Habib Burgiba - Polski Serwis Naukowy

Habib Bourgiba حبيب بورقيبة(ur. 3 sierpnia 1903 w Monastyrze, zm. 6 kwietnia 2000) − pierwszy w historii prezydent niepodległej Tunezji.

Biografia

Urodził się w Monastyrze. Czasami nazywany jest afrykańskim Atatürkiem, ponieważ zredukował wpływ religii na państwo. Rozszerzył prawa kobiet w życiu społecznym, socjalnym, ekonomicznym i prawnym. Między innymi zakazał małżeństw poligamicznych legalnych w islamie.

Zin Al-Abidin Ben Ali, زين العابدين بن علي (ur. 3 września 1936 w Hamam Susa) – tunezyjski generał, polityk, prezydent Republiki od 1987.

Muhammad VIII (ur. 4 września 1881, zm. 30 września 1962, arab. الأمين باي بن محمد الحبيب) − ostatni bej Tunisu i jedyny król Tunezji, panował od 15 maja 1943 do 25 lipca 1957 roku. Był pierwszą głową niepodległej Tunezji po zrzuceniu francuskiego protektoratu. Zdetronizowany przez Habiba Burgibę, który został prezydentem kraju.

Habib Bourgiba z wykształcenia był prawnikiem (studia skończył w Paryżu na Sorbonie). Po powrocie ze studiów założył partię Neo-Dustur - która została zdelegalizowana przez rządy francuskie, a sam Bourgiba został aresztowany za postulowanie niepodległości Tunezji i niezależności od Francji. W 1938 roku został internowany i wydalony do Francji. Pomimo prześladowań ze strony francuskiej podczas wojny światowej czynnie wspierał obóz aliantów. W 1942 został aresztowany przez Niemców i deportowany do Tunezji. W 1945 pomimo wsparcia udzielonego aliantom musiał uciekać z Tunezji, by uniknąć aresztowania. Przez następne 5 lat podróżował i wygłaszał mowy na temat niepodległości Tunezji. W 1950 Francja podjęła negocjacje z Bourgibą i w 1955 roku wrócił on do Tunezji. W 1956 roku został premierem rządu niepodległej Tunezji. 15 lipca 1957 doprowadził do zamachu stanu i obalenia monarchii Muhammada VIII. Burgiba nałożył na króla areszt domowy, odcinając go jednocześnie od łączności ze światem. Dziesięć dni później Zgromadzenie Konstytucyjne wprowadziło republikę, a Burgiba został prezydentem.

Kemal Atatürk (do 1934 Mustafa Kemal Pasza, Mustafa Kemal Paşa, ur. 1881 w Salonikach – zm. 10 listopada 1938 w Stambule) – turecki polityk i wojskowy, pierwszy prezydent Turcji.

Internowanie - przymusowe umieszczanie w specjalnych obozach zazwyczaj osób biorących udział w wojnie - rozbrojonych oddziałów wojskowych, które przekroczyły granicę państwa neutralnego. Dotyczy osób cywilnych (obywateli państw prowadzących wojnę) oraz wojska.

Podczas swojego urzędowania wprowadził takie same prawa do rozwodu dla kobiet i mężczyzn (tylko sądownie - zamiast wypowiedzenia umowy ze strony mężczyzny) oraz takie same prawa do dzieci po rozwodzie (według szariatu kobieta ma prawo wychowywać dzieci tylko do 7-9 roku życia, potem opieka należy się ojcu). Wprowadził zakaz noszenia przez kobiety nakrycia głowy (hidżab nazywał wstrętną szmatą) w obiektach publicznych jak szkoły, urzędy itd. Zainicjował również proces eliminacji ekstremistów i fundamentalistów islamskich.

Monarchia (gr. μοναρχία monarchía – jedynowładztwo) – ustrój polityczny lub forma rządów, gdzie suwerenem jest jeden człowiek, nazywany monarchą. Monarcha sprawuje władzę zazwyczaj dożywotnio, jego funkcja jest często dziedziczna i zwykle jego stanowisko jest nieusuwalne. Obecnie w wielu państwach monarcha pełni często jedynie funkcje reprezentacyjne i nie sprawuje realnej władzy.

Zgromadzenie Demokratyczno-Konstytucyjne - Dustur - to rządząca tunezyjska partia polityczna, która wywodzi się z ruchu młodotunezyjskiego. Została utworzona w 1920 r., aby dążyć do ustanowienia konstytucji i zniesienia protektoratu francuskiego w Tunezji. W 1930 r. władze francuskie oficjalnie zakazały jej działalności, a w 1934 r. nastąpił rozłam partii na dwa różne ugrupowania: Stary Dustur - grupujący konserwatystów opowiadających się za całkowitym zerwaniem kontaktów z Francją i oparciem się na tradycjach muzułmańskich. Został zlikwidowany w 1957 r. Drugim ugrupowaniem jest Neo Dustur - ugrupowanie nacjonalistyczno-liberalne, które w niektórych dziedzinach akceptuje współpracę z Francją. Partia ta rządzi Tunezją od 1956 r. Od 1987 r. przewodniczącym partii jest obecny prezydent Tunezji Zin Al-Abidin Ben Ali.

W 1956 roku zdelegalizował sądy koraniczne, wprowadzając na to miejsce prawo cywilne - Personal Status Code (usankcjonowane w 1957 roku). Od tamtego czasu pod przepisy cywilne podlegają wszyscy obywatele tunezyjscy niezależnie od rasy, pochodzenia, religii itd. Artykuł 65 tunezyjskiej konstytucji z 1959 roku miał gwarantować niezawisłość sądów. 7 listopada 1987 roku został odsunięty od władzy przez Ben Alego. Oficjalnym powodem zmian na stanowisku prezydenta był zły stan zdrowia Burgiby (w ostatnich latach życia mógł pracować tylko 4 godziny dziennie).

Hidżab (arab.حجاب, dosłownie kurtyna, zasłona) – określenie, pochodzące od słowa haja, czyli skromność, tradycyjnie oznacza muzułmański skromny sposób ubierania się - zarówno kobiecy jak i męski. Obecnie znacznie częściej używa się go jako synonimu noszonej przez kobiety chusty - kwadratowej, zakrywającej włosy, uszy i szyję, jednak nie ramiona i twarz.

La Sorbonne - tradycyjna nazwa historycznego uniwersytetu paryskiego założonego w 1257 roku, jednego z najstarszych (po Uniwersytecie Bolońskim) i najbardziej znanych w Europie.

Życie prywatne

W 1925 Habib Bourguiba poznał w Paryżu swoją przyszłą żonę, Mathilde Lorrain (1890–1976), wdowę po francuskim oficerze. Kiedy przeszła na islam, zmieniła nazwisko na Moufida Bourguiba. Urodziła mu syna, Habiba Burguibę mł. (1927–2009), który był ministrem spraw zagranicznych w latach 1964-1970. W roku 1961, 21 czerwca, Burgiba rozwiódł się z pierwszą żoną. 12 kwietnia następnego roku ożenił się ponownie z poznaną w 1943 r. Wassilą Ben Ammar (1912-1999), pochodzącą z wpływowej rodziny mieszczańskiej i adoptował córkę, Hajer Burgubę. W miarę pogarszania stanu zdrowia męża, Wassila zyskiwała coraz większe wpływ na rządy. Ich pośpieszny rozwód w 1986 r., przyspieszył upadek reżimu.

Alianci II wojny światowej – nazwa krajów walczących przeciwko państwom Osi podczas II wojny światowej. W trakcie wojny stosowano także dla aliantów określenie "Narody Zjednoczone". Od tego zwrotu nazwano po wojnie międzynarodową organizację ONZ, stawiającej sobie za cel zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa na świecie.

Areszt domowy – bardziej lub mniej formalnie stosowany środek prawny polegający na pozbawieniu wolności, z tym że pozbawiona wolności osoba przebywa we własnym mieszkaniu (domu) lub miejscu, gdzie warunki nie odbiegają od panujących w domu mieszkalnym (może to być specjalnie przeznaczona do tego celu rezydencja). Osoba pozostająca w areszcie domowym nie może opuszczać miejsca pobytu (lub może to robić pod ścisłą kontrolą), często ma też ograniczone prawo przyjmowania odwiedzin oraz prowadzenia korespondencji.

Przypisy

Wassila Bourguiba, Wikipedia francuska