Ten artykuł dotyczy państwa. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Gwinea (Guinée, Republika Gwinei – République de Guinée) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, graniczące z Gwineą Bissau, Senegalem, Mali, Liberią, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Sierra Leone.

Historia

W średniowieczu obszar dzisiejszej Gwinei znajdował się w strefie wpływów Imperium Mali, a od XVI do XIX w. na tym terenie leżało muzułmańskie państwo Fulanów, zwane Futa Dżalon.

Pierwszymi europejskimi kolonizatorami na terytorium dzisiejszej Gwinei byli Portugalczycy (1460 r.). W początkach epoki nowożytnej Gwinea była jednym z największych dostawców niewolników do pracy na plantacjach Ameryki. Od II połowy XIX wieku znajdowała się pod okupacją francuską. W 1886 i w 1889 r. ustalono granice z posiadłościami brytyjskimi i portugalskimi. Od 1904 r. Gwinea wchodziła w skład Francuskiej Afryki Zachodniej.

W 1958 r., na mocy nowej konstytucji, Francja dała swoim koloniom możliwość wyboru między niepodległością albo zachowaniem obecnego statusu. Gwinea wybrała niepodległość, co nastąpiło 2 października tego samego roku.

Po uzyskaniu niepodległości władzę objął Ahmed Sekou Touré. Jego rządy charakteryzowało wprowadzenie socjalizmu (szczególnie w gospodarce), tłumienie wszelkiej opozycji i łamanie praw człowieka. W polityce zagranicznej związał się z blokiem socjalistycznym i z państwami niezaangażowanymi. 26 marca 1984 r. Touré zmarł w Stanach Zjednoczonych po operacji serca. Zastąpił go na krótko premier Louis Lansana Beavogui, lecz ten został obalony 3 kwietnia następnego roku w wyniku zamachu stanu dokonanego przez prezydenta Lansanę Conté. Conté zaczął odchodzić od socjalizmu i wypuścił wielu więźniów politycznych, jednak jego władza nadal była dyktatorska. Pierwsze wolne wybory w historii kraju odbyły się dopiero w 1993 r. Wygrał je Conté przed liderem opozycji Alphą Condé. Dwa lata później odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne, które wygrała proprezydencka Partia Jedności i Rozwoju. Opozycja jednak za każdym razem oskarżała rząd o fałszerstwa, a sam Conté był oskarżany o spowodowanie złej sytuacji gospodarczej.

Prezydent Conté zm. 22 grudnia 2008, a ogłoszono to oficjalnie dzień później. W sześć godzin po podaniu informacji o śmierci Conté do publicznej wiadomości kapitan Moussa Dadis Camara ogłosił, że władzę przejmuje armia, a on sam stanął na czele powołanej Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD) i mianował się prezydentem kraju. Przeciwnicy reżimu wojskowego, partie polityczne, związki zawodowe i organizacje społeczne, utworzyły wspólną koalicję Forum Żywych Sił Gwinei (Forum des Forces Vives de Guinée). W marcu 2009 przedstawiła ona władzom kalendarz przygotowań wyborczych, proponując organizację wyborów parlamentarnych w październiku, a prezydenckich w grudniu 2009. Camara w sierpniu 2009 wyznaczył datę wyborów prezydenckich na 31 stycznia 2010, nie wykluczając przy tym swego udziału. Opozycja uznała potencjalną kandydaturę Camary za zagrożenie dla wiarygodności wyborów i rozpoczęła planowanie w kraju demonstracji. Odbyła się ona 20 września 2009 na stadionie w Konakry i została krwawo stłumiona przez wojsko. W wyniku pacyfikacji demonstrantów zginęło co najmniej 157 osób. Konsekwencją tych wydarzeń był wzrost napięcia politycznego w kraju. W celu zażegnania kryzysu i wypracowania porozumienia władz z opozycją, misję negocjacyjną z ramienia ECOWAS podjął prezydent Burkina Faso, Blaise Compaoré. W styczniu 2010, po realnej zmianie przywództwa na szczytach władzy, strony osiągnęły kompromis i podpisały porozumienie w sprawie powrotu kraju do rządów cywilnych, utworzenia wspólnego rządu przejściowego i organizacji wyborów w ciągu sześciu miesięcy. W wyniku wyborów prezydentem państwa został Alpha Condé, który objął urząd w grudniu 2010.

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Gwinei.

Powierzchnia:

Długość granic:

Linia brzegowa: 320 km Liczba mieszkańców: 7466 tys.