Habemus papam - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy łacińskiej formuły. Zapoznaj się również z: film Habemus papam.

Habemus papam (łac. mamy papieża) – w Kościele katolickim łacińska formuła, wygłaszana po dokonaniu wyboru nowego papieża przez konklawe. Formułę tę wypowiada kardynał protodiakon z balkonu Bazyliki św. Piotra na Watykanie.

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.

Konklawe (łac. cum clave, "pod kluczem", zamknięte pomieszczenie, pokój) – ogólne zgromadzenie kardynałów, zwoływane po 15, maksymalnie po 20 dniach od śmierci papieża (tyle czasu mają nieobecni kardynałowie na przybycie na spotkanie), poprzedzone okresem novemdiales.

Tekst formuły

Annuntio vobis gaudium magnum: habemus Papam, Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum (imię kardynała wybranego na papieża w bierniku Accusativus), Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem [nazwisko kardynała wybranego na papieża w formie nieodmienionej], Qui sibi nomen imposuit (imię, które przybrał nowy papież w bierniku Accusativus).

Polskie tłumaczenie

Oznajmiam wam radość wielką: mamy Papieża, Najczcigodniejszego i Najprzewielebniejszego [imię kardynała wybranego na papieża], Kardynała Świętego Rzymskiego Kościoła, [nazwisko kardynała wybranego na papieża], który przybrał sobie imię [imię, które przybrał nowy papież].

Ogłaszając wybór kardynała Josepha Ratzingera w 2005 roku, kardynał Jorge Arturo Medina Estévez popełnił błąd gramatyczny używając niewłaściwego łacińskiego przypadka (tu: dopełniacz, łac. genetivus), mówiąc: Qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti. Podobny błąd popełnił kardynał Pericle Felici ogłaszający wybór Karola Wojtyły, mówiąc: Qui sibi nomen imposuit Joannis Pauli" (Felici ominął słowo "Secundi") zamiast Joannem Paulum Secundum. W obu przypadkach oficjalne dokumenty Watykanu wydane po wygłoszeniu formuły Habemus papam korygują cytaty kardynałów, przytaczając je poprawnie w bierniku, mimo że faktycznie wygłoszone były błędnie w dopełniaczu.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.

Formuła wymawiana jest zgodnie z włoską wymową łaciny (czyli: annuncjo wobis gaudium manium ... deczimumsekstum). Należy również zwrócić uwagę na zanikłe już w języku polskim silne rozróżnienie pomiędzy udźwięcznionym 'h' a oddźwięcznionym 'ch', przez które samo habemus dla polskiego ucha brzmi bardziej jak abemus.

Protodiakon (gr. proto - pierwszy, diakon - sługa) - w katolicyzmie najstarszy nominacją duchowny wśród kardynałów diakonów. Kardynał protodiakon jako pierwszy z balkonu Bazyliki św. Piotra ogłasza imię nowo wybranego papieża. On także przedstawia papieżowi arcybiskupów metropolitów podczas ceremonii wręczania paliuszy. Do 1963 roku kardynał-protodiakon koronował nowego papieża podczas inauguracji pontyfikatu.

Dopełniacz (łac. genetivus) - forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie - używany jest zamiast biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już ablativus na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).

Zobacz też

konklawe