Gwiazdozbiór Jednorożca - Polski Serwis Naukowy

Jednorożec (łac. Monoceros, dop. Monocerotis, skrót Mon) – słabo widoczna konstelacja nieba południowego. Znajduje się bardzo blisko równika niebieskiego i dzięki temu może być obserwowana na szerokości geograficznej Polski w miesiącach zimowych. Ten stosunkowo nowy gwiazdozbiór, wprowadzony na niebo dopiero w XVII stuleciu, składa się ze słabych gwiazd. Znajdziemy go w Drodze Mlecznej między Syriuszem a Procjonem. Znajduje się w nim kilka otwartych gromad gwiazd. Takie nieregularne skupienia nazywamy także gromadami galaktycznymi, ponieważ występują w pasie Drogi Mlecznej. Liczą one od kilkudziesięciu do tysiąca gwiazd, a ich wiek wynosi najczęściej kilka milionów lat.

Miesiąc – jednostka czasu. Pierwotnie miesiąc wywodził się z cyklu księżycowego, tj. 29 i pół dnia jakie Księżyc potrzebuje na przejście wszystkich swych faz czyli miesiąc synodyczny. Geneza ta odbiła się także w dawnej polskiej nazwie, która była synonimem słowa Księżyc (księżyc dosłownie syn księcia, tj. Słońca).

Okres orbitalny – czas, jaki jest potrzebny ciału (znajdującemu się na orbicie wokół innego ciała) na pokonanie drogi wzdłuż orbity i powrót do tego samego miejsca. Na przykład, dla Ziemi okres orbitalny wynosi rok. Okresy obiegu planet wokół Słońca można wyliczyć z trzeciego prawa Keplera.

Interesującym obiektem w jednorożcu jest mgławica w kształcie róży, zwana Rosettą (Róża). Tworzy ją olbrzymia kula gazowa o średnicy pięćdziesięciu lat świetlnych, oddalona od nas o trzy tysiące lat świetlnych. Jej promieniowanie pochodzi od gorącej gwiazdy znajdującej się we wnętrzu mgławicy.

Gwiazdozbiór (konstelacja) to grupa gwiazd zajmujących określony obszar sfery niebieskiej. Z czasem gwiazdy te połączono w symboliczne kształty i nadano im nazwę pochodzącą z mitologii (np. gwiazdozbiór Centaura, Cefeusza itp). Gwiazdy tworzące gwiazdozbiór nie są ze sobą zazwyczaj fizycznie związane, a ich bliskie położenie na niebie jest wywołane geometrycznym efektem rzutowania ich położeń na sferę niebieską.

COROT-7 b – planeta pozasłoneczna typu superziemia odkryta w 2009, położona w gwiazdozbiorze Jednorożca i odległa o ok. 490 lat świetlnych od Ziemi. Obiega ona pomarańczową gwiazdę COROT-7, młodszą i nieco chłodniejszą od naszego Słońca. Jest to pierwsza tego typu planeta odkryta metodą obserwacji tranzytu.

W lutym 2009 roku satelita CoRoT odkrył planetę o parametrach fizycznych zbliżonych do Ziemi. Poza bardzo krótkim okresem obiegu gwiazdy wynoszącym zaledwie 20,4 godziny masa planety – niecałe pięć razy większa od Ziemi, i średnica – mniej niż dwa razy większa od ziemskiej, czynią z planety COROT-7 b – przynajmniej na razie (2009 i 2010 rok) obiekt najbardziej podobny do Ziemi (choć część naukowców sądzi, że jest to jądro gazowego olbrzyma podobnego do Saturna, którego zewnętrzna, gazowa atmosfera została zerodowana przez wiatr gwiazdy).

COROT (ang. Convection Rotation and planetary Transits) – wspólna misja Europejskiej Agencji Kosmicznej i francuskiej agencji kosmicznej CNES. Jej głównym celem jest poszukiwanie planet pozasłonecznych znacznie większych od Ziemi, choć już nie gazowych gigantów, znajdujących się w małych odległościach od gwiazdy. Dodatkowo astrosejsmolodzy użyją instrumentu do obserwowania oscylacji gwiazd o charakterze akustycznym.

Zima – jedna z czterech pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się najniższymi temperaturami powietrza w skali roku, umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego, zazwyczaj zestaloną (zamarzniętą) formą opadu i osadu atmosferycznego, a większość świata roślin i zwierząt przechodzi okres uśpienia.

Zobacz też

lista gwiazd w gwiazdozbiorze Jednorożca

Przypisy

http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2010/earthlike-exoplanet.html. 06.01.2010.
CoRoT-7b to jądro gazowego olbrzyma?. 11.01.2010.

Bibliografia

Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). London: Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.

Linki zewnętrzne

The Deep Photographic Guide to the Constellations: Monoceros

http://www.dibonsmith.com/mon_con.htm

http://www.astronomical.org/constellations/mon.html

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Gwiazdozbiór Jednorożca