Gwardia Cesarska - Polski Serwis Naukowy

Pożegnanie Napoleona z Gwardią Cesarską w Fontainebleau, 1814

Joachim Murat, dowódca Gwardii Konsularnej 1800-1804

Sprzączka od pasa oficera Gwardii Cesarskiej
(orzeł był symbolem I Cesarstwa Francuskiego)

Gen. Pierre Cambronne, któremu przypisuje się słynne już słowa spod Waterloo

Grenadier Gwardii Cesarskiej pod Pruską Iławą, luty 1807

Szarża pułku grenadierów konnych Gwardii, mal. F. Schommer

Szwoleżer Gwardii Cesarskiej w mundurze letnim pod Somosierrą

Mamelucki jeździec, rysunek z 1810.

Szaser Gwardii Cesarskiej

Kirasjer Gwardii Cesarskiej

Gwardia Cesarska (fr. Garde impériale) – francuskie elitarne jednostki wojskowe okresu I Cesarstwa Francuskiego, utworzone z najlepszych żołnierzy, mające strzec osoby cesarza, a równocześnie stanowiące rezerwę strategiczną Wielkiej Armii.

Wielka Armia (fr. Grande Armée) – nazwa nadawana kolejnym armiom, tworzonym przez I Cesarstwo Francuskie w latach 1805-1808 i 1811-1814; potocznie nazwa armii Napoleona, utworzonej w celu podboju Rosji w 1812.
Joachim Murat (ur. 25 marca 1767 w Labastide-Fortunière (ob. Labastide-Murat), Francja, zm. 13 października 1815 w Pizzo, Włochy) – marszałek Francji, książę Bergu, król Neapolu 1808-1815. Syn oberżysty. Do wojska wstąpił w 1787, służył w czasie rewolucji francuskiej. Zasłużył się Napoleonowi w Paryżu w 1795, gdzie pomógł mu stłumić bunt rojalistów. Był jego adiutantem od 1796 i służył pod nim we Włoszech i w Egipcie. W 1799 został generałem dywizji. Wróciwszy z Napoleonem do Francji, poparł go w zamachu 9 listopada 1799.

Geneza powstania

Wywodziła się z pozostałości dawnej Gwardii Królewskiej, które przetrwały jako Gwardia Zgromadzenia Narodowego (następnie Konwentu Narodowego i Ciała Ustawodawczego) oraz Gwardia Dyrektoriatu. Wkrótce po zamachu stanu 18 Brumaire'a Bonaparte dekretem z 3 stycznia 1800 połączył te formacje i utworzył z nich 2 bataliony grenadierów pieszych, kompanię strzelców pieszych, 2 szwadrony grenadierów konnych, kompanię strzelców konnych (szaserów) i kompanię artylerii konnej. Ta Gwardia Konsularna liczyła 2089 ludzi a dowodził nią Joachim Murat.

Saint-Cloud – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Hauts-de-Seine. Mieści się na zachodnich przedmieściach Paryża, niecałe 10 kilometrów od centrum.
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

14 listopada 1801 Bonaparte dokonał pierwszej reorganizacji Gwardii. Przydzielił do niej czterech generałów, mających dowodzić poszczególnymi rodzajami broni, co zapowiadało dalszy wzrost liczby gwardzistów. Louis Nicolas Davout objął dowództwo nad piechotą, Jean-Baptiste Bessières nad kawalerią, Nicolas Marie Songis nad artylerią. Nie obsadzono wówczas stanowiska dowódcy wojsk inżynieryjnych. Tego samego dnia powstały "korpusy" grenadierów pieszych i strzelców pieszych, złożone z 2 batalionów. Jean Rapp zaczął tworzyć szwadron mameluków. Anne Jean Marie René Savary zajął się natomiast formowaniem legionu żandarmerii wyborowej.

Anne-Jean-Marie-Rene Savary (ur. 26 kwietnia 1774 w Marcq, zm. 2 czerwca 1833 w Paryżu) – francuski generał, książę Rovigo, minister policji Francji w latach 1810-1814, jeden z najbardziej zaufanych ludzi Napoleona Bonaparte.
Mamelucy (arab. mamlūk – niewolnik) – nie wyznający pierwotnie islamu (na ogół pogańscy, niekiedy chrześcijańscy) i pochodzący spoza świata islamu niewolnicy, którzy kupowani byli przez muzułmańskich władców, sprowadzani na ziemie islamu, nawracani na islam i szkoleni w walce, w celu uformowania z nich doborowych oddziałów wojskowych. Niekiedy, zwłaszcza na początku istnienia instytucji w kalifacie Abbasydów, ale i w sułtanacie mameluków, mamelukami zostawali również jeńcy wojenni.

Najstarszych żołnierzy Gwardii, nieraz rannych i niezdolnych do czynnej służby, zebrano 12 lipca 1802 w kompanię weteranów, która od tego czasu pełniła służbę w pałacu Saint-Cloud. W ramach przygotowań do wojny z Anglią 17 września 1803 Bonaparte utworzył batalion marynarzy Gwardii, podzielony na 5 "załóg". 21 stycznia 1804 powstały 2 bataliony welitów, przydzielone do grenadierów pieszych i do strzelców pieszych.
Zgromadzenie Narodowe we Francji (fr. Assemblée nationale) – we Francji, stanowi obecnie izbę niższą Parlamentu Francji, i wybierane jest na 5 lat w dwóch turach wyborów powszechnych, bezpośrednich i większościowych. Drugą izbą jest Senat, wybierany przez kolegium elektorów.
Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier (ur. 13 lutego 1768 w Le Cateau-Cambrésis, zm. 28 lipca 1835 w Paryżu) – książę Treviso, generał francuski, marszałek Francji za Napoleona I.

Lata 1804-1811

10 maja 1804 Gwardię Konsularną przemianowano na Cesarską. Dowódcą całości Gwardii był sam cesarz. Nigdy w czasie istnienia I Cesarstwa nie mianował do tej funkcji namiestnika. Wyznaczył jednak czterech pułkowników-generałów jako dowódców poszczególnych formacji:
Louis Nicolas Davout dowódca grenadierów Gwardii,

Nicolas Jean de Dieu Soult dowódca strzelców pieszych Gwardii,

Jean-Baptiste Bessières dowódca kawalerii Gwardii

Édouard Mortier dowódca artylerii i marynarzy Gwardii.

Stan liczebny formacji wynosił w tym czasie 11 350 ludzi. Dwa lata później, podczas kolejnej reorganizacji, utworzono pułk dragonów cesarzowej oraz pułk fizylierów Gwardii, a także żandarmerię ordynansową. Kilka miesięcy później sformowany został 1 Pułk Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej.
1 Pułk Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej, właściwie 1 Pułk Lekkokonny (Polski) Gwardii Cesarskiej, (fr. 1er régiment de chevau-légers lanciers polonais de la Garde impériale), oddział polskich szwoleżerów z epoki napoleońskiej pod dowództwem Wincentego Krasińskiego istniejący w latach 1807-1815.
Nicolas Jean de Dieu Soult, książę Dalmacji (ur. 29 marca 1769 w Saint-Amans-Soult, Francja - zm. 26 listopada 1851 w Saint-Amans-Soult, Francja, marszałek napoleoński, najwyższy marszałek Francji, polityk francuski.

W 1809 nastąpił rozdział na Starą i Młodą Gwardię:
Stara Gwardia składała się z istniejących już pułków, uformowanych z żołnierzy mających 10 lat służby, dla których przynależność do Gwardii była nagrodą za czyny bojowe. Były to regimenty grenadierów pieszych i konnych, strzelców pieszych i konnych, dragonów, szwadron mameluków, polskich szwoleżerów, żandarmeria wyborowa oraz artyleria Gwardii.

Młoda Gwardia, znacznie liczniejsza, miała być natomiast korpusem bojowym, używanym na polu walki. Zaliczono do niej fizylierów-grenadierów i fizylierów-strzelców pieszych, a także zupełnie nowe formacje tyralierów-grenadierów pieszych i tyralierów-strzelców pieszych.

W następnych trzech latach nastąpiła dalsza rozbudowa Gwardii (przede wszystkim Młodej). Powstały: batalion marynarzy (odtworzony po kapitulacji poprzedniego batalionu pod Baylen), 6 pułków tyralierów i 6 pułków woltyżerów, batalion pociągu zaprzęgów. W związku z likwidacją Królestwa Holandii w 1810 do Gwardii włączono pewne jednostki gwardii holenderskiej. Pułk grenadierów pieszych otrzymał numer 2, pułk huzarów stał się zaś 2 pułkiem szwoleżerów-lansjerów. Do Gwardii włączono również cztery pułki piechoty Legii Nadwiślańskiej.
Szaserzy (fr. chasseurs à cheval lub chasseurs à pied; od chasseur – strzelec, myśliwy, à cheval – konny, à pied – pieszy) – typ najpierw: piechoty, potem również lekkiej kawalerii, istniejący w armii francuskiej od czasów wojny o sukcesję austriacką.
Fontainebleau z łac. Fons Bleaudi "źródło" Blaudiusa (fr. fontaine "źródło") – miasto i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Sekwana i Marna, 60 km na południowy wschód od Paryża.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)