|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Piknik Matematyczny w Michałowie pod Białymstokiem zainauguruje 1 czerwca Podlaskie Dni Matematyki. Organizatorami całotygodniowej imprezy są: Oddział Białostocki Polskiego Towarzystwa Matematycznego oraz Wydział Informatyki Politechniki Białostockiej... Wystawa "Potęga i upadek. Zamki Państwa Krzyżackiego" zostanie otwarta w piątek w Muzeum im. ks. Władysława Łęgi w Grudziądzu (woj. kujawsko-pomorskie). Na ekspozycję złożą się fotografie oraz obrazy przedstawiające warownie. Ideą wy... Bp Bruno Platter, Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego przyjedzie 15 lipca na Pola Grunwaldzkie, na uroczystości 600-lecia jubileuszu wielkiej bitwy. Wówczas na polach pod Stębarkiem odbędą się uroczystości organizowane przez Kancelarię Prezydenta RP. Bp Bruno Platter... W piątek w Polsce rusza spis powszechny. Oprócz bezpośrednich wywiadów przeprowadzanych w domach i mieszkaniach Polaków przez rachmistrzów, po raz pierwszy spis prowadzony będzie także przez internet. Potrwa do 30 czerwca.31 marca ... Rozpoczynający się 1 kwietnia spis powszechny odbędzie się po raz pierwszy także przez internet. Jak powiedział PAP dyrektor Centralnego Biura Spisowego GUS Janusz Dygaszewicz, dzięki wykorzystaniu nowych technologii koszt spisu będzie niższy, wyniesie p...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Gwary podlaskie - ukraińskie Czy wiesz że...? Według danych zebranych w spisie powszechnym z 2002 r. w Polsce żyje ok. 50 tysięcy Białorusinów, w większości zamieszkujących tereny województwa podlaskiego (najwięcej w Białymstoku: 7,5 tys.). Wynik ten jest kwestionowany przez działaczy stowarzyszeń tej mniejszości, różni się także znacznie od wcześniejszych szacunków. Piotr Eberhardt szacował w 1992 roku liczebność polskich Białorusinów na 215 tysięcy osób, według szacunków Marka Hołuszki Polskę zamieszkiwało 200-230 tysięcy osób należących do białoruskiej mniejszości narodowej. Weryfikacja danych spisowych przeprowadzona przez Mariusza Kowalskiego przy użyciu wyników białoruskiego komitetu wyborczego z wyborów samorządowych w 2002 szacuje liczbę Białorusinów w Polsce na ok. 60 tys.. Używanie języka białoruskiego w kontaktach domowych zadeklarowało w trakcie spisu 40,6 tys. osób. Języki wschodniosłowiańskie – jedna z trzech grup języków słowiańskich (obok zachodnio- i południowosłowiańskich). Posługuje się nimi ok. 202 mln ludzi w Europie Wschodniej i Azji Północnej i Środkowej. Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania. Ukraińskie gwary podlaskie, język chachłacki lub język podlaski (prosty, tutejszy) – określenie różnych gwar wschodniosłowiańskich, używanych obecnie głównie przez ludność prawosławną zamieszkującą obszar Podlasia, zaliczanych najczęściej do dialektów języka ukraińskiego (dialektu zachodniopoleskiego północnej grupy dialektów (poleskich)), różniących się jednak od niego wieloma cechami fonetycznymi i morfologicznymi i zawierających zazwyczaj liczne wpływy sąsiednich języków: polskiego, rosyjskiego, białoruskiego. Gwarami „chachłackimi” posługuje się reliktowo prawosławna (na północ od Bugu) i rzymskokatolicka (na południe od Bugu) ludność środkowego i południowego Podlasia (wokół Siemiatycz, Bielska Podlaskiego i Białej Podlaskiej). Biała Podlaska – miasto na prawach powiatu na wschodzie Polski, w województwie lubelskim, siedziba ziemskiego powiatu bialskiego i gminy Biała Podlaska.
Trasianka (blr. трасянка) – specyficzna mieszanina języka rosyjskiego i białoruskiego, a dokładniej – kontaminacji białoruskiej fonetyki i rosyjskiego słownictwa, a czasem także składni. Trasianka jest używana powszechnie na Białorusi, także przez prezydenta Aleksandra Łukaszenkę. Wśród językoznawców dominuje pogląd, iż pod pojęciem „języka chachłackiego” rozumieć należy gwary północnoukraińskie rozpowszechnione niegdyś na terytorium od rzeki Narew na północy aż do linii przebiegającej nieco na południe od Włodawy i Parczewa, gdzie gwary chachłackie przechodziły w gwary chełmskie i wołyńskie. Obecnie jednak większość użytkowników języka chachłackiego mieszka na północ od rzeki Bug, bardzo rzadko identyfikując się z narodowością ukraińską. Ponadto system fonetyczno-morfologiczny języka chachłackiego odróżnia go znacznie zarówno od języka ukraińskiego, jak i białoruskiego. Ze względu na długotrwały wpływ języka polskiego i polskiej kultury dialekt podlaski jest nasączony zapożyczeniami z języka polskiego w dużo większym stopniu niż literacka wersja języka ukraińskiego, która jest oparta na dialektach naddnieprzańskich. Siemiatycze biał. Сямятычы - miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, położone na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, nad rzeką Kamionką (prawy dopływ Bugu). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego.
Powiat bielski - powiat w Polsce (województwo podlaskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Bielsk Podlaski. Czas sformowania się charakterystycznych cech języka chachłackiego przypada prawdopodobnie na XIV wiek. Na ukształtowanie się jego specyficznego systemu fonetyczno-morfologicznego (m.in. takich cech charakterystycznych jak dyftongi w sylabach akcentowanych, depalatalizacja spółgłosek zębowych i wargowych przed samogłoską „e”, ukanie i in.) miało wpływ peryferyjne położenie na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim oraz przenikanie elementów ukraińskich gwar południowo-zachodnich na północ. Włodawa to miasto i gmina w północno-wschodniej części województwa lubelskiego, w środkowo-wschodniej Polsce, w powiecie włodawskim; położone na obszarze Garbu Włodawskiego, nad Włodawką i Bugiem przy granicy z Białorusią. Włodawa leży na Południowym Podlasiu, Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim i Polesiu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego. Według danych z 4 grudnia 2009 2 miasto miało 13 918 mieszkańców (Urząd miasta).
Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie wschodniej, głównie na Ukrainie (także w krajach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Badacz dialektów wsi w byłym powiecie radzyńskim S. Żelechowski już w 1884 roku wskazywał na upowszechnienie się wśród ludności terminu „język chachłacki” na określenie swej mowy. Sugerował on, iż nazwę tę przynieśli miejscowi chłopcy z armii carskiej, gdyż na podstawie używanego języka uznano ich tam za „chachłów” (termin będący pejoratywnym określeniem Ukraińców). Nazwa „język chachłacki” jest popularna do dzisiaj wśród jego użytkowników i używana częściej niż jakiekolwiek inne określenia na miejscowe dialekty (niekiedy i przez instytucje społeczno-kulturalne), nie niosąc obecnie z sobą pejoratywnych konotacji. Bielsk Podlaski (białorus. Бельск Падляскі, Bielsk Padlaski) (ukr. Більськ Підляський, Bilśk Pidlaśkyj, gwarowe Біэльськ, Biêlśk) – miasto i gmina w województwie podlaskim, siedziba powiatu bielskiego.
Podlasie Południowe, zwane Podlasiem, rzadziej Podlasiem Lubelskim – powstały w XIX wieku region administracyjny położony w środkowowschodniej części Polski, między Wisłą, dolnym Wieprzem i Tyśmienicą a środkowym i dolnym Bugiem, jednoczący ziemie zróżnicowane etnograficznie i historycznie. Jego głównym miastem są Siedlce. Obecnie czynną znajomość „chachłackiego” posiadają głównie osoby starsze (dotyczy to zwłaszcza części południowej regionu). Osoby posiadające czynną znajomość tego języka zamieszkują dzisiaj zawarty obszar obejmujący wschodnią część powiatu bielskiego, zachodnią część powiatu hajnowskiego oraz wschodnią część powiatu siemiatyckiego i jeśli posiadają inną, niż polska świadomość narodową, określają się zazwyczaj jako Białorusini. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku wskazują, iż ludność zamieszkała na terytorium gwar chachłackich stanowi około 75% liczebności obecnej białoruskiej mniejszości narodowej. Gwara, gwara ludowa, gwara terytorialna - terytorialna odmiana języka, mowa ludności (zwłaszcza wiejskiej) na określonym terytorium, wyodrębniona z języka ogólnego i gwar sąsiadujących poprzez odrębności fonetyczne i leksykalne. Podrzędna w stosunku do dialektu. Czasem wyodrębnia się również podrzędne w stosunku do dialektu zespoły gwarowe. Granice gwar, podobnie jak granice dialektów, wyodrębniane są w badaniach językoznawczych poprzez zestawianie językowych cech dystynktywnych (cech odróżniających) na określonych terytoriach i niejednokrotnie mają charakter umowny.
Dialekt (gr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp. Każdy posiada pewną liczbę wyrazów nie znanych innym odmianom, różnice leksykalnie mogą wynikać z odmiennych warunków przyrodniczych i kulturowych. Teksty w języku chachłackim ukazują się sporadycznie w takich pismach mniejszości narodowych jak Nad Buhom i Narwoju oraz Czasopis. W języku tym pisali niektóre swoje utwory m.in. Mikołaj Janczuk, Stepan Sydoruk, Jan Kiryziuk, Jerzy Hawryluk, Eugenia Żabińska. Nurt postulujący skodyfikowanie gwar chachłackich jako odrębnego języka podlaskiego reprezentuje białoruski dziennikarz Jan Maksymiuk. Powiat siemiatycki – powiat w Polsce (województwo podlaskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Siemiatycze. Powiat położony jest na południu województwa podlaskiego. Graniczy z Białorusią, podlaskimi powiatami hajnowskim, bielskim i wysokomazowieckim, lubelskim powiatem bialskim, mazowieckimi powiatami łosickim, siedleckim i sokołowskim. Południową granicę powiatu, z województwami lubelskim i mazowieckim wyznacza rzeka Bug.
Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2002 został wprowadzony ustawą. Spis ludności i mieszkań był przeprowadzony na terenie całego kraju w dniach od 21 maja do 8 czerwca 2002 roku razem z powszechnym spisem rolnym według stanu na 20 maja 2002 godz. 24:00. Gwary podlaskie języka ukraińskiego określane są niekiedy mianem „języka podlaskiego”, „dialektu podlasko-ruskiego”, potocznie także „języka chachłackiego”. Zobacz teżPrzypisy
Linki zewnętrzneJęzyk ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
Dyftong, dwugłoska (gr. δίφθογγος diphthongos – "dwubrzmiący") – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.
Czy wiesz że...? beta Czasopis (blr. Часопіс) - wychodzący od 1990 roku białoruski miesięcznik społeczno-kulturalny, wydawany w Białymstoku w jęz. polskim i białoruskim przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich. Redaktorem naczelnym jest Jerzy Chmielewski. Pismo dofinansowywane jest przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej.
Nad Buhom i Narwoju, ukr. Над Бугом і Нарвою - ukraiński dwumiesięcznik, czasopismo społeczno-kulturalne Podlasia, wydawane przez Związek Ukraińców Podlasia od 1991 (w internecie od 1999).
Ukraińcy – mniejszość narodowa, występująca najliczniej w Polsce, w rozproszeniu na terenach tzw. Ziem Odzyskanych oraz głównie w województwie podkarpackim i podlaskim.
Męczennicy z Pratulina, Męczennicy podlascy, Męczennicy pratulińscy, Męczennicy uniccy – 13 unitów zamordowanych w Pratulinie, błogosławieni Kościoła katolickiego.
Powiat hajnowski - powiat w Polsce (południowo-wschodnia część województwa podlaskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Hajnówka.
Chachał, Chachoł, Chochoł, Chachły, Chacheł, Chachłaczka – nacechowane pejoratywnie określenie osób posługujących się językiem ukraińskim, używana przez Rosjan i inne narody byłego Związku Radzieckiego a także rosyjskojęzycznych mieszkańców Ukrainy.
Jurij Hawryluk (ukr. Ю́рій Гаврилю́к, ur. 2 września 1964 w Bielsku Podlaskim) – ukraiński poeta, historyk i publicysta, działacz ukraińskiej mniejszości narodowej w Polsce, redaktor naczelny ukraińskiego pisma Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (od 2002 r.) oraz Związku Ukraińców Podlasia. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
