HMS Courageous - 1916 - Polski Serwis Naukowy

HMS "Courageous" – brytyjski lotniskowiec z okresu II wojny światowej

Historia

HMS "Courageous" wraz z bliźniaczym HMS "Glorious" zostały zaprojektowane w czasie I wojny światowej jako duże lekkie krążowniki (ang. large light cruiser) i miały służyć do operacji morskich na płytkich wodach Morza Bałtyckiego.

Stępkę pod jego budowę położono w dniu 18 marca 1915 roku w stoczni Armstrong. Wodowanie nastąpiło w dniu 5 lutego 1916 roku, wtedy otrzymał nazwę HMS "Courageous" i był to czwarty okręt Royal Navy o takiej nazwie. W dniu 4 listopada 1916 roku został włączony w skład floty brytyjskiej.

Home Fleet - istniejąca od 1902 z przerwami do 1967 roku flota brytyjskiej Royal Navy, której zadaniem była obrona wód terytorialnych Zjednoczonego Królestwa.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Z uwagi na słabe opancerzenie został zakwalifikowany jako lekki krążownik i włączony w skład 3 Dywizjonu Lekkich Krążowników Grand Fleet. Wiosną 1917 roku został również wyposażony w miny.

W trakcie I wojny światowej wziął udział w dniu 17 października 1917 roku w drugiej bitwie pod Helgolandem. Następnie w składzie 1 Dywizjonu Pancerników Royal Navy uczestniczył w patrolowaniu Morza Północnego. A w dniu 21 listopada 1918 roku uczestniczył przy kapitulacji floty niemieckiej.

Krążownik lekki - klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.

Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

W 1918 roku otrzymał dwie katapulty startowe dla samolotów, a po wejście w życie w 1922 roku traktatu waszyngtońskiego podjęto decyzję na przebudowanie go na lotniskowiec. Przebudowę rozpoczęto w czerwcu 1924 roku w stoczni w HMNB Devonport. Przebudowa polegała na usunięcia stanowisk artylerii głównej i umieszczenia w to miejsce pokładu startowego. Przebudowę zakończono w maju 1928 roku i ponownie włączono go w skład floty już jako lotniskowiec.

HMS Glorious - brytyjski duży lekki krążownik typu Courageous z okresu I wojny światowej. Po wojnie wraz z bliźniaczym HMS "Courageous" przebudowany na lotniskowiec.

Bogusław Wołoszański (ur. 22 marca 1950 w Piotrkowie Trybunalskim) – dziennikarz i popularyzator historii, autor wielu książek o tematyce historycznej. Pomysłodawca i autor programu telewizyjnego i radiowego "Sensacje XX wieku".

Po włączeniu w skład floty stał się on flagowym okrętem lotniskowców Royal Navy do 1938 roku do czasy włączenie w skład floty HMS "Ark Royal". W tym czasie HMS "Courageous" wchodził w skład Home Fleet.

W chwili wybuchu II wojny światowej HMS "Courageous" został skierowany do patrolowania wód kanału La Manche, a następnie skierowano go na patrol w pobliże wybrzeża Irlandii, gdzie miał zwalczać niemieckie okręty podwodne.

W dniu 17 września 1939 roku w trakcie patrolu HMS "Courageous" został trafiony przez dwie z trzech torped wystrzelonych z niemieckiego okrętu podwodnego U-29. Okręt wywrócił się na bok i zatonął. Zginęło 518 członków załogi. Był to pierwszy okręt utracony w trakcie II wojny światowej przez Royal Navy, a także pierwszy w historii ciężki lotniskowiec floty, utracony w boju.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika.

Bibliografia

Tadeusz Klimczyk: Białe słonie Courageous, Glorious, Furious. Warszawa: Magnum X, 1999. ISBN 83-904397-3-5.

Michał Malski, Wacław Cheda: Pływające lotniska. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1968.

Bogusław Wołoszański: Encyklopedia II wojny światowej. T. 1 i 2. Warszawa: Amber, 1997, s. 162. ISBN 83-7169-309-5.

Krzysztof Zalewski: Lotniskowce II wojny światowej cz. 2. Warszawa: Lampart, 1994, s. 84-99. ISBN 83-901273-5-0.

Wacław Cheda, Michał Malski: Lotniska na morzach i oceanach świata. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1986. ISBN 83-206-0646-2.

II wojna światowa Encyklopedia uzbrojenia. Warszawa: Muza S.A., 2000. ISBN 83-7200-646-6.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia

HMS Ark Royal (91) – brytyjski lotniskowiec z okresu II wojny światowej, trzeci okręt brytyjskiej marynarki wojennej (Royal Navy) noszący to imię. W służbie od 1938, brał aktywny udział w działaniach wojennych. Zatonął 14 listopada 1941 storpedowany poprzedniego dnia na Morzu Śródziemnym przez niemiecki okręt podwodny U-81.

Katapulta startowa samolotu — urządzenie stałe lub przewoźne, umożliwiające start samolotu z pasa o ograniczonej długości i dowolnej powierzchni. Obecnie najczęściej stosowane na lotniskowcach, gdyż ze względu na dużą masę i małą wydajność nie zyskały popularności w lotnictwie lądowym. Opracowywane rozwiązania katapult wystrzeliwujących samolot z dowolnego miejsca na lądzie nie wyszły poza stadium eksperymentów, a obecnie zaniechano dalszego rozwoju tego typu konstrukcji ze względu na upowszechnienie się samolotów o zdolnościach VTOL.