HMHS Britannic - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 37°42′05″N 24°17′02″E / 37.70139, 24.28389

przekierowanie z „Britannic”. Zapoznaj się również z: Britannic – film.

HMHS Britannic (ang. His Majesty Hospital Ship, wcześniej RMS Gigantic) był brytyjskim parowym statkiem pasażerskim, jednym z trzech transatlantyków typu Olympic, do którego należały także "Titanic" i "Olympic". Zatonął 21 listopada 1916.

White Star Line – linia żeglugowa obsługującą najpierw szlak australijski, a następnie północnoatlantycki. Jej początek sięga roku 1845, kiedy powstała firma White Star Line of Boston Packets. 18 stycznia 1868 została odkupiona i jednocześnie uratowana od bankructwa przez Thomasa Ismaya za 1000 funtów szterlingów. Ismay rozpoczął ścisłą współpracę ze stocznią Harland and Wolff w Belfaście. Stocznia ta wybudowała ogromną większość statków dla White Star Line.

Burta – strona na statku wodnym, każda z połówek jednostki pływającej, rozdzielonych płaszczyzną symetrii kadłuba. Termin ten ma wiele pokrewnych znaczeń począwszy od całości jednej z połówek kadłuba, poprzez poszycie jednej z połówek (lub część poszycia nad obłem), aż do litej bariery na dużej jednostce, otaczającej odkryty pokład, będącej de facto nadburciem, a nie burtą. Jednak o tym, że coś znajduje się na jednej z burt, mówi się także wtedy, gdy to coś znajduje się nawet znacznie powyżej najwyższego pokładu (np. światła na masztach mogą być w osi jednostki, lub na jednej z burt).

RMS "Gigantic" został zamówiony w 1909 przez armatora White Star Line w stoczni Harland and Wolff w Belfaście w Irlandii Północnej. Po katastrofie "Titanica" w 1912 wybrano mniej pretensjonalną nazwę – "Britannic".

Britannic przed zmianą w statek szpitalny

Kadłub statku został zwodowany 26 lutego 1914. Po wybuchu I wojny światowej niegotowy jeszcze "Britannic" wraz z "Olympikiem" zostały zarekwirowane na potrzeby wojska. Statek przekształcono w statek szpitalny, przez okres 3 miesięcy kursował na trasie Anglia-Irlandia-Francja, bo tyle musiał czekać na dostosowanie do potrzeb wojskowych. Oficjalnie uważa się, że "Britannic" nigdy nie przewoził pasażerów cywilnych. W czasie I wojny światowej "Britannic" i "Aquitania" były głównie wykorzystywane do ewakuacji z Mudros do Anglii.

Statek pasażerski – statek przeznaczony do przewozu osób. Statkami pasażerskimi mogą być także statki zarabiające przede wszystkim przewozem towarów. Już w 1948 r. w przepisach Konwencji Londyńskiej określono, że statkiem pasażerskim jest każdy statek handlowy zabierający na pokład i mający miejsca kabinowe dla ponad 12 pasażerów. Przez następne lata utarł się podział na statki pasażerskie zabierające powyżej 100 pasażerów oraz pasażersko-towarowe mogące pomieścić od 12 do 100 osób. Coraz bardziej upowszechniała się żegluga promowa, pojawiły się też nowe typy statków np. poduszkowce, szybkie statki pasażerskie (tzw. HSC). Sam czas podróży zaczął się skracać i statkami pasażerskimi już są dzisiaj statki zabierające na pokład, a nie do kabin 12 pasażerów.

Jacques-Yves Cousteau (ur. 11 czerwca 1910 w Saint-André-de-Cubzac, zm. 25 czerwca 1997 w Paryżu) – francuski oficer marynarki, badacz mórz i podróżnik.

Rejsy Britannica

Dziewiczy rejs "Britannica" przypadł na 23 grudnia 1915 roku. "Britannic" wypłynął z Liverpoolu do Neapolu. Po drodze zatrzymał się także w Moudros na wyspie Lemnos. Do Southampton przypłynął 9 stycznia 1916 roku. Drugi rejs wypadł na 20 stycznia 1916 roku. Tym razem wypłynął z Southampton, dopłynął do Neapolu i wrócił do Southampton 9 lutego 1916 roku. Trzeci rejs: "Britannic" wypłynął z Southampton 20 marca 1916 roku, po drodze odwiedził Neapol i miasto na Sycylii o nazwie Augusta i wrócił do Southampton 4 kwietnia 1916 roku. Czwarty rejs zaczął się w Southampton 9 września 1916 roku. Dotarł do miasta Cowes na wyspie Wight, do Neapolu, do Moudros i wrócił do Southampton 11 października 1916 roku. Piąty, przedostatni, rejs zaczął się w Southampton 20 października 1916 roku. "Britannic" dopłynął do Neapolu, Mudros i wrócił do Southampton 6 listopada 1916 roku.

RMS Olympic (ang. RMS – Royal Mail Steamer) (w okresie pierwszej wojny światowej także HMT Olympic) – był brytyjskim parowym statkiem pasażerskim, jednym z trzech statków typu Olympic, do którego – oprócz jego samego – należał najsłynniejszy parowiec świata Titanic oraz Britannic (przekształcony później w statek szpitalny). W przeciwieństwie do dwóch siostrzanych liniowców "zmarł śmiercią naturalną". Miał długą i udaną karierę na szlaku północnoatlantyckim, trwającą od 1911 do 1935 r.

RMS Aquitania (w okresie dwóch wojen światowych także HMHS Aquitania) – statek parowy, należący do linii Cunard, który, podobnie jak HMHS Britannic, został przekształcony w statek szpitalny. Jego nazwa pochodzi od nazwy rejonu Akwitania we Francji. Był statkiem, który odrzucił pierwszą klasę – nie znaczy to jednak, że pierwsza klasa została całkowicie zlikwidowana – po prostu zredukowano ilość miejsc dla jej pasażerów. Miał cztery kominy i dwa maszty oraz cztery śruby napędowe. Jego bliźniacze statki to RMS Mauretania i RMS Lusitania.

12 listopada 1916 roku wypłynął z Southampton do Lemnos. 15 listopada minął Cieśninę Gibraltarską, a 17 listopada dotarł do Neapolu. Zła pogoda zatrzymała statek w tym mieście do 19 listopada; później wyruszył do Grecji.

21 listopada 1916 o 8.12 rano w swoim szóstym rejsie po Morzu Egejskim "Britannic" wpadł na minę i zatonął w przeciągu 55 minut. Kapitan Charles Alfred Bartlett uruchomił silniki w próbie dotarcia na plażę. Gdy dziób statku wbił się w dno, "Britannic" przechylił się na sterburtę i odłamał się od dziobu. Wrak osiadł na dnie o 9.07. Jego pozycja to 37°42′05″N 24°17′02″E / 37.70139, 24.28389. Liczba ofiar była niewielka, ze względu na wystarczającą liczbę szalup, bliskość lądu i stosunkowo ciepłe wody Morza Egejskiego. O 10.00 na miejsce katastrofy dopłynął krążownik HMS "Scourge" i uratował rozbitków. Na statku było około 1300 ludzi, a zginęło 30, większość wskutek wciągnięcia przez wciąż pracujące śruby statku. Wrak "Britannica" odkrył Jacques Cousteau w 1975 roku niedaleko greckiej wyspy Keos. Wrak jest w dobrym stanie, spoczywa na głębokości 133 metrów.

Śruba okrętowa – rodzaj pędnika o napędzie mechanicznym, jeden ze sposobów napędzania statku wodnego – przetwarza ruch obrotowy wału śrubowego na siłę naporu poruszającą statek.

Bulaj (iluminator, świetlik) - małe, okrągłe okienko umieszczone na jednostce pływającej w burcie (często bardzo blisko linii wodnej) lub w ścianie (szocie) pokładówki lub nadbudówki. Bulaj może być otwierany lub stały. Powinien być nie tylko całkowicie wodoszczelny, ale także odporny mechanicznie na uderzenia nawet największych fal. Szkło bulaja, najczęściej przezroczyste, jest mocne a jego grubość może dochodzić do 30 mm. Bulaje są niewielkie, do 45 cm średnicy i osadzone w bardzo masywnych ramach. Te umieszczone bliżej wody posiadają dodatkowo możliwość szczelnego zamykania ich klapami (pokrywami sztormowymi, tzw. blindklapami) zakręcanymi na mosiężne śruby, co stosuje się nie tylko w przypadku uszkodzenia szyby, ale także jako środek zapobiegawczy, przed spodziewanymi silnymi sztormami.

Przebieg katastrofy

21 listopada 1916:

8:12 – Britannic wpłynął na minę. Słychać było huk i wibracje aż do kadłuba. Nastąpiło zatopienie kotłowni nr 5 i 6.

8:14 – Kapitan został powiadomiony o szybkim zalewaniu statku w krótkim czasie. Iluminatory na pokładzie E znalazły się pod wodą. Bartlett uruchomił silniki, próbując dostać się na plażę.

Katastrofa parowca

8:25 – Szalupy zostały wypełnione, lecz nie otrzymały pozwolenia na opuszczenie statku. Niektóre jednak opuściły go bez pozwolenia. Śruby są na powierzchni wody i wsysają dwie szalupy na jednej było 29 osób a na drugiej 1 osoba.

8:35 – Dwie szalupy zostały pocięte przez śruby, trzecią udało się uratować, bo kilka chwil wcześniej śruby przestały pracować. Kapitan zatrzymał statek.

8:50 – Szalupy otrzymały pozwolenie na opuszczenie pokładu. Silniki wznowiły pracę, Barlett próbował znowu dostać się na plażę.

9:00 – Kapitan został poinformowany o tym, że wszyscy opuścili statek.

9:04 – Dziób "Britannica" wbił się w dno, a górna część statku nadal pozostawała ponad wodą, obracając się.

9:06 – Wskutek obracania się, górna część odłamała się od dziobu. "Britannic" przewraca się na sterburtę.

9:07 – Wrak statku osiadł na dnie Morza Egejskiego.

Tragedia parowca doczekała się ekranizacji (Britannic w reż. Briana Trencharda-Smitha, 2000).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Statki typu Olympic – to statki określane mianem trio bliźniaczych liniowców parowych, jakie armator – White Star Line – zamówił w irlandzkiej stoczni Harland and Wolff w 1909 roku. Nazwa typu pochodzi od pierwszego ze zbudowanych w jego ramach statku – Olympica.

Linki zewnętrzne

Opis transatlantyka w serwisie atlanticliners.com (ang.).