Gyula Horn - Polski Serwis Naukowy

Gyula Horn (ur. 5 lipca 1932 w Budapeszcie) – węgierski polityk, minister spraw zagranicznych (1989–1990), premier w latach 1994–1998.

Życiorys

Urodził się w rodzinie działacza Komunistycznej Partii Węgier zamordowanego przez nazistów. Ukończył studia ekonomiczne w Rostowie. Podczas powstania węgierskiego był członkiem komunistycznych bojówek walczących przeciwko powstańcom. W latach 1954–1959 pracował w ministerstwie finansów, następnie zaś w węgierskich ambasadach w Jugosławii i Bułgarii. Od 1969 zatrudniony w Wydziale Spraw Zagranicznych Komitetu Centralmnego Węgierskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej, w 1983 został szefem tego departamentu. W latach 1985–1989 urzędował jako sekretarz stanu w ministerstwie spraw zagranicznych, a w okresie 1989–1990 pełnił funkcję ministra tego resortu.

Węgierska Partia Socjalistyczna (węg. Magyar Szocialista Párt) – partia socjalistyczna istniejąca na Węgrzech. W latach 1994–1998 i 2002–2008 ugrupowanie współrządzące krajem, a w okresie 2008–2010 partia rządząca.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Był zwolennikiem dialogu i porozumienia między dwoma blokami politycznymi w Europie. Współzakładał reformistyczną Węgierską Partię Socjalistyczną, zostając w 1990 jej kolejnym przewodniczącym (do 1998). W 1990 został wybrany do Zgromadzenia Narodowego, gdzie sprawował funkcję przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, i zasiada w nim do dziś. W 1994 został premierem koalicyjnego rządu socjalistów i liberałów, pełnił tę funkcję do czasu przegranych wyborów w 1998.

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

Związek Wolnych Demokratów (węg. Szabad Demokraták Szövetsége, SzDSz) – węgierska liberalna partia polityczna powstała w 1988 jako ugrupowanie opozycyjne wobec rządzących komunistów. Jej członkowie to głównie przedstawiciele klasy średniej, liberalnych intelektualistów i przedsiębiorców.

W 1991 wydał wspomnienia zatytułowane Słupy graniczne (węg. Cölöpök), następnie również Ach te lata dziewięćdziesiąte (Azok a kilencvenes évek.., 1999). Odznaczony Nagrodą Karola Wielkiego, Federalnym Krzyżem Zasługi oraz Wielkim Złotym Odznaczeniem za Zasługi dla Republiki Austriackiej.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Język węgierski (magyar nyelv) – należy do podgrupy języków ugryjskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej (z rodziny uralskiej). Językiem tym posługuje się co najmniej 14 mln osób – przede wszystkim na Węgrzech, ale także w południowej Słowacji, środkowej Rumunii (Siedmiogród), północnej Serbii (Wojwodina), zachodniej Ukrainie (Zakarpacie), wschodniej Słowenii (Prekmurje) i wschodniej Austrii (Burgenland). Język węgierski ma status języka urzędowego na Węgrzech, w Słowenii (lokalnie) i w Wojwodinie. Jest to język aglutynacyjny. Współczesny węgierski język literacki powstał w XVI w. Do jego zapisu stosuje się pismo oparte na alfabecie łacińskim.

Przypisy

Z tego powodu prezydent László Sólyom odmówił mu przyznania Wielkiego Krzyża Zasługi z okazji 65-rocznicy urodzin na wniosek rządu socjalistów, zob. Sólyom lehnt Auszeichnung für Horn ab (niem.)
Bogdan Góralczyk, Węgierski pakiet, "Familia", Warszawa 2000, s. 209

Źródła

Nota biograficzna na stronie Rady Europy (ang.)

Jane Perlez, Man in the News; Gyula Horn, Recycled Communist, to Lead Hungary, "The New York Times", 5 czerwca 1994 (ang.)