Gwiazda Marszałkowska - Polski Serwis Naukowy

Gwiazda Marszałkowska (Wielka)

Gwiazda Marszałkowska (Mała)

Gwiazda Marszałkowska (ros. Mapшaльcкaя звeздa) – odznaka nadawana w dawnym ZSRR i obecnie w Federacji Rosyjskiej jako atrybut godności marszałka wojsk lub admirała, odpowiednik laski marszałkowskiej lub buławy w armiach innych państw.

Odznaka - graficzny symbol lub znak symbolizujący przynależność do jakiejś grupy, posiadanie specjalnej umiejętności lub specjalnego wyróżnienia (jako odznaczenie). Występuje w formie metalowego znaczka, wstążki, naszywki, medalu bądź innych.

Gwiazda pięcioramienna (☆) jest często spotykanym ideogramem. Gdy jest narysowana za pomocą odcinków równej długości a kąt między ramionami w każdym z jej szczytów wynosi 36°, określana jest jako "złota gwiazda pięcioramienna". Gdy połączymy liniami prowadzonymi wewnątrz gwiazdy jej ramiona, otrzymamy pentagram - symbol o odniesieniach mistycznych i magicznych.

Historia i insygnium

Odznaka została ustanowiona 2 września 1940 przez Radę Najwyższą ZSRR, jednocześnie z mianowaniem przez Stalina paru nowych marszałków (Stalin poszedł tu za przykładem swego ówczesnego sojusznika, Hitlera, który w roku zwycięstwa nad Francją szczodrze rozdawał godności feldmarszałków i laski marszałkowskie swoim generałom - zob. lista feldmarszałków niemieckich III Rzeszy). W dawnym Imperium Rosyjskim, zgodnie z tradycją rosyjską, nie używano lasek marszałkowskich, a więc w ZSRR stworzono coś zupełnie nowego w formie gwiazdy.

Generał armii - w wielu armiach świata najwyższy stopień generalski. Do 1945 roku najwyższym w Polsce stopniem generalskim był generał broni, nad generałem broni stał jeszcze stopień marszałka. Po II wojnie światowej, w armii polskiej na wzór radziecki wprowadzono czwarty stopień generalski, szczególnie, że zgodnie z tradycją wojskową stopień marszałkowski przysługuje tylko za zasługi wojenne i nie można go otrzymać za służbę pokojową. W okresie PRL-u w Polsce zamiast stopnia generała był generał armii (formalnie ten stopień istniał również w III RP, jednakże nie został nigdy przyznany). W USA istniały dwa stopnie tłumaczone jako "generał armii": General of Army (jednej - pięciogwiazdkowy) oraz General of the Armies (wielu - sześciogwiazdkowy). Obecnie w wielu krajach ten stopień występuje jako najwyższy po marszałku lub po prostu jako najwyższy stopień.

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w Polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Odznaka przysługiwała od 1940 sowieckim marszałkom i od 1955 również admirałom floty. Istniały dwie odmiany: Wielka i Mała Gwiazda.

Insygnium odznaki (Wielka Gwiazda) to wykonana ze szczerego złota gwiazda pięcioramienna o średnicy 44,5 mm, w której środku umieszczona jest na awersie jeszcze jedna gwiazda tego samego modelu, wykonana w platynie, z brylantem 3,06-karatowym w środku, pokryta 25 brylantami, razem 1,25 karatów. Między wszystkimi promieniami gwiazdy umieszczone były większe brylanty, o wielkości 3,06 karatów. Rewers gwiazdy był gładki.

Kreml moskiewski (ros. Московский Кремль) − gród warowny na wzgórzu, na lewym brzegu rzeki Moskwy. Jego ogólna powierzchnia wynosi 28 hektarów. Jest to warownia z zabudowaniami książęcymi, cerkwiami i budynkami administracyjnymi.

Karat – jednostka masy używana w jubilerstwie do określania wielkości kamieni i pereł. Także jednostka czystości złota (zawartości złota w stopie).

Przysługująca m.in. generałom armii i zwykłym admirałom nieco skromniejsza Mała Gwiazda miała średnicę 42 mm. Ogólnym wyglądem przypominała Wielką Gwiazdę. Brylant w środku platynowej gwiazdy miał 2,04 karatów, 25 małych brylantów okalających go, o wielkości 0,91 karatów. Mała Gwiazda nie miała brylantów między promieniami awersu. Rewers był gładki.

Platyna (Pt, łac. platinum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym, metal szlachetny. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa platina, zdrobnienia słowa oznaczającego srebro. Pierwiastek ten był znany w Ameryce jeszcze w czasach prekolumbijskich. Do Europy został sprowadzony w 1750 roku przez Hiszpanów, którzy sądzili, że jest to tylko odmiana srebra. Platyna posiada 36 izotopów z zakresu mas 172-201. W naturalnym składzie izotopowym występują izotopy 190, 192, 194, 195, 196 i 198, z których 194, 195, 196 i 198 są trwałe i stanowią główną część składu.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Obie gwiazdy były noszone na szyi i zakładane tylko do paradnego munduru. Od 1940 do końca istnienia państwa sowieckiego wykonano ok. 200 gwiazd wielkich i 370 małych. Ze względu na drogocenne materiały, po śmierci odznaczonego gwiazdy podlegały zwrotowi do Skarbca Państwowego na Kremlu.

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Źródła

Artykuł w rosyjskiej wikipedii opracowany na podstawie Маршальская Звезда