w Bitwie pod Kockiem w 1939.

Odznaczenia

Order Virtuti Militari V kl. (18 sierpnia 1944).

Krzyż Walecznych (dwukrotnie - 1939, 1944)

Przypisy

Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1985, s. 369. ISBN 83-11-07109-8.
Order został zweryfikowany pozytywnie uchwałą Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari z dnia 13 października 2011 Potwierdzono nadanie Virtuti Militari 104 powstańcom. Informacja [w: prezydent.pl] (pol.). [dostęp 23 stycznia 2012].

Bibliografia

Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944. T. 2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 34. ISBN 83-2110873-3.

Linki zewnętrzne

Gustaw Billewicz - Powstańcze biogramy Muzeum Powstania Warszawskiego