HMS Bounty - Polski Serwis Naukowy

HMS Bounty - drewniany okręt (fregata) brytyjskiej admiralicji z XVIII wieku (bounty ['baʋntı] ang. - hojność, szczodrość, obfitość).

Historia

Zwodowany został jako "Bethia", a nową nazwę nadano mu po przebudowie. Miał przewieźć sadzonki drzewa chlebowego z Tahiti na Jamajkę dla robotników angielskich kolonii. W tym jedynym rejsie pod banderą brytyjską statkiem dowodził William Bligh.

Okręt zawdzięcza sławę buntowi części załogi (zob. opis buntu), jaki rozpoczął się 28 kwietnia 1789 w pobliżu archipelagu Tonga. Kapitan Bligh, wraz z kilkunastoma lojalnymi marynarzami, został zmuszony do opuszczenia statku na siedmiometrowej szalupie. Buntownicy, dowodzeni przez oficera Fletchera Christiana, płynęli dalej na Bounty w poszukiwaniu bezpiecznej kryjówki przed ewentualnymi represjami ze strony Brytyjczyków. Próbowali osiedlić się na wyspach Tubuai, jednak ataki tubylców (znanych z kanibalizmu) zmusiły ich do ewakuacji. We wrześniu 1789 dopłynęli do wybrzeży Tahiti. Szesnastu buntowników pozostało na wyspie, pomimo możliwości odnalezienia ich tam przez flotę brytyjską. Fletcher z ósemką pozostałych marynarzy odpłynął w dalszy rejs, zabierając przy tym na pokładzie "Bounty" sześciu tahitańskich mężczyzn i 11 kobiet. Było to de facto porwanie, gdyż, chociaż Tahitańczycy weszli na pokład z własnej woli, nie zostali oni uprzedzeni o planach opuszczenia wyspy (celem takiego zabiegu było zdobycie kobiet). Ostatecznie "Bounty" dopłynął do bezludnej wówczas wyspy Pitcairn, gdzie buntownicy założyli osadę. Wysp Pitcairn nie było jeszcze wówczas na brytyjskich mapach, jednak aby zmniejszyć do minimum szanse odnalezienia przez Brytyjczyków, marynarze spalili okręt na wodach zatoki noszącej obecnie nazwę Bounty Bay. W wyniku konfliktów, które wybuchły później pomiędzy marynarzami a mężczyznami z Tahiti, zginęli wszyscy mężczyźni poza jednym z buntowników, Johnem Adamsem (używającym również nazwiska Alexander Smith). Gdy w 1808 wyspa została ponownie odkryta przez załogę amerykańskiego statku "Topaz", oprócz Adamsa żyło tam jeszcze dziewięć tahitańskich kobiet i dzieci narodzone ze związków z buntownikami (ich potomkami jest znaczna część dzisiejszych mieszkańców Pitcairn).

Lucjan Wilhelm Wolanowski, właściwie Lucjan Kon, pseud. Wilk; Waldemar Mruczkowski; W. Lucjański; (L.W.); lu; Lu; (lw); WOL. (ur. 26 lutego 1920 w Warszawie, zm. 20 lutego 2006 w Warszawie) – polski pisarz, reporter, podróżnik i tłumacz.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

W styczniu 1957 szczątki okrętu "Bounty" zostały odnalezione u wybrzeży Pitcairn przez pracującego dla National Geographic fotografa i płetwonurka Luisa Mardena.

HMS Bounty w kulturze

O buncie pisało wielu autorów, spośród polskich – Zenon Kosidowski (Rumaki Lizypa), Lucjan Wolanowski (Buntownicy mórz południowych), Marian Mickiewicz (Dzieje zbuntowanego okrętu), Julian Czerwiński (Nieugięci żeglarze), Włodzimierz Haack (Chleb i korale), Waldemar Łysiak (Wyspy bezludne). Nawiązanie do losów marynarzy z "Bounty" znajduje się też w twórczości Jacka Londona.

Bunt na Bounty (oryg. Mutiny on the Bounty) – amerykański film fabularny z 1935 roku, w reżyserii Franka Lloyda na podstawie książki Charlesa Nordhoofa i Jamesa Normana Halla.

Marynarz - w szerszym ujęciu każdy członek załogi jednostki pływającej bez względu na pełnioną funkcję oraz stopień. Pojęcie to dotyczy wtedy jednakowo: marynarki handlowej, marynarki wojennej oraz żeglugi śródlądowej.

Ekranizacje

Nakręcono przynajmniej 4 filmy fabularne:

Bunt na Bounty z 1916 roku w reżyserii Raymonda Longforda z Wiltonem Powerem w roli głównej

Bunt na Bounty z 1935 roku w reżyserii Franka Lloyda z Clarkiem Gable w roli głównej

Bunt na Bounty z 1962 roku w reżyserii Lewisa Milestone'a z Marlonem Brando w roli głównej

Bounty z 1984 roku w reżyserii Rogera Donaldsona z Melem Gibsonem w roli głównej

Przypisy

„National Geographic Icon Luis Marden Dies”, 03.03.2003 (ang.). [dostęp grudzień 2009].

Linki zewnętrzne

Historia wyspy Pitcairn (ang.)

Bounty Mutiny (ang.)

Historia żaglowca Bounty (pol.)

Kanibalizm – praktyka zjadania osobników własnego gatunku, dość rozpowszechniona w naturze. Występuje u owadów, pajęczaków, ryb, płazów, ptaków, a także niektórych ssaków. Może się nasilić ze względu na zbytnie zagęszczenie populacji lub w następstwie głodu. Do najbardziej znanych gatunków praktykujących kanibalizm należy modliszka.

Sadzonka, odnóżka – fragment pędu, korzenia, liścia, zdolny do rozrostu w nową, w pełni funkcjonalną roślinę. Stosowanie sadzonek jest to sztucznie sprowokowane przez człowieka rozmnażanie wegetatywne. Sadzonkowanie jest stosowane głównie w sadownictwie i innych dziedzinach ogrodnictwa. W zależności od materiału użytego do sadzonkowania rozróżniamy sadzonki zielne, półzdrewniałe i zdrewniałe.